جوانان افغانستان و نبرد با عادت‌ها؛ از پیش‌رفت با مطالعه تا فرصت‌سوزی با موبایل

گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۲۶ جوان (۱۶ دختر و ۱۰ پسر) از هشت ولایت افغانستان، نشان می‌دهد که عادت‌های رفتاری، چه خوب و چه بد، نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت، آرامش و روابط اجتماعی آنان داشته است. بر بنیاد این یافته‌ها، جوانان می‌دانند که عادت‌ها زندگی شان را شکل می‌دهد؛ با این وجود، برخی توانسته ‌اند این آگاهی را به تغییر رفتاری تبدیل کنند؛ در حالی که برخی دیگر هنوز در چرخه‌ی آگاهی بدون تغییر گیر کرده ‌اند. ۱۲ تن از جوانان گفت‌وگوشونده، مطالعه، وقت‌شناسی و مسئولیت‌پذیری را مؤثرترین عادت‌های خوب زندگی شان می‌دانند؛ در حالی که ۱۴ تن دیگر استفاده‌ی بیش از حد موبایل، بی‌برنامگی و تعلل را به عنوان عادت‌هایی یاد می‌کنند که فرصت‌های مهم زندگی را از آنان گرفته است.

زبان‌آموزی؛ روزنه‌ای به آموزش و کار برای زنان افغانستان

نتیجه‌ی گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۲۴ زنی‌ که زبان‌های خارجی ‌می‌آموزند، نشان می‌دهد که یادگیری زبان‌های خارجی برای بسیاری از زنان در افغانستان، به راهبردی برای دست‌رسی به آموزش، اشتغال و مهاجرت تبدیل شده است. از میان زنان گفت‌وگوشونده، ۱۵ تن انگیزه‌ی فراگیری زبان خارجی را ادامه‌ی تحصیل و مهاجرت آموزشی دانسته اند.

حنا در عید؛ سنتی میان ماندگاری و فراموش‌شدن

زنان در افغانستان در عید افزون بر پهن سفره‌های عیدی و پذیرایی از مهمان‌ها، با حناماندن بر دستان شان، از این روزها تجلیل می‌کنند. حناگذاشتن هنوز برای بسیاری از زنان نمادی از زیبایی، شادی و زنده‌نگه‌داشتن سنت‌ها است؛ رسمی که با وجود تغییر سبک زندگی و کم‌رنگ‌شدن برخی آیین‌ها، جایگاهش را از دست نداده است.

کانکور ۱۴۰۵؛ رؤیای شخصی در برابر فشار خانواده و ترس از بی‌کاری

سلام‌وطندار از گفت‌وگو با ۴۲ داوطلب کانکور ۱۴۰۵ دریافته است که ۳۰ تن آگاهانه و بر بنیاد علاقه‌ی شخصی و ۱۲ تن زیر تأثیر خانواده یا فشارهای اجتماعی و اقتصادی، رشته‌ی تحصیلی خود را انتخاب کرده‌ اند. الگوی انتخاب رشته‌ها میان این دانش‌جویان بر محور رشته‌های علوم پزشکی، کمپیوتر ساینس، مهندسی، اقتصاد، خبرنگاری و زراعت بوده است.

پزشکان زن در شیفت شب؛ معاش کم در برابر خستگی زیاد

۲۵ پزشک زن که افزون بر انجام وظیفه‌ی رسمی روزانه‌‌ی شان، به‌ گونه‌ی نوبتی (شیفت‌وار) در شب نیز در شفاخانه‌ها کار می‌کنند، می‌گویند که به ‌دلیل کم‌بود پزشک در مرکزهای درمانی، ناگزیر اند شیفت‌های کاری سنگین و دوام‌دار را تحمل کنند؛ وضعیتی که به گفته‌ی آنان، خستگی شدید و فشار روانی را در پی داشته است.

