افغانستان کې مېرمنې که څه هم ډېرو کمو برخو کې د کار کولو اجازه لري او هغه چې د دندو پر موندلو بریالۍ شوي، له دوه ګوني چلند او تبعیض سره مخ دي.
سلاموطندار په دې راپور کې له ۲۴ دنده لرونکو مېرمنو سره مرکې کړي چې موندل شوې دوه پر درېیمه برخه دغه مېرمنې، کاري چاپېریال کې له بېلابېلو نابرابرو سره مخ دي او د دندې د له لاسه ورکولو له وېرې، اړ شوي چې چوپتیا غوره کړي.
د کونړ یوشمېر ډاکټران وايي، د اومېندوارۍ پرمهال د موبایل ډېره کارونه، د مور او ماشوم روغتیا زيانمنوي چې ورسره د مور بېخوبي، فشار ټېټېدل او عضلاتو دردونه پيدا کېږي.
د مرکز اسعداباد ولايتي روغتون کې داکټره پلوشه وايي، د اومېندوارۍ پرمهال د موبایل زيات استعمال د جنين وده او حجرې زيانمنوي او د مور او ماشوم پر روغتیا ناوړه اغېزې لري.
د افغانستان د بیمې قانون دویمه ماده کې ویل شوي چې بیمه د بیمهکوونکي او بیمهکېدونکي ترمنځ داسې یو قرارداد دی چې پر اساس یې بیمهکوونکی د ټاکلې بیمې حق ترلاسه کولو په بدل کې، د مقابل لوري د خسارې جبران په غاړه اخلي.
ګڼ شمېر ښځې وایي چې په ډېری کارځایونو کې کارکوونکو ته هېڅ ډول بیمه نه ورکول کېږي.
بدخشان کې د مېرمنو د اقتصادي پیاوړتیا او د بېوزلۍ کچې راکمولو لپاره سلګونه کورنیو ته د هګیو چرګې ورکړل شوي. د بدخشان د کرنې،
د ادرارو «تشو متیازو» بېاختیاري یوه عامه او ځورونکې ناروغي ده چې ډېری مېرمنې له زېږون وروسته پرې اخته کېږي. یوشمېر ډاکټران وايي چې دغه ناروغي له زېږون وروسته د مېرمنو د جدي ستونزو څخه شمېرل کېږي.
سلاموطندار په هېواد کې د مېرمنو ترمنځ د ځانوژنې د پېښو څېړنې په تړاو په دې راپور کې له اوو داسې کورنیو سره خبرې کړي چې د کورنۍ یوې غړې یې، ځانوژنه کړې ده.
د دې راپور موندنې ښيي چې جبري وادونه، د ښوونځیو تړلکېدل، فقر او د کورنیو فشار، نجونې ناهیلۍ ته اړ کړي او دا چاره لامل شوې چې دوی خپل ژوند ته د پای ټکی کېږدي.
جهېز د افغانانو د کلتور هغه پخوانی دود دی چې د نجونو پر ژوند او د هغوی پر کورنیو یې سیوری غوړولی دی.
یوشمېر نجونې او ښځې وايي، که څه هم دغه دود ظاهرآ د ګډ ژوند پیلولو لپاره د چمتوالی ښکارندويي کوي، خو په عمل کې د هغوی لپاره په یوې لویې مالي او کورنۍ ننګونې بدله شوې.
د کندهار د مېروېس حوزوي روغتون مسوولان وایي، د عصري طبي وسایلو کارونې پرمټ توانيدلي چې سوېلي حوزه کې د ماشومانو د مړینې کچه له ۲۳.۵سلنې څخه ۹.۵۳ ته راښکته کړي.
مسوولان وایي چې د تېرکال په دویمه ربعه کې ۲۰۸ ماشومانو خپل ژوند له لاسه ورکړی وو، خو د سږکال په لومړۍ ربعه کې د مړینې ياده کچه ۱۱۴ کسانو ته راټيټه شوې ده.
