از استقلال تا وابستگی؛ روایت تلخ بی‌کاری زنان

گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۲۰ زن که پیش از بی‌کار‌شدن دارای درآمد مستقل بودند، نشان می‌دهد که با درآمد خود افزون بر تأمین نیازهای شخصی، در هزینه‌های خانواده نیز سهم داشتند و اکنون بی‌کاری همه‌ی آنان را به یک سرنوشت مشترک؛ یعنی وابستگی، کشانده است؛ مسیری که زنان گفت‌وگوشونده ادامه‌ی آن را دشوار و نگران‌کننده می‌دانند. این زنان، در بخش‌هایی مانند تدریس، قابلگی، وکالت، کار در نهادهای غیردولتی، خیاطی، بازاریابی آنلاین، منشی‌گری و خدمات اجتماعی، فعالیت می‌کردند. شش تن از زنان گفت‌وگوشده، چالش‌های اجتماعی را دلیل بی‌کارشدن شان می‌دانند. بی‌نظیر بارکزی، باشنده‌ی ولسوالی کشک کهنه‌ی هرات که پیش‌تر در یکی از دفترها به عنوان مربی فعالیت داشت، می‌گوید که دفتر کارش بسته نشده است، اما دیگر زنان را نمی‌پذیرد.

رؤیای درآمد سریع؛ جوانان چه گونه در دام فریب سرمایه‌گذاری‌های آنلاین و شبکه‌ای افتادند؟

یافته‌های سلام‌وطندار از گفت‌وگو با ۲۵ جوان در ۱۱ ولایت افغانستان، نشان می‌دهد که بیش‌تر آنان پس از سرمایه‌گذاری در پلتفرم‌های آنلاین و شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای، بخشی یا تمام سرمایه‌ی خود را از دست داده ‌اند؛ بدون این که به سودی که وعده داده شده بود، دست یابند.

سروی هوش مصنوعی و جوانان افغانستان

سروی هوش مصنوعی و جوانان افغانستان، با مشارکت 1154 تن از 32 ولایت انجام شده است. یافته‌ها، نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در زندگی روزمره‌ی جوانان افغانستان به شکل عمیق‌تری از آن چه انتظار می‌رفت، جا افتاده است. 92 درصد پاسخ‌دهندگان با هوش مصنوعی آشنایی دارند و بیش از دو-‌سوم آن‌ها (66.6 درصد) کاربران منظم هستند. 84.1 درصد از جوانان دست‌کم یک‌ بار از هوش مصنوعی برای دریافت مشوره استفاده کرده ‌اند.

جوانان و هوش مصنوعی؛ فن‌آوری محبوب با پیامدهای دوگانه

امروز، هوش مصنوعی فقط یک مفهوم علمی نیست؛ بل به بخشی از زندگی روزمره‌ی جوانان تبدیل شده است. از آموزش و کار گرفته تا مشوره‌های شخصی، این فن‌آوری آرام‌آرام جای خود را میان جوانان افغانستان نیز باز کرده است. بررسی سلام‌وطندار از سروی ۱۱۵۴ جوان (مردان ۵۰.۶ درصد و زنان ۴۹.۴ درصد) در ۳۲ ولایت افغانستان نشان می‌دهد که ۸۴.۱ درصد از جوانان دست‌کم یک‌ بار از هوش مصنوعی در زمینه‌های مختلف کاری، تحصیلی و مسائل شخصی زندگی، استفاده کرده اند و ۹۲ درصد پاسخ‌دهندگان با هوش مصنوعی آشنایی دارند.

نابرابری جنسیتی در خانواده؛ عامل فرسودگی جسمی و روانی زنان

به باور روان‌شناسان و جامعه‌شناسان، نابرابری جنسیتی در خانواده، یکی از پایدارترین اشکال بی‌عدالتی اجتماعی در افغانستان است؛ پدیده‌ای که نه‌ تنها به تفاوت نقش‌ها محدود نمی‌شود، بل بازتابی از توزیع ناعادلانه‌ی قدرت، فرصت‌ها و حق تصمیم‌گیری در سطح خانواده است.

