پشت پردهی اعتیاد کودکان؛ دوستان، دروازهی ورود به مواد مخدر و جرایم
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۱ کودک زیر ۱۸ سال که به مصرف مواد مخدر معتاد شده اند، نشان میدهد که این کودکان از طریق
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۱ کودک زیر ۱۸ سال که به مصرف مواد مخدر معتاد شده اند، نشان میدهد که این کودکان از طریق
در این گزارش با ۲۰ دختر در هشت ولایت افغانستان گفتوگو شده است؛ ۱۲ تن آنها ادامهی تحصیل و تمرکز بر شغل را دلیل اصلی ازدواجنکردن شان میدانند و هشت تن دیگر نیز میگویند که هنوز با فرد مناسبی برای تشکیل زندگی مشترک همآهنگ نشده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۲۲ جوان در شش ولایت افغانستان، نشان میدهد که ۲۰ تن آنان مقایسههای آسیبزا از سوی خانوادهها را مهمترین عامل خودکمبینی دانسته و دو تن دیگر نیز به دلیل ترس از قضاوت دیگران و تأثیر شبکههای اجتماعی، به خودکمبینی دچار شده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۶۰ زن متأهل در کابل و ولایتها، نشان میدهد که ازدواج برای آنها با مجموعهای از دگرگونیها در زندگی فردی، اجتماعی،
گفتوگوی سلاموطندار با ۲۵ دانشآموز پسر صنفهای دهم تا دوازدهم از پنج ولایت افغانستان نشان میدهد که روشهای آموزشی موجود نتوانسته است نیازهای یادگیری این دانشآموزان را به گونهی مؤثر برآورده کند. ۱۸ تن از دانشآموزان گفتوگوشونده، از کمبود آموزگاران مسلکی، ۱۱ تن همزمان از کمبود وسایل آموزشی نوین و کمبود کتابهای درسی، شکایت دارند.
بر بنیاد این یافتهها، آمار زایمان با روش سزارین از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۳۸ درصد افزایش یافته که تنها از ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ رشد ۱۵درصدی داشته است. متخصصان و نهادهای بهداشتی، عاملهایی مانند کمبود اکسیژن جنین، خونریزی پیش از وقت، توقف پیشرفت روند طبیعی زایمان و کمخونی مادران را دلیل افزایش سزارین عنوان میکنند.
گفتوگوی سلاموطندار با ۲۶ جوان (۱۶ دختر و ۱۰ پسر) از هشت ولایت افغانستان، نشان میدهد که عادتهای رفتاری، چه خوب و چه بد، نقش تعیینکنندهای در موفقیت، آرامش و روابط اجتماعی آنان داشته است. بر بنیاد این یافتهها، جوانان میدانند که عادتها زندگی شان را شکل میدهد؛ با این وجود، برخی توانسته اند این آگاهی را به تغییر رفتاری تبدیل کنند؛ در حالی که برخی دیگر هنوز در چرخهی آگاهی بدون تغییر گیر کرده اند. ۱۲ تن از جوانان گفتوگوشونده، مطالعه، وقتشناسی و مسئولیتپذیری را مؤثرترین عادتهای خوب زندگی شان میدانند؛ در حالی که ۱۴ تن دیگر استفادهی بیش از حد موبایل، بیبرنامگی و تعلل را به عنوان عادتهایی یاد میکنند که فرصتهای مهم زندگی را از آنان گرفته است.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۲۴ زنی که زبانهای خارجی میآموزند، نشان میدهد که یادگیری زبانهای خارجی برای بسیاری از زنان در افغانستان، به راهبردی برای دسترسی به آموزش، اشتغال و مهاجرت تبدیل شده است. از میان زنان گفتوگوشونده، ۱۵ تن انگیزهی فراگیری زبان خارجی را ادامهی تحصیل و مهاجرت آموزشی دانسته اند.
زنان در افغانستان در عید افزون بر پهن سفرههای عیدی و پذیرایی از مهمانها، با حناماندن بر دستان شان، از این روزها تجلیل میکنند. حناگذاشتن هنوز برای بسیاری از زنان نمادی از زیبایی، شادی و زندهنگهداشتن سنتها است؛ رسمی که با وجود تغییر سبک زندگی و کمرنگشدن برخی آیینها، جایگاهش را از دست نداده است.
