د هېواد ۹ ولایتونو کې ۱۵ ښځو سره د سلاموطندار د خبرو پایلې ښيي چې ۱۳ هغوی د خپلو مېړنو، یوه د خپل پلار او یوه هم د بلې ښځې له لوري فزیکي تاوتریخوالي سره مخ شوي.
دغو ښځو ویلي چې د ماشومانو په ژوند او روزنه کې د مېړه کورنۍ د لاسوهنې مخنیوي، د کور کارونو په ترسره کولو کې د ځنډ او ځینو نورو لاملونو په دلیل وهل ټکول شوي.
سلاموطندار د هېواد په یوشمېر ولایتونو کې له ۳۰ ځوانانو سره د مرکو پرمهال موندلې چې د رشتې خلاف دنده او کاري چاېریال کې د پرمختګ نشتوالی لامل شوی چې یاد ځوانان له ژورخپګان سره مخ شي.
د حنفي فقهې له مخې طلاق په څو ډوله دی چې لومړی رجعي طلاق دی. په دې ډول طلاق کې نارینه له عده پرته خپله مېرمن بېرته راګرځول شي. باین طلاق چې له عقد پرته امکان نهلري او خلع طلاق «مېرمن د فدیې په ورکولو طلاق اخلي» پهکې شامل کېږي. مبارات طلاق «د دواړو لوریو توافق» دی چې تفریق یا د نکاح فسخه ده چې ښځه یې، په خپله خوښه یا د قاضي په حکم جدا کېږي.
د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د مرستندوی ماموریت دفتر (یوناما) وایي، ښځینه کروندګرې په ډېرو هېوادونو کې د محلي اقتصاد پیاوړې ستنې او د خوړو د نظامونو د پایښت تضمینکوونکې دي.
یوناما نن (دوشنبه، د کب ۱۱مه) پر خپله فېسبوکپاڼه لیکلي چې د ښځینه کروندګرو هڅې او فعالیتونه د ټولو لپاره د یوه لاډېر پایدار او مقاوم راتلونکی بنسټ جوړوي.
که څه هم ډاکټران د اومېندواره او شیدې ورکوونکو مېرمنو له لوري د روژې نیول په ځینو شرایطو کې ګواښونکي بولي، خو مېرمنې وايي، غوره ګڼې چې روژه بشپړه ونیسي.
د نسايي-ولادي برخې متخصصه زرغونه محبت سلاموطندار ته وايي چې د اومېندوارۍ له څلورې میاشتې وروسته د روژې نیول، د ماشوم او مور لپاره کمزوري او روغتیايي ستونزې رامنځته کوي.
د امربالمعروف او نهې عنالمنکر وزارت مسوولان وايي چې د وروستیو کلونو پرمهال ګڼشمېر بهر مېشتو افغان مېرمنو د خپل مهر د اخیستلو لپاره دغه وزارت ته مراجعه کړې ده.
د یاد وزارت ویاند سیفالاسلام خیبر له سلاموطندار سره په ځانګړې مرکه کې ویلي چې له بهر څخه ګڼشمېر مېرمنې د خپل مهر ترلاسه کولو په موخه یاد وزارت سره خپل شکایتونه ثبت کړي دي.
سره له دې چې د فاریاب ولایت د امربالمعروف او نهې عنالمنکر ریاست مسوولان چې د نافذو احکامو له مخې، د ماشومانو د اجباري او کمعمر کې د ودونو مخنیوی کوي، خو دغه راپور کې مرکه شوې ښځې وايي چې د واده حق په اړه د نه پوهاوي او ټولنیزو فشارونو له امله اړ شوي چې کمعمر کې جبري ودونو ته غاړه کېږدي.
افغانستان کې د روغتیا نړیوال سازمان دفتر د روژې میاشتې پرمهال د شکر یا نورو مزمنو ناروغانو ته خبرداری ورکړی چې د ډاکټر په مشوره روژه ونیسي او په دوامداره توګه دې د وینې د ګلوکوز معاینه کوي.
د اوړو نرم بوی د کارخونې په فضا کې خپور دی. نري سپین تارونه د فلزي راډونو پر سر ځوړند دي او د نیمه خلاصې کړکۍ له لارې ننوتې رڼا د اشو پر نرمو تارونو ورو ورو خپرېږي.
