هبه یا بخشیدن مال بدون دریافت عوض، با تحقق و قبض آن، در اصل مالکیت را به دریافتکننده منتقل میکند. با این حال، گفتوگوی سلاموطندار با شماری از زنان نشان میدهد که آگاهی محدود از احکام شرعی و قانونی هبه، در برخی خانوادهها زمینهساز اختلاف بر سر مالکیت هدیهها شده است.
در میان قفسههایی که از صابونهای گیاهی، روغنهای طبیعی و محصولهای مراقبت از پوست پر شده، زنانی سرگرم بستهبندی سفارشها هستند؛ کارگاهی کوچک در هرات که از یک تجربهی آموزشی در ایران آغاز شد و اکنون به ۱۰ تن از زنان و دختران زمینهی اشتغال فراهم کرده است. رقیه رضایی ۲۴ساله، باشندهی هرات، میگوید که نزدیک به سه سال پیش، کارگاه «گل مگنولیا» را راهاندازی کرده و اکنون افزون بر فراهمسازی زمینهی کار به دختران بازمانده از آموزش در هرات، توانسته است فعالیتهایش را به پنج ولایت دیگر نیز گسترش دهد.
پزشکان متخصص نسایی_ولادی در دایکندی، هشدار میدهند که کمبود آب بدن مادر در دوران بارداری، جریان خون و انتقال اکسیژن به جنین را کاهش میدهد و خطر سقط، زایمان زودرس، کندشدن رشد جنین، عفونتهای ادراری، قبضیت شدید و فشار خون پایین را افزایش میدهد. آنان، تأکید میکنند که نوشیدن آب کافی در دوران بارداری، نه تنها برای سلامت مادر، بل برای رشد و بقای جنین حیاتی است. با وجود این هشدارها، زنان باردار در دایکندی، به دلیل نبود آگاهی و دسترسی محدود به آب سالم، آب کافی مصرف نمیکنند. این بیتوجهی در برخی موردها به پیامدهای جبرانناپذیری انجامیده است …
حقوقدانان، آگاهان فقهی و عالمان دین، میگویند که تهیهی مسکن مناسب از مسئولیتهای شوهر و از مصداقهای نفقه است. به گفتهی آنان، مشوره و تفاهم میان زن و شوهر و درنظرگرفتن نیازهای خانواده در هنگام انتخاب محل زندگی، به آرامش، همدلی و استحکام زندگی مشترک کمک میکند.
سه سال پیش یک زن جوان در کابل با سرمایهی ۱۰ هزار افغانی، کارگاه هنریای را راهاندازی کرد که در آن، محصولهای مختلف با استفاده از مواد کیمیایی رزین اپوکسی تولید میشد. این کارگاه اکنون به حدود ۲۰۰ زن و دختر، فرصت آموزش این هنر و کسب درآمد از آن را فراهم کرده است.
در بسیاری از خانوادهها در افغانستان، پس از درگذشت مادر، دختر بزرگ خانواده ناخواسته نقش مادر را بر عهده میگیرد؛ نقشی که با مسئولیت مراقبت از خواهران و برادران و مدیریت امور خانه همراه است. مسئولیتی سنگین که شماری از این دختران را با چالشهای فراوان روبهرو کرده و گاهی آنها را وادار میکند از بخشی از آرزوها و زندگی شخصی خود بگذرند.
عفونت خون در دوران بارداری از مشکلهای جدی بهداشتی است که میتواند جان مادر و جنین را با خطر روبهرو کند. این بیماری زمانی به وجود میآید که میکروبها وارد جریان خون شده و سبب واکنش شدید بدن شود. شماری از زنان مبتلا به این بیماری در بغلان، میگویند که برای دسترسی به خدمات درمانی با چالشهای جدی روبهرو اند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۵ زن در ۱۰ ولایت افغانستان (کاپیسا، بدخشان، کابل، دایکندی، سمنگان، سرپل، فاریاب، غور، کندز و بادغیس) نشان میدهد که برنامههای صحی رسانهها، آگاهی زنان را در بارهی مسائل بهداشتی افزایش داده و به بهبود رفتارهای آنان در برابر مسائل انجامیده است. بر بنیاد این یافتهها، همهی زنان گفتوگوشونده، رسانهها را در افزایش آگاهی صحی خود مؤثر دانسته اند.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، اعلام کرده که با همکاری وزارت امور خارجهی ایتالیا، از برنامههای ایجاد معیشت قانونی و پایدار برای زنان در افغانستان حمایت میکند.
در حالی که حقوقدانان و عالمان دین، کار زنان را حق قانونی و شرعی آنان میدانند، شماری از زنان در دایکندی، میگویند که فشارهای زندگی، مسئولیتهای خانهداری و نگرشهای سنتی پس از ازدواج و مادرشدن، مهمترین مانعهای ادامهی کار آنان است.
همزمان با افزایش استفاده از شبکههای اجتماعی و کاهش فرصتهای کار حضوری برای زنان، فروشهای آنلاین در بادغیس به یکی از راههای درآمدزایی برای شماری از دختران و زنان تبدیل شده است. آنان میگویند که با وجود مشکلهای اقتصادی، تلاش میکنند از راه فعالیتهای آنلاین بخشی از هزینههای زندگی شان را تأمین کنند.
هوا کمکم تاریک میشود و فانوس خانهها یکییکی روشن میشوند، اما در خانهای در پروژهی تایمنی کابل، شب آغاز ساعتهای کار است. از آشپزخانه صدای جوشیدن شربت شکر به گوش میرسد، عطر هل فضای خانه را پر کرده و روی میز، شیر خشک، قالبها، پسته و چهارمغز برای آمادهسازی سفارشها آماده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۴۴ زن متأهل افغان ساکن در کشورهای کانادا، آلمان، فرانسه، انگلستان، استرالیا، امریکا و روسیه، نشان میدهد که شماری از آنان پس از هجرت با محدودیتهایی در آزادیهای فردی، رابطههای اجتماعی، ادامهی آموزش و فرصتهای کاری روبهرو شده اند و در عین حال شماری دیگر، در آزادیها و فرصتهای زندگی شان احساس تغییر زیادی نکرده اند و همچنان از پشتیبانی همسران و خانوادههای خود برخوردار اند؛ از این رو، تجربهی این زنان از زندگی در مهاجرت یکسان نیست. سه تن از زنان گفتوگوشونده در این گزارش، از محدودشدن رابطههای اجتماعی، سه تن از کاهش آزادیهای فردی و مشارکت در تصمیمگیری و دو تن به طور همزمان از این محدودیتها سخن گفته اند.
برخی از باشندگان ولسوالی زیباک بدخشان، میگویند در این ولسوالی تنها یک کلینیک صحی وجود دارد که پاسخگوی نیازهای درمانی مردم نیست. به گفتهی آنها، دوری مرکزهای درمانی و خرابی جادهها، دسترسی به خدمات صحی را دشوار کرده و همهساله مشکلهای جدی برای بیماران ایجاد میکند.
پزشکان متخصص نسایی_ولادی، با تأیید مشکل موجود در دسترسی به خدمات درمانی در این ولایت، تأکید دارند که زنان باردار باید به هدف پیشگیری از بروز خطرهای بیشتر، پیش از نزدیکشدن به زمان زایمان، باید معاینههای لازم را منظم انجام دهند و برای زایمان حتمی به یکی از مرکزهای صحی مراجعه کنند.
اتحادیهی اروپا، اعلام کرده است که به پشتیبانی از خدمات نجاتبخش برای مراقبت از مادران و نوزادان در افغانستان ادامه میدهد.