بهره‌گیری از فرصت‌ها؛ کلید تغییر سرنوشت جوانان

افزایش اعتمادبه‌نفس، رشد مهارت‌ها، بهبود وضعیت تحصیلی، استقلال مالی و دست‌یابی به جایگاه شغلی، از جمله مواردی است که به گفته‌ی جوانان، در نتیجه‌ی استفاده از فرصت‌های پیش‌آمده به آن دست یافته ‌اند. دست‌آوردهایی که نشان می‌دهد فرصت‌ها، می‌توانند مسیر زندگی جوانان را به گونه‌ی بنیادین دگرگون کند و افق‌های تازه‌ای از پیش‌رفت و کامیابی را به روی شان بگشاید.

۲۶ زن از ۳۲: آنلاین می‌خوانیم؛ چون کتاب‌خانه در دست‌رس نیست

شماری از زنان گفت‌‌وگوشده در این گزارش، گفته‌ اند که محدودیت‌های اجتماعی مانع دست‌رسی آنان به مواد آموزشی حضوری شده و در این میان منابع آموزشی آنلاین به مهم‌ترین ابزار برای ادامه‌ی آموزش آنان مبدل شده است. نتیجه‌ی گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۳۲ زن، نشان می‌دهد که ۲۶ تن از طریق دست‌رسی آسان به مواد آموزشی آنلاین، نیازهای آموزشی شان را مرفوع می‌کنند؛ در حالی که شش تن به کتاب‌خانه‌ها و منابع آموزشی حضوری دست‌رسی دارند.

هزینه‌ی خواب‌گاه؛ چالشی بر مشکلات اقتصادی دانش‌جویان

گفت‌وگوی سلام‌وطندار با 20 دانش‌جوی که از هشت ولایت برای ادامه‌ی تحصیل به کابل آمده اند نشان می‌دهد که این جوانان با مشکلات اقتصادی روبه‌رو اند. از میان گفت‌وگوشوندگان در این گزارش، هفت تن دانش‌گاه‌های خصوصی و مسافرخانه‌ها زندگی می‌کنند.

فرزندخواندگی؛ حمایت اجتماعی یا زنجیره‌ای از پیامدهای پنهان؟

یافته‌های گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۱۳ دختر در هفت ولایت نشان می‌دهد که فرزندخواندگی، بیش‌تر به‌ دلیل ناداری، بی‌اولادی یا مشکل‌های اجتماعی انجام شده است؛ روندی که برای برخی از این دختران با پیامدهایی چون تبعیض، سردرگمی هویتی و چالش‌های روانی هم‌راه بوده است.

داشتن مهارت‌های کاربردی؛ عاملی برای موفقیت در بازار کار

یافته‌های سلام‌وطندار از  گفت‌وگو با ۳۰ جوان شامل 20 دختر و ۱۰ پسر، نشان می‌دهد که داشتن مهارت های کاربردی افزون بر مدرک تحصیلی در انتخاب شغل نقش دارد. جوانانی که مهارت‌های کاربردی استفاده از کمپیوتر و زبان انگلیسی را آموخته‌، بیش‌تر در شغل‌های مرتبط‌ به این بخش‌ها سرگرم کار استند. در مقابل، جوانانی که به مهارت‌های‌ عملی دست‌رسی ندارند، بیش‌تر در کارهای غیرمرتبط با رشته‌ی تحصیلی شان سرگرم کار اند.

میان فرصت و نگرانی؛ تجربه‌ی زنان از هوش مصنوعی در افغانستان

در حالی که هوش مصنوعی به‌ سرعت در حال تبدیل‌شدن به یکی از مهم‌ترین ابزارهای یادگیری، کار و ارتباطات در جهان است، در افغانستان نیز به ‌تدریج جای خود را میان زندگی روزمره‌ی زنان باز کرده. یافته‌های سلام‌وطندار از گفت‌وگو با 20 زن، نشان می‌دهد که هوش مصنوعی بیش‌تر در حوزه‌های آموزش به ویژه زبان، اصلاح نوشتار، تولید محتوا، دریافت معلومات صحی و ایده‌پردازی برای کسب‌وکار مورد استفاده‌ی زنان قرار می‌گیرد؛ اما در کنار این همه فرصت‌ها، نگرانی‌های عمیق از حریم خصوصی، امنیت اطلاعات و دقت پاسخ‌ها، تجربه‌ی استفاده از هوش مصنوعی را برای آنان پیچیده و دوگانه کرده است.