د میز تر شا ناسته ده او په څېره یې د کمپیوټر د سکرین رڼا ښکاري؛ د خونې چوپتیا پر کیبورد د هغې د ګوتو کېکاږلو په غږ سره ماتیږي؛ هغه په یوه ګرافیکي ډیزاین کار کوي.
په داسې وخت کې چې ډیرې نجونې ونه توانېدې له محدودیتونو سره مبارزه وکړي، هغې وکولی شول چې له ښوونځي تر فراغت وروسته، د خپل پرمختګ لپاره لاره هواره کړي.
لغمان کې مېرمنو ته د رسمي زدهکړو چاپېریال تر ډېره محدود دی، خو راډیو او ټلوېزیون بیا دغه ولایت کې د خلکو عامه پوهاوي برخه کې د پام وړ وسیلې بلل کېږي. دغه رسنۍ نه یوازې مېرمنو ته دا امکان ورکوي چې دیني، روغتیايي، روزنیزې او حقوقي معلومات تر لاسه کړي، بلکې کورنۍ او ټولنه کې د دوی د ونډې پر لیدلوري هم اغېز لرلی شي.
د پنجشېر محلي چارواکي وايي، د دغه ولایت د ابشار ولسوالي د یوه جومات چارې بشپړې او بل جومات له ترمیم وروسته ګټېاخیستنې ته سپارل شوی دی.
د ابشار ولسوال، محمدعلي حقشناس، (د وږي ۱۷مه) سلام وطندار ته وویل چې د دې ولسوالي نوی مسجدالنور په رسمي توګه پرانیستل شوی او همدارنګه د قلعهبالا د کربهګلابخېل سیمه کې یو بل جومات چارې ترمیم شوي دي.
د کونړ د نورګل ولسوالي «زیړي بابا» او د خاص کونړ ولسوالي «سپین جومات» سیمه کې د تېرې اوونۍ د زلزلهځپلو لپاره لنډمهاله پنډغالي جوړ شوي چې سلګونه کورنۍ پهکې ځای پرځای شوي دي.
دوی په دغه مېشتغالي کې د لومړنیو اسانتیاوو له کمښت شکایت کوي او وایي، شته امکانات په نشت حساب دي.
فوټسال زړهراښکونکې او چټکیا لوبه ده چې له قوټبال په کوچني لوبغالي او په کمو لوبغاړو سره کېږي. دغه لوبه د فردي مهارتونو، چټکیا او د لوبډلو ترمنځ د همغږۍ له کبله د ځوانانو ترمنځ پر یوې خورا زړهراښکونکې لوبه بدله شوې. دې راپور کې له اتو هغو مېرمنو سره چې په کور کې د کورنۍ له غړیو یا ګاونډیانو سره فوټسال لوبه کوي، هم خبرې شوې دي.
فاریاب کې یوه شمېر ښځې چې د لومړي ځل لپاره امیندواري تجربه کوي، د کورني ملاتړ نهشتون، روغتیايي خدماتو ته نهلاسرسي او د مناسبې تغذيې له کمښت څخه شکایت کوي.
دوی وایي چې د پوهاوي، روغتیايي خدماتو او د مناسبې تغذیې نهشتون لامل شوی چې د ژوند دغه حساس پړاو کې ډېرې ستونزې تجربه کړي.
دغه ملي نظرپوښتنه په هېواد کې له ۱۸ تر ۳۵ کلونو ځوانانو ترمنځ د شوخطبعي او ښادۍ د کچې د معلومولو لپاره شوې ده. د پایلو له مخې، ۶۲ سلنه ځوانان ځانونه شوخطبع ګڼي، په داسې حال کې چې ۸۱.۵ سلنه له طنز څخه د سترس د کمولو لپاره ګټه اخلي.
د اسلامي امارت د واکمنۍ څلورو کلونو په تېرېدو سره، د رسنیو او ټولنې یو شمېر ښځینه فعالانې وايي، اطلاعاتو او د بیان ازادۍ ته