سلاموطندار از گفتوگو با ۴۲ داوطلب کانکور ۱۴۰۵ دریافته است که ۳۰ تن آگاهانه و بر بنیاد علاقهی شخصی و ۱۲ تن زیر تأثیر خانواده یا فشارهای اجتماعی و اقتصادی، رشتهی تحصیلی خود را انتخاب کرده اند. الگوی انتخاب رشتهها میان این دانشجویان بر محور رشتههای علوم پزشکی، کمپیوتر ساینس، مهندسی، اقتصاد، خبرنگاری و زراعت بوده است.
۲۵ پزشک زن که افزون بر انجام وظیفهی رسمی روزانهی شان، به گونهی نوبتی (شیفتوار) در شب نیز در شفاخانهها کار میکنند، میگویند که به دلیل کمبود پزشک در مرکزهای درمانی، ناگزیر اند شیفتهای کاری سنگین و دوامدار را تحمل کنند؛ وضعیتی که به گفتهی آنان، خستگی شدید و فشار روانی را در پی داشته است.
گفتوگوی سلاموطندار با ۲۰ زن که پیش از بیکارشدن دارای درآمد مستقل بودند، نشان میدهد که با درآمد خود افزون بر تأمین نیازهای شخصی، در هزینههای خانواده نیز سهم داشتند و اکنون بیکاری همهی آنان را به یک سرنوشت مشترک؛ یعنی وابستگی، کشانده است؛ مسیری که زنان گفتوگوشونده ادامهی آن را دشوار و نگرانکننده میدانند. این زنان، در بخشهایی مانند تدریس، قابلگی، وکالت، کار در نهادهای غیردولتی، خیاطی، بازاریابی آنلاین، منشیگری و خدمات اجتماعی، فعالیت میکردند. شش تن از زنان گفتوگوشده، چالشهای اجتماعی را دلیل بیکارشدن شان میدانند. بینظیر بارکزی، باشندهی ولسوالی کشک کهنهی هرات که پیشتر در یکی از دفترها به عنوان مربی فعالیت داشت، میگوید که دفتر کارش بسته نشده است، اما دیگر زنان را نمیپذیرد.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۵ جوان در ۱۱ ولایت افغانستان، نشان میدهد که بیشتر آنان پس از سرمایهگذاری در پلتفرمهای آنلاین و شرکتهای بازاریابی شبکهای، بخشی یا تمام سرمایهی خود را از دست داده اند؛ بدون این که به سودی که وعده داده شده بود، دست یابند.
سروی هوش مصنوعی و جوانان افغانستان، با مشارکت 1154 تن از 32 ولایت انجام شده است. یافتهها، نشان میدهد که هوش مصنوعی در زندگی روزمرهی جوانان افغانستان به شکل عمیقتری از آن چه انتظار میرفت، جا افتاده است. 92 درصد پاسخدهندگان با هوش مصنوعی آشنایی دارند و بیش از دو-سوم آنها (66.6 درصد) کاربران منظم هستند. 84.1 درصد از جوانان دستکم یک بار از هوش مصنوعی برای دریافت مشوره استفاده کرده اند.
امروز، هوش مصنوعی فقط یک مفهوم علمی نیست؛ بل به بخشی از زندگی روزمرهی جوانان تبدیل شده است. از آموزش و کار گرفته تا مشورههای شخصی، این فنآوری آرامآرام جای خود را میان جوانان افغانستان نیز باز کرده است. بررسی سلاموطندار از سروی ۱۱۵۴ جوان (مردان ۵۰.۶ درصد و زنان ۴۹.۴ درصد) در ۳۲ ولایت افغانستان نشان میدهد که ۸۴.۱ درصد از جوانان دستکم یک بار از هوش مصنوعی در زمینههای مختلف کاری، تحصیلی و مسائل شخصی زندگی، استفاده کرده اند و ۹۲ درصد پاسخدهندگان با هوش مصنوعی آشنایی دارند.
به باور روانشناسان و جامعهشناسان، نابرابری جنسیتی در خانواده، یکی از پایدارترین اشکال بیعدالتی اجتماعی در افغانستان است؛ پدیدهای که نه تنها به تفاوت نقشها محدود نمیشود، بل بازتابی از توزیع ناعادلانهی قدرت، فرصتها و حق تصمیمگیری در سطح خانواده است.