پروان ولایتیده‌گی بیرقطار دهقانلرنینگ ایتیشیچه، سونگی ییللرده اوسیملیک آفت‌لرنینگ کینگ ترقه‌لیشی اولر حاصلی‌نینگ کتته قسمی گه ضرر ییتکزگن. اولر گه کوره، ثمره‌لی دارولردن فایده‌لنیش امکانیتی‌نینگ آزلیگی، ایریم کیمیاوی واسطه‌لر صفتی‌نینگ ایشانچ‌سیزلیگی، تکامللشتیریلگن اوروغلرنینگ ییتیشمسلیگی همده متخصص‌لر تامانیدن کوپ مصلحت بیریلمسلیگی اوسیملیک آفت‌لریگه قرشی کوره‌شیشنی قیینلشتیرگن.
باشقه تاماندن، خلق‌ارا تشکیلات‌لرنینگ علمی تدقیقات‌لری شونی کورسته‌دی که، اقلیم اوزگریشی حرارت و نملیک شرایط‌لرینی اوزگرتیریش آرقه‌لی ایریم آفت‌لر همده اوسیملیک کسللیک‌لرینی کیلتیریب چیقروچی عامللر و کوپه‌یش میزانی گه تأثیر کورسه‌تیشی ممکن.
دهقانلرنینگ اوسیملیک آفت‌لری قنده‌ی ترقله‌یاتگنی حقیده حکایه‌لری
پروان ولایتی‌نینگ تتمدری قیشلاغیده یشاوچی ۴۵ یاشلی دهقان نجیب‌الله‌نینگ ایتیشیچه، اوسیملیک آفت‌لری اونینگ پمیدار، بادنجان و پیاز ایکینلریگه ضرر ییتکزگن. ایکینلر گه قیته-قیته دارو سیپیش هم اوشبو معمانینگ آلدینی آلالمه‌گن. او شونده‌ی دییدی: «ایکین میدانلریده اوسیملیک آفت‌لری و کسللیک‌لری جوده کوپه‌یب کیتگن. هر ییلی آفت‌لر و اوسیملیک کسللیک‌لری تاباره کینگ ترقه‌لماقده. بیز دله‌لریمیزگه بیر نیچه بار دارو سیپه‌میز، اما هیچ قنده‌ی ایجابی اوزگریش بولمه‌دی و آخر-عاقبت اوسیملیکلر قوریب قاله‌دی.»
دهقانلرنینگ مشکلی فقط آفت‌لرنینگ بارلیگی بیلن چیکلنمه‌یدی؛ اولر گه قرشی کوره‌شیش اصوللری‌نینگ ثمره‌دارلیگی هم جدی تشویشگه ایلنگن. آفت‌لرنی علمی اساسده باشقریشده آفت‌لر توری یا که کسللیک قوزغه‌تووچی عامل‌نی انیقلش، اونینگ رواجلنیش باسقیچینی بیلگیلش و تیگیشلی کوره‌ش اصولینی تنلش ثمره‌لی کوره‌شیش‌نینگ دستلبکی باسقیچلری حسابلنه‌دی. ضرر ییتکزه‌یاتگن عامل‌نی اینقله‌مسدن توریب، بیر خیل تورده‌گی دارودن فایده‌لنیش نه‌فقط ثمره بیرمسلیگی، بلکه ایشلب چیقریش خره‌جتلرینی آشیریشی، اطراف-محیط و انسان سلامت‌لیگیگه هم ضرر ییتکزیشی ممکن.
پروان ولایتی‌نینگ بگرام تومنیدن بولگن ینه بیر دهقان احمدجان‌نینگ ایتیشیچه، تورلی خیل اوسیملیک کسللیک‌لری و آفت‌لری جمله‌دن آتشک و قرغنه ایکین میدانلریگه ضرر ییتکزگن. او شونده‌ی دییدی: «بیز بو آفت‌لرنینگ آلدینی آلیش اوچون تورلی خیل دارولردن فایده‌لنه‌میز، اما افسوس که، کوتیلگن نتیجه گه ایریشه آلمه‌یپمیز. زراعت محصولات‌لریمیز حاصلی کوندن-کونگه کمه‌یب بارماقده. چونکه بازارلرده ساتیله‌یاتگن دارولر و اوگیتلر (کود) کوپینچه صفتلی ایمس.»
بو فکرلر اوسیملیک‌لرنی حمایه قیلیشده‌گی اساسی معمالردن بیریگه، یعنی علمی تشخیص بیلن دله‌ده عملده قوللنیله‌دیگن کوره‌ش اصوللری اورته‌سیده تفاوت گه اشاره قیله‌دی. برگ رنگی‌نینگ اوزگریشی، شاخ‌لرنینگ قوریشی، اوسیملیک‌لرده داغلر تاپیلیشی یا که میوه‌لرنینگ چیریشی هر دایم هم معیین حشرات یا که کسللیک هجومی بارلیگینی انگلتمه‌یدی. آزیق ماده‌لر ییتیشمسلیگی، سوو تنقیص‌لیگی طفیلی یوزه گه کیله‌دیگن عنصر، توپراق شورلنیشی، حرارت تأثیریده شکست‌لنیش، باکتریالر و ویروس‌لر هم خوددی شونده‌ی علامت‌لرنی کیلتیریب چیقریشی ممکن. شو سببلی، اوسیملیک‌لرنی حمایه قیلیش بوییچه متخصص‌لر «افتراقی تشخیص» اصولیگه علیحده اعتبار قره‌ته‌دیلر. اوشبو اصول‌ده ضررنینگ اساسی سببی اوسیملیکده‌گی علامت‌لر، ایکین ییتیشتیریش تاریخی، اطراف-محیط شرایط‌لری و ضرورت توغیلگنده لابرتوار تیکشیروولری آرقه‌لی انیقلنه‌دی. بو باسقیچ‌سیز دارو تنلش کوپراق تخمینلر و متخصص بولمه‌گن کیشیلرنینگ تجربه‌سیگه اساسلنیب قاله‌دی.
پروان ولایتیده ینه بیر دهقان سردار محمد، اوزوم باغلری و باشقه ایکینلرده خاکسترک کسللیگی کینگ ترقله‌یاتگنیدن شکایت قیله‌دی. اونینگ ایتیشیچه، اوشبو کسللیک اوزوم باغلر گه کتته ضرر ییتکزگن و ایریم اوزوم ییتیشتیروچیلرنی ضررلنگن تاک‌لرنی بوتونلی یوق قیلیشگه مجبور قیلگن. اونگه کوره: «خاکسترک ییریمیزده ایکیلگن هر قنده‌ی اوسیملیککه ضرر ییتکزه‌دی. جمله‌دن پمیدار، تروز (تربوز)، بادنجان، لوبیا و تاککه هم.»
تاک‌لرده کوچلی و تکراری افلاسلیکلر اوزوم میوه‌سی‌نینگ صفتینی پسه‌یتیریشی ممکن. بیراق بوتون تاکزارنی یوق قیلیش توغریسیده‌گی قرار انیق تشخیص، ضررلنیش درجه‌سی و اقتصادی بهالش اساسیده قبول قیلینیشی لازم. چونکه کوپ حاللرده کسللیک‌نی اوز وقتیده باشقریش، ایزچیل معیارلشتیریش همده نظارت چاره‌لرینی مقصدلی قوللش آرقه‌لی کسللیک‌لرنینگ ترقه‌لیشی‌نینگ آلدنی آلیش ممکن.
دوامی بار…