از استقلال تا وابستگی؛ روایت تلخ بی‌کاری زنان

گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۲۰ زن که پیش از بی‌کار‌شدن دارای درآمد مستقل بودند، نشان می‌دهد که با درآمد خود افزون بر تأمین نیازهای شخصی، در هزینه‌های خانواده نیز سهم داشتند و اکنون بی‌کاری همه‌ی آنان را به یک سرنوشت مشترک؛ یعنی وابستگی، کشانده است؛ مسیری که زنان گفت‌وگوشونده ادامه‌ی آن را دشوار و نگران‌کننده می‌دانند. این زنان، در بخش‌هایی مانند تدریس، قابلگی، وکالت، کار در نهادهای غیردولتی، خیاطی، بازاریابی آنلاین، منشی‌گری و خدمات اجتماعی، فعالیت می‌کردند. شش تن از زنان گفت‌وگوشده، چالش‌های اجتماعی را دلیل بی‌کارشدن شان می‌دانند. بی‌نظیر بارکزی، باشنده‌ی ولسوالی کشک کهنه‌ی هرات که پیش‌تر در یکی از دفترها به عنوان مربی فعالیت داشت، می‌گوید که دفتر کارش بسته نشده است، اما دیگر زنان را نمی‌پذیرد.

رؤیای درآمد سریع؛ جوانان چه گونه در دام فریب سرمایه‌گذاری‌های آنلاین و شبکه‌ای افتادند؟

یافته‌های سلام‌وطندار از گفت‌وگو با ۲۵ جوان در ۱۱ ولایت افغانستان، نشان می‌دهد که بیش‌تر آنان پس از سرمایه‌گذاری در پلتفرم‌های آنلاین و شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای، بخشی یا تمام سرمایه‌ی خود را از دست داده ‌اند؛ بدون این که به سودی که وعده داده شده بود، دست یابند.

سروی هوش مصنوعی و جوانان افغانستان

سروی هوش مصنوعی و جوانان افغانستان، با مشارکت 1154 تن از 32 ولایت انجام شده است. یافته‌ها، نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در زندگی روزمره‌ی جوانان افغانستان به شکل عمیق‌تری از آن چه انتظار می‌رفت، جا افتاده است. 92 درصد پاسخ‌دهندگان با هوش مصنوعی آشنایی دارند و بیش از دو-‌سوم آن‌ها (66.6 درصد) کاربران منظم هستند. 84.1 درصد از جوانان دست‌کم یک‌ بار از هوش مصنوعی برای دریافت مشوره استفاده کرده ‌اند.

جوانان و هوش مصنوعی؛ فن‌آوری محبوب با پیامدهای دوگانه

امروز، هوش مصنوعی فقط یک مفهوم علمی نیست؛ بل به بخشی از زندگی روزمره‌ی جوانان تبدیل شده است. از آموزش و کار گرفته تا مشوره‌های شخصی، این فن‌آوری آرام‌آرام جای خود را میان جوانان افغانستان نیز باز کرده است. بررسی سلام‌وطندار از سروی ۱۱۵۴ جوان (مردان ۵۰.۶ درصد و زنان ۴۹.۴ درصد) در ۳۲ ولایت افغانستان نشان می‌دهد که ۸۴.۱ درصد از جوانان دست‌کم یک‌ بار از هوش مصنوعی در زمینه‌های مختلف کاری، تحصیلی و مسائل شخصی زندگی، استفاده کرده اند و ۹۲ درصد پاسخ‌دهندگان با هوش مصنوعی آشنایی دارند.

نابرابری جنسیتی در خانواده؛ عامل فرسودگی جسمی و روانی زنان

به باور روان‌شناسان و جامعه‌شناسان، نابرابری جنسیتی در خانواده، یکی از پایدارترین اشکال بی‌عدالتی اجتماعی در افغانستان است؛ پدیده‌ای که نه‌ تنها به تفاوت نقش‌ها محدود نمی‌شود، بل بازتابی از توزیع ناعادلانه‌ی قدرت، فرصت‌ها و حق تصمیم‌گیری در سطح خانواده است.