فضا چوپه ده؛ داسې چوپتیا چې یوازې د ماشین غږ یې ماتوي. د همدې چاپېریال په منځ کې شکیلا شریفي قدم وهي، هغه مور چې یو وخت یې په ټولګیو کې درس ورکاوه، خو نن د اشو تولید د ماشین ترڅنګ ولاړه ده او د خپل ژوند نوې کیسه جوړوي.
کابل کې د جاپان سفارت ویلي، د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې سره په ګډه یې د راستنېدونکو افغان ښځو د ملاتړ لپاره یوه ګډه پروژه پیل کړې. دې سفارت نن یکشنبه ویلي، د یادې پروژې لپاره ۸۲۶ زره او ۶۶۶ ډالر ځانګړي شوي او په عملي کېدو سره به یې راستنېدونکې ښځې د معیشتي او محافظتي خدمتونو په څېر بنسټیزو خدماتو ته لاسرسی ومومي.
د اولادونو ترمنځ بېعدالتي، د مور د مسوولیتونو په ترسره کولو کې د ناکامۍ اندېښنه او د بېارزښتۍ احساس د هغو مېندو ګډه تجربه ده چې نهدي توانېدلي ماشومانو ته خپلې شیدې ورکړي.
یو شمېر دغه مېندې وايي، دا چې خپلو ماشومانو ته شیدې نهشي ورکولی، د ګناه، ناراحتۍ او د وجدان عذاب احساس لري.
د جوزجان د مرکز شبرغان ښار په یوه لرې پراته کلي کې، د خاورو پر سړکونو هره ورځ یوه ۴۰ کلنه ښځه د موټر شټرنګ تر شا کېني او له همدې لارې د خپلې کورنۍ د ژوند اړتیاوې برابروي.
د هغې نوم سایره دی، هغه ښځه چې موټر چلول یې یوازې مسلک نه، بلکې د یوې کورنۍ د ژوندي ساتلو او د برخلیک پر وړاندې د درېدو وسیله ده.
د هېواد په څو ولایتونو کې له ۲۸ ښځو سره د سلاموطندار موندنې ښيي چې ۱۶ دغو ښځو د خپلو اولادونو په روزنه او برخلیک کې رول نه دی لرلی.
د دغو ۱۶ ښځو له جملې ۸ هغو ویلي چې مېړه یې د ماشومانو روزنې او راتلونکې په اړه مشورو کې رول نه دی ورکړی او ۸ نورو ویلي چې دغه رول د خپل مېړه د کورنیو له لوري ورڅخه اخیستل شوی.
ځینې هغه ښځې چې مېړه یې دویم واده کړی وایي چې له دویمې ښځې کولو وروسته یې مېړه د هغوی نفقه او نور قانوني حقوق نه تامینوي.
دغو ښځو سلاموطندار سره خبرو کې وویل، له اقتصادي ستونزو او فشارونو سره مخ دي او د خپلو قانوني حقوقو په اړه کافي مالومات هم نهلري.
د هېواد له ۳۴ ولایتونو څخه د ښځو په ګډون شاوخوا ۵۷۲ ډاکټرانو په بېلابېلو برخو کې نن سهشنبه، سلواغې ۲۸مه په کابل کې د فراغت سندونه ترلاسه کړل.
د فراغت په دې غونډه کې ۹۰ ښځینه متخصصانو د نسايي-ولادي، ۲۱۱ متخصصان له کابل او ۲۷۱ له بېلابېلو ولایتونو څخه خپل سندونه ترلاسه کړي دي.
سره له دې چې د فاریاب میمنې ښار کې سلګونه ښځې د لاسي صنایعو او کوچنیو سوداګریو په برخو کې روزل شوي، خو د بازار رکود، د پېرلو ځواک کمښت او د پانګې نشتون د دې ښار په ښځینه مارکېټ کې د ښځو فعالیتونه له جدي ننګونو سره مخ کړي، هغه ننګونې چې د هغوی د اقتصادي ځانبساینې دوام یې له نامالوم برخلیک سره مخ کړی.
