افغانستان‌ده ایریم قیزلرنینگ ایتیشیچه، کوریش قابلیتی‌نینگ ضعیف‌لشیشی اولرنینگ کونده‌لیک حیاتیده تورلی قیینچیلیک‌لرنی کیلتیریب چیقرگن. بو قیینچیلیک‌لر درس تیارلشده‌گی معمالردن تارتیب، دایمی باش آغریق و کونده‌لیک فعالیت‌نی بجریشده کوزعینک که قره‌م بولیب قالیشگچه بولگن حالتلرنی اوز ایچیگه آله‌دی.
۱۹ یاشلی ثنا، ۱۴ یاشیدن بیری کوریش قابلیتی‌نینگ ضعیف‌لشیشی گه دوچ کیله‌یاتگنینی ایته‌دی. اونینگ سوزلریگه کوره، بو معما درس تیارلشی و کونده‌لیک حیاتیده‌گی ایریم فعالیتلرنی بجریشیگه تأثیر کورستگن. او شونده‌ی دییدی: «بو معما حیاتیمگه جمله‌دن درس تیارلشیم و باشقه ایریم ایشلرنی بجریشیمگه تأثیر قیلگن. تخته‌ده‌گی یازوولرنی کوره آلمه‌یمن. کوز عینک تقه‌من. اوزاقده‌گی نرسه‌لرنی کوریش قابلیتیم ضعیف، بیراق یقین‌نی کوریشیم نسبتن یخشی.»
۳۵ یاشلی لطیفه گه کوره، اون ییلدن بیری کوریش قابلیتی‌نینگ ضعیف‌لشیشی قیینچیلیگیگه دوچ کیلگن. اونینگ تأکیدلشیچه، کوزعینک‌سیز کونده‌لیک ایشلری‌نینگ کوپینی بجره آلمه‌یدی. او شونده‌ی دییدی: «کوز عینگیم بولمسه تشقریگه چیقه آلمه‌یمن. کونده‌لیک ایشلرنی بجریش، کتاب اوقیش، تلویزیون کوریش، تلفون‌دن فایده‌لنیش و کمپیوتر قرشی‌سیده اولتیریش اوچون کوزعینک کیره‌ک. کوپ ایشلش عاقبتیده کوزلریم چرچب قالسه هم، کوزعینگیم‌نی ییچه آلمه‌یمن. حتا اوخله‌یاتگنیمده هم کوزعینگیم‌نی ییچسم، قتیق باش آغریغی گه دچار بوله‌من. اوزاق‌نی کوریش قابلیتیم ضعیف و تیز-تیز باشیم آغریدی.»
شو بیلن بیرگه، ۱۱ یاشلی قیزی‌نینگ کوریش قابلیتی ضعیف‌لشگن انیسه واحدی اسملی آنه، قیزی‌نینگ کوز سلامت‌لیگینی سقلش اوچون اونینگ کوز تیشکیروولری و دوالنیش جریانینی منتظم نظارت قیلیب باریشینی ایته‌دی. اونگه کوره: «کوریش قابلیتی ضعیف‌لشگن هر بیر کیشی اوچ آی، آلتی آی یا که بیر ییلدن کیین قیته کوریکدن اوتیشی کیره‌ک. بیز هم شو ترتیب گه عمل قیله‌میز. اگر کوزعینک درجه‌سی اوزگرسه، کوزعینک‌نی المشتیرمسک، اونینگ کوریشیده قیینچیلیک تاپیلیشی ممکن. شو سببلی بو مسئله گه جدی قره‌یمیز و هر آلتی آی‌ده قیزیم‌نینگ کوزعینگینی ینگیله‌یمیز.»
شو بیلن بیرگه، شفاکارلرنینگ ایتیشیچه، کوزنینگ انکساری (نور سیندیریش) بیلن باغلیق نقصانلری، ارثی عامللر و ایریم کسللیک‌لر کوریش قابلیتی سلامت‌لیگیگه تأثیر کورسه‌تیشی ممکن بولگن عامللر جمله‌سیدن دیر. اولر رقملی قوریلمه‌لردن اوزاق وقت دوامیده اینیقسه، یاروغلیک ییترلی بولمه‌گن شرایط‌ده فایده‌لنیش همده اویقونینگ ییتیشمسلیگی کوزنینگ چرچه‌شیگه و کوریش بیلن باغلیق معمالرنینگ کوچه‌یشیگه آلیب کیلیشی ممکن‌لیگینی ایته‌دیلر.
کوز شفاکاری خوشحال امان، کوریش قابلیتی‌نینگ ضعیف‌لشیشیگه تأثیر قیلووچی ایریم عامللر حقیده شونده‌ی دییدی: «کیچه‌سی قرانغوده تلفون یا که کمپیوتردن کوپ فایده‌لنیش، دخانیات محصولات‌لری و بنگی‌وار ماده‌لرنی استعمال قیلیش کوریش قابلیتی‌نینگ پسه‌یشیگه سبب بولیشی ممکن. شونینگدیک، حفظه‌الصحه گه رعایه قیلمسلیک عاقبتیده یوزه گه کیله‌دیگن ایریم کسللیک‌لر هم کوریش قابلیتی‌نینگ سوسه‌یشیگه آلیب کیلیشی ممکن.»
باشقه تاماندن، شفاکار فریدالله عمری، ژنتیک عامللر و هورمونی اوزگریش‌لرنی کوریش بیلن باغلیق معمالرنی کیلتیریب چیقرووچی عاملر قطاریگه کیریته‌دی همده کوز سلامت‌لیگینی اسره‌ش بوییچه توصیه‌لر بیره‌دی. او شونده‌ی دییدی: «کتاب اوقیش یا که موبایل تلفون و کمپیوتردن فایده‌لنیش وقتیده یاروغلیک ییترلی بولیشی، شونینگدیک، ییترلیچه اوخلشی‌میز کیره‌ک. هیچ قچان کوز تامچیلری یا که مرحم‌لردن اوز باشیمچه‌لیک بیلن فایده‌لنمسلیگی‌میز لازم.»
کوریش قابلیتی‌نینگ ضعیف‌لشیشی اینیقسه یقیندن کوریش، اوزاقدن کوریش و آستیگماتیسم کوز بیلن باغلیق کینگ ترقه‌لگن معمالردن حسابلنه‌دی. اوشبو بوزیلیشلرده یاروغلیک نورلری تور پرده گه توغری یونه‌لتیریلمه‌یدی و انسان اوزاقده‌گی یا که یقینده‌گی نرسه‌لرنی کوریشده قیینچیلیکه دوچ کیلیشی ممکن. کوریش‌نینگ خیره‌لشیشی، کوزنینگ چرچه‌شی و باش آغریغی هم اوشبو معمالرنینگ احتمالی بیلگیلریدن دیر.