بهره‌گیری از فرصت‌ها؛ کلید تغییر سرنوشت جوانان

افزایش اعتمادبه‌نفس، رشد مهارت‌ها، بهبود وضعیت تحصیلی، استقلال مالی و دست‌یابی به جایگاه شغلی، از جمله مواردی است که به گفته‌ی جوانان، در نتیجه‌ی استفاده از فرصت‌های پیش‌آمده به آن دست یافته ‌اند. دست‌آوردهایی که نشان می‌دهد فرصت‌ها، می‌توانند مسیر زندگی جوانان را به گونه‌ی بنیادین دگرگون کند و افق‌های تازه‌ای از پیش‌رفت و کامیابی را به روی شان بگشاید.

۲۶ زن از ۳۲: آنلاین می‌خوانیم؛ چون کتاب‌خانه در دست‌رس نیست

شماری از زنان گفت‌‌وگوشده در این گزارش، گفته‌ اند که محدودیت‌های اجتماعی مانع دست‌رسی آنان به مواد آموزشی حضوری شده و در این میان منابع آموزشی آنلاین به مهم‌ترین ابزار برای ادامه‌ی آموزش آنان مبدل شده است. نتیجه‌ی گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۳۲ زن، نشان می‌دهد که ۲۶ تن از طریق دست‌رسی آسان به مواد آموزشی آنلاین، نیازهای آموزشی شان را مرفوع می‌کنند؛ در حالی که شش تن به کتاب‌خانه‌ها و منابع آموزشی حضوری دست‌رسی دارند.

هزینه‌ی خواب‌گاه؛ چالشی بر مشکلات اقتصادی دانش‌جویان

گفت‌وگوی سلام‌وطندار با 20 دانش‌جوی که از هشت ولایت برای ادامه‌ی تحصیل به کابل آمده اند نشان می‌دهد که این جوانان با مشکلات اقتصادی روبه‌رو اند. از میان گفت‌وگوشوندگان در این گزارش، هفت تن دانش‌گاه‌های خصوصی و مسافرخانه‌ها زندگی می‌کنند.

فرزندخواندگی؛ حمایت اجتماعی یا زنجیره‌ای از پیامدهای پنهان؟

یافته‌های گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۱۳ دختر در هفت ولایت نشان می‌دهد که فرزندخواندگی، بیش‌تر به‌ دلیل ناداری، بی‌اولادی یا مشکل‌های اجتماعی انجام شده است؛ روندی که برای برخی از این دختران با پیامدهایی چون تبعیض، سردرگمی هویتی و چالش‌های روانی هم‌راه بوده است.

داشتن مهارت‌های کاربردی؛ عاملی برای موفقیت در بازار کار

یافته‌های سلام‌وطندار از  گفت‌وگو با ۳۰ جوان شامل 20 دختر و ۱۰ پسر، نشان می‌دهد که داشتن مهارت های کاربردی افزون بر مدرک تحصیلی در انتخاب شغل نقش دارد. جوانانی که مهارت‌های کاربردی استفاده از کمپیوتر و زبان انگلیسی را آموخته‌، بیش‌تر در شغل‌های مرتبط‌ به این بخش‌ها سرگرم کار استند. در مقابل، جوانانی که به مهارت‌های‌ عملی دست‌رسی ندارند، بیش‌تر در کارهای غیرمرتبط با رشته‌ی تحصیلی شان سرگرم کار اند.

میان فرصت و نگرانی؛ تجربه‌ی زنان از هوش مصنوعی در افغانستان

در حالی که هوش مصنوعی به‌ سرعت در حال تبدیل‌شدن به یکی از مهم‌ترین ابزارهای یادگیری، کار و ارتباطات در جهان است، در افغانستان نیز به ‌تدریج جای خود را میان زندگی روزمره‌ی زنان باز کرده. یافته‌های سلام‌وطندار از گفت‌وگو با 20 زن، نشان می‌دهد که هوش مصنوعی بیش‌تر در حوزه‌های آموزش به ویژه زبان، اصلاح نوشتار، تولید محتوا، دریافت معلومات صحی و ایده‌پردازی برای کسب‌وکار مورد استفاده‌ی زنان قرار می‌گیرد؛ اما در کنار این همه فرصت‌ها، نگرانی‌های عمیق از حریم خصوصی، امنیت اطلاعات و دقت پاسخ‌ها، تجربه‌ی استفاده از هوش مصنوعی را برای آنان پیچیده و دوگانه کرده است.