ازدواج در سایه‌ی گرانی طلا؛ روندی پرهزینه و دشوار برای جوانان

یافته‌های سلام‌وطندار از گفت‌وگو با ۱۵ زوج در آستانه‌ی ازدواج در افغانستان، نشان می‌دهد که ۱۱ زوج به دلیل افزایش بی‌پیشینه‌ی بهای طلا، مراسم عروسی خود را به تأخیر انداخته‌ اند؛ در حالی که مواردی از جدایی و تنش‌های شدید خانوادگی نیز در پی این بحران میان این زوج‌ها به وجود آمده است. در بازه‌ی زمانی اواخر ۲۰۲۵ تا اوایل ۲۰۲۶، بهای طلا در بازارهای جهانی تا دو برابر افزایش را تجربه کرده است.

آموزگاری و مادری؛ تلاش برای تعادل میان دو مسئولیت

نتیجه‌ی گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۱۸ آموزگار-مادر در شش ولایت -پنجشیر، سرپل، دایکندی، بغلان، کابل، سمنگان- نشان می‌دهد که ۱۳ تن از آن‌ها با برنامه‌ریزی، تقسیم مسئولیت و پشتیبانی خانواده توانسته‌ میان آموزگاری و مادری تعادل ایجاد کنند؛ اما پنج تن دیگر به دلیل نبود پشتیبانی خانوادگی و امکانات، با چالش‌های جدی روبه‌رو استند.

افزایش ۲۳درصدی سکته‌ی مغزی در جوانان؛ زنان آسیب‌پذیرتر

بر بنیاد داده‌های بخش سیستم مدیریت اطلاعات سلامت شفاخانه‌ی «شیخ زاید»، در ۱۴۰۴ خورشیدی ۹۰۲۰ مورد سکته‌ی مغزی در این مرکز ثبت شده است. از این میان، ۱۹۹۴ مورد مربوط به افرادی زیر ۳۸ سال بوده است. این رقم، در مقایسه با ۱۴۰۳ که ۱۶۱۳ مورد سکته‌ی مغزی میان جوانان ثبت شده بود، نشان‌دهنده‌ی افزایش حدود ۲۳درصدی است.

اینترنت، ابزار کار و آموزش برای زنان؛ اما پرداخت هزینه‌ی آن دشوار است

از میان ۲۵ زن گفت‌وگوشده، هفت تن می‌گویند که در پرداخت هزینه‌ی اینترنت با چالشی روبه‌رو نیستند؛ اما ۱۸ تن دیگر می‌گویند که با دشواری می‌توانند این هزینه را بپردازند. بر بنیاد این بررسی، هزینه‌ی ماهانه‌ی اینترنت برای این زنان میان ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ افغانی است؛ هزینه‌ای که در تمامی موارد توسط سرپرستان خانواده پرداخت می‌شود.

نهال‌شانی و آگاهی‌دهی؛ ابتکار جوانان افغانستان برای نجات محیط زیست

نتیجه‌ی گفت‌وگوی سلام‌وطندار با ۲۰ جوان داوطلب برای نهال‌شانی در ولایت‌های دایکندی، بدخشان، بامیان، میدان‌وردک، غزنی، غور، سمنگان، بغلان و کابل، نشان می‌دهد که این جوانان با حس مسئولیت و تعهد انسانی سهم خود را در حفاظت از طبیعت ادا کرده اند؛ تلاش‌هایی که بیش‌تر داوطلبانه و بدون پشتیبانی گسترده انجام می‌شود.