شماری از زنان در گفتوگو با سلاموطندار از چالشهای خود در هنگام زایمان در خانه و مرکزهای درمانی شکایت دارند. در این گزارش، با ۱۰ زن از هشت ولایت در ردههای سنی ۲۰ تا ۴۸ سال که در یک سال پسین تجربهی زایمان در خانه یا شفاخانه را داشته اند، گفتوگو شده است.
پزشکان متخصص نسایی-ولادی، میگویند که اندومتریوز بیماریای است که در آن بافتی مشابه پوشش داخلی رحم، در بیرون از رحم رشد میکند. به گفتهی آنان، این بیماری میتواند تخمدانها و لولههای فالوپ را نیز درگیر کند و سبب دردهای شدید هنگام قاعدگی، دردهای لگنی و در برخی موارد ناباروری شود. شماری از زنان مبتلا به اندومتریوز، میگویند که به دلیل ناآگاهی از نشانههای این بیماری، در نخست دردهای شدید خود را عادی تصور کرده اند. آنان، میافزایند که مراجعهنکردن به موقع به پزشک سبب شده است بیماری شان پیشرفت کند و در برخی موارد بر توانایی آنان برای بارداری تأثیر بگذارد. نرگس ۲۷ساله از ولسوالی استالف کابل، میگوید که نزدیک به دو سال از عروسیاش میگذرد، اما به دلیل این بیماری نتوانسته باردار شود.
شیخ هبتالله آخوندزاده، رهبر امارت اسلامی افغانستان طی فرمانی که در ۲۰۲۱ در بارهی حقوق زنان صادر کرده است، در مادهی پنجم آن گفته است که زن در مال شوهر متوفی، فرزند، پدر و دیگر اقارب به طور «فرضیت و عصبیت» حق میراث و سهم ثابت دارد و هیچ کسی او را از حقش محروم کرده نمیتواند.
در گوشهای از کارگاه کوچک و سادهاش، با دقت مشغول ساخت اثری تازه است. سکوت حاکم بر کارگاه تنها با صدای ابزارهای کار او شکسته میشود؛ فضایی که از تلاش، خلاقیت و امید حکایت دارد. فریده وکیلزادهی ۲۶ساله، دانشآموختهی رشتهی علوم سیاسی، میگوید که پس از آموختن هنرهایی چون ساخت سنگ مصنوعی، کار با رزین، ساخت قالبهای سیلیکونی و شمعسازی در ایران، تصمیم گرفت آموختههایش را به کار بگیرد و کارگاه هنری کوچکی را در کابل راهاندازی کند. فریده، میافزاید که با راهاندازی این کارگاه، تلاش کرده است زمینهای فراهم کند تا دختران و زنان دیگر نیز با فراگیری این مهارتها به استقلال مالی دست یابند و مسیر تازهای برای زندگی خود بسازند.
فاصلهی زیاد تا مرکزهای صحی، مشکلات اقتصادی، کمبود پزشک زن، نبود یا کمبود دارو و امکانات درمانی، دسترسی زنان روستانشین به خدمات صحی را با دشواریهای جدی روبهرو کرده است. بر بنیاد آمار وزارت صحت عامه، اکنون بیش از چهار هزار مرکز صحی و بیش از ۳۵ هزار نیروی صحی در سراسر افغانستان فعالیت دارند.
هر صبح، پیش از آنکه رفتوآمد در روستا آغاز شود، گلمبوی ۳۱ساله در ولسوالی الفاروق غور، دروازه دکان کوچک خود را باز میکند؛ دکانی که حالا به منبع درآمد و امیدی برای زندگی خانوادهاش تبدیل شده است. او لوازم مورد نیاز بانوان، کودکان و خانوادهها را که در قفسههای کوچک دکان چیده شده، مرتب میکند و چشمبهراه مشتریانی میماند که برای خرید به دکانش میآیند.
باد گرم عصرهنگام بر دشتهای خشک ولسوالی آبکمری بادغیس میوزد. آفتاب تند تابستان بر زمینهایی میتابد که روزگاری پوشیده از خوشههای طلایی گندم بود؛ اما اکنون بسیاری از آن کشتزارهای سبز، به زمینهای خشک و ترکخورده بدل شده است. در گوشهای از این دشت، پروانهی ۲۹ساله، زنی کشاورز، با چادری سیاه و غبارآلود ایستاده و به زمینهایی نگاه میکند که سالها بخشی از زندگی و خاطراتش را در خود جا داده اند.
