اسلام بر مشورت، تفاهم، رعایت حقوق و مسئولیتهای متقابل و حسن معاشرت در زندگی خانوادگی تأکید کرده است. حقوقدانان و عالمان دین نیز، مشورت میان زن و شوهر را در امور مربوط به زندگی مشترک، از عاملهای مؤثر در استحکام و بهبود روابط خانوادگی میدانند.
محمدیوسف یوسفی، حقوقدان، میگوید که زن در چهارچوب احکام اسلامی و مقرههای نافذ، از جایگاه و کرامت انسانی برخوردار است و دیدگاه او در امور مربوط به زندگی مشترک میتواند مورد توجه قرار گیرد. او میافزاید: «زندگی خانوادگی زمانی باثبات بیشتر همراه خواهد بود که زن و شوهر با رعایت اصول اسلامی و احترام متقابل، در مورد مسائل مربوط به خانواده با یکدیگر مشورت کنند. در صورت بروز اختلاف، استفاده از مشورت بزرگان خانواده، عالمان دین و افراد مورد اعتماد میتواند در حل مسایل و ایجاد تفاهم کمک کند.»
سمیعالله بارز، دیگر حقوقدان نیز، تأکید میکند که خانواده موفق بر پایهی محبت، تفاهم، احترام متقابل و رعایت مسئولیتهای هر یک از اعضای خانواده استوار است و توجه به دیدگاه اعضای خانواده میتواند در کاهش اختلافات مؤثر باشد. «زن و شوهر میتوانند در امور مربوط به زندگی مشترک با یکدیگر مشورت کنند و دیدگاههای خود را مطرح سازند. توجه به نظر یکدیگر میتواند به کاهش سوءتفاهمها و تقویت روابط خانوادگی کمک کند. رعایت حقوق مشروع زن و شوهر، احترام به والدین و حفظ روابط مناسب میان اعضای خانواده از موارد مهم در زندگی خانوادگی است.»
در سوی دیگر، قطبالدین مجتهد، عالم دین، میگوید که اسلام بر رعایت کرامت، احترام، حسن معاشرت و مشورت در زندگی خانوادگی تأکید دارد. «در فقه حنفی، زن از جایگاه و حقوق مشخصی برخوردار است و میتواند در امور مربوط به زندگی مشترک دیدگاه و مشورت خود را بیان کند؛ مسئولیتهای خانوادگی هر یک از زن و شوهر باید در چهارچوب احکام اسلامی رعایت شود و مشورت و تفاهم میان آنان میتواند در مدیریت بهتر امور خانواده مؤثر باشد.»
با این حال، روایت شماری از زنانی که سلاموطندار با آنان گفت وگو کرده است، نشان میدهد که در شماری از خانوادهها، در مورد برخی مسائل مهم زندگی تصمیمگیری بیشتر از سوی شوهر یا بزرگان خانواده انجام میشود. آنان، میگویند که در امور روزمرهی خانه نقش مهمی دارند، اما در برخی تصمیمهای اساسی زندگی مشترک، فرصت کمتری برای بیان دیدگاه خود پیدا میکنند.
یکی از این زنان، میگوید که در خانوادهی آنان در بارهی برخی مسائل مهم از جمله خرید زمین و وسایل با ارزش، تصمیمها بیشتر از سوی شوهر و بزرگان خانواده گرفته میشود و نظر زنان در برخی موردها کمتر مورد توجه قرار میگیرد. او میافزاید: «در خانهی ما همه تصمیمهای کلان را شوهرم و خسرم میگیرند؛ اگر نظری داشته باشم میگویم، اما آخر کار تصمیم از طرف خود شان گرفته میشود. بعضی وقتها احساس میکنم اگر نظر زنها بیشتر شنیده شود، بسیاری از مشکلات کمتر میشود.»
یکی دیگر از زنان به سلاموطندار میگوید که در امور روزمره خانه سهم فعال دارد، اما در برخی موضوعهای مالی و تصمیمهای مهم خانوادگی، تصمیم نهایی بیشتر از سوی شوهرش گرفته میشود. «گاهی در مورد برخی مسائل از من مشوره گرفته میشود، اما تصمیم نهایی از سوی شوهرم گرفته میشود؛ به نظرم اگر زن و شوهر در مورد مسائل مهم زندگی با یکدیگر مشورت و تفاهم بیشتر داشته باشند، میتواند به بهبود روابط و ایجاد آرامش بیشتر در خانواده کمک کند.»
یکی دیگر از زنان گفتوگوشونده در این گزارش، میگوید که هرچند در مورد نیازهای خانه و خرید برخی وسایل دیدگاه خود را مطرح میکند، اما تصمیم نهایی در بسیاری موارد از سوی مردان خانواده گرفته میشود. «اگر اعضای خانواده در مورد مسائل مهم با یکدیگر مشورت بیشتر داشته باشند و دیدگاههای همدیگر را با احترام بشنوند، زمینه برای تفاهم و آرامش بیشتر در خانواده فراهم میشود.»
توجه به دیدگاه زن و شوهر در امور مربوط به زندگی مشترک و مشورت میان آنان میتواند در کاهش سوءتفاهمها، تقویت روابط خانوادگی و ایجاد فضای مناسب تر در زندگی مشترک مؤثر باشد. از دیدگاه شریعت اسلامی نیز مشورت، تفاهم، حسن معاشرت و رعایت حقوق و مسئولیتهای متقابل از اصول مهم در زندگی خانوادگی به شمار میرود.