سید بیبی عزیزی، زنی هنرمند در کابل است که با استفاده از سنگهای طبیعی و رنگارنگ، زیورآلاتی مانند گردنبند و دستبند میسازد. او سنگها را تراش میدهد و با ترکیب آنها با فلزات، زیورآلاتی متفاوت و دستساز تولید میکند.
سید بیبی حدود شش ماه پیش با سرمایهی ۲۰۰ هزار افغانی، کارگاه صنایع دستی زینت را در شهرنو کابل راهاندازی کرد.
زیبا جان، چهار سال پیش کارگاه خیاطی خود را با سرمایهی ۵۰ هزار افغانی در ولسوالی سیاهگرد پروان راهاندازی کرد. او اکنون با آموزش خیاطی و صنایع دستی به زنان و دختران، تلاش میکند زمینه درآمدزایی و خودکفایی آنها را فراهم کند.
در همین حال، مسئولان محلی پروان میگویند که برای حمایت از زنان صنعتکار، برنامههایی را در نظر گرفته اند.
شماری از زنان، میگویند که فعالیتهای تجاری آنها از آرزوی داشتن یک درآمد مستقل آغاز و آهستهآهسته به مسیری برای حمایت از خانواده، رشد فردی
شماری از دختران در افغانستان، با وجود محدودیت در ادامهی آموزش و تحصیل، بخشی از آموختههای شان را در خانه با خواهران و برادران خود شریک میکنند. یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۱ دختر در هشت ولایت نشان میدهد که حفظ دانش، تداوم یادگیری و کمک به اعضای خانواده، از انگیزههای اصلی آنان برای آموزش در خانه است.
کمخوابی مزمن، یکی از اختلالهای شایع خواب است که با دشواری در شروع یا حفظ خواب، بیش از سه شب در هفته و برای چند ماه، شناخته میشود. این وضعیت میتواند با خستگی مزمن، کاهش کارایی شناختی، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و افزایش خطر بروز برخی مشکلات روانی همراه باشد.
از دل یک نیاز، ایدهای جوانه زد؛ ایدهای که امروز برای کودکان محیطی امن برای آموزش و بازی فراهم کرده و برای خانوادهها امیدی تازه آفریده است. در بدخشان، یک بانوی جوان با ایجاد کودکستان خصوصی، نه تنها گامی برای آموزشوپرورش کودکان برداشته، بل نمونهای از نقش ابتکار و سرمایهگذاریهای کوچک در پاسخگویی به نیازهای جامعه را نیز به نمایش گذاشته است.
صدایی که سالها از پشت میکروفون با مردم سخن میگفت، حالا خاموش شده است؛ صوفیا محمدزی، خبرنگار، تهیهکننده و گویندهی پیشین رادیو سلاموطندار، که پس از نزدیک به شش سال مبارزه با بیماری سرطان، درگذشت.
مهاجرت، ازدواج و اختلافهای خانوادگی، شماری از والدین را از فرزندان شان دور کرده است؛ دوریای که برای برخی خانوادهها تنها به معنای نبود حمایت مالی نیست. برخی والدین میگویند که اگرچه گاهی از فرزندان شان کمک مالی دریافت میکنند، اما نبود آنها در کنار شان، بیش از هر چیز در زندگی روزمره و وضعیت روانی شان احساس میشود.
پزشکان متخصص نسایی-ولادی، با تأکید بر طبیعیبودن عادت ماهوار به عنوان بخشی از روند طبیعی رشد دختران، میگویند که بسیاری از آنان به دلیل نداشتن آگاهی و وجود باورهای نادرست در جامعه، این مرحله را با ترس و نگرانی آغاز میکنند. آنان، میافزایند که آگاهیدهی به موقع در بارهی تغییرات جسمی و روانی دوران بلوغ میتواند به دختران کمک کند تا این مرحله را با آرامش بیشتری سپری کنند.
