با این که بسیاری از جوانان با کمبود فرصتهای آموزشی، مشکلهای اقتصادی و محدودیتهای کاری روبهرو اند، ۱۶ جوان در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که با وجود شکستها، کمبود امکانات و نبود حمایت کافی، توانسته اند در میدانهای ورزش، فنآوری پزشکی، بهداشت و رقابتهای علمی و کارآفرینی بدرخشند و نام افغانستان را در سطح ملی و بینالمللی بلند کنند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۰ زن داوطلب در ۱۱ ولایت افغانستان نشان میدهد که آنان به دلیل کمبود فرصتهای شغلی، کسب تجربهی کاری، حفظ ارتباط با حرفه، رشد مهارتها، علاقه به کار و خدمت به مردم، به فعالیتهای داوطلبانه رو آورده اند.
گفتوگوی سلاموطندار با ۳۳ جوان (۱۸ دختر و ۱۵ پسر) در کابل و شماری از ولایتهای افغانستان، نشان میدهد که دخالت و قضاوت دیگران، تأثیر چشمگیری بر انتخابهای شخصی، تحصیل، روابط اجتماعی و دیگر بخشهای زندگی آنان داشته است.
خونریزی پس از زایمان، فشار خون بالا و دسترسی محدود به خدمات صحی، از مهمترین عاملهای مرگومیر مادران در افغانستان است؛ یافتهای که بر بنیاد گفتوگو با خانوادههای قربانیان، پزشکان، نهادهای بینالمللی و وزارت صحت عامه به دست آمده است. سلاموطندار در این گزارش با ۱۵ خانواده، نهادهای بینالمللی، پزشکان و وزارت صحت عامهی امارت اسلامی گفتوگو کرده است.
«کاش آن فرصت را از دست نمیدادم»؛ این پارهی مشترک از گفتههای ۳۱ جوان گفتوگوشونده در این گزارش است؛ جوانانی که امروز از انتخابهای گذشته، فرصتهای ازدسترفته و آرزوهای ناتمام شان سخن میگویند. یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۱۶ دختر و ۱۵ پسر در نُه ولایت نشان میدهد که آموزش، اشتغال، مهاجرت و ازدواج، مهمترین حوزههایی اند که فرصتهای ازدسترفته در آنها، به حسرتی ماندگار و در بسیار موردها به ناخوشیهای روانی تبدیل شده است.
با این که از نگاه عرف و شریعت، تأمین آب آشامیدنی سالم از مسئولیتهای مردان خانواده دانسته میشود، واقعیت زندگی در شماری از روستاهای افغانستان نشان میدهد که این مسئولیت در عمل بیشتر بر دوش زنان است. زنان، میگویند که مردان به دلیل اشتغال به کارهای بیرون از خانه، نقش کمتری در تهیهی آب دارند و همین موضوع سبب شده است که آوردن آب به بخشی از مسئولیت روزمرهی زنان تبدیل شود. یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۵ زن در هفت ولایت نشان میدهد که بسیاری از آنان روزانه میان ۲۰ دقیقه تا یک ساعت از وقت خود را صرف تهیهی آب آشامیدنی میکنند.
شماری از جوانان، در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که دسترسی آسان، صرفهجویی در وقت و هزینه و رایگانبودن کتابهای دیجیتالی (PDF)، سبب شده است به استفاده از این کتابها رو بیاورند. در این گزارش با ۲۹ جوان در ۱۲ ولایت افغانستان گفتوگو شده است. از میان اشتراککنندگان، ۱۶ تن مرد و ۱۳ تن زن استند. این افراد در ردههای سنی ۱۸ تا ۳۵ سال قرار دارند و از یک تا ۱۰ سال است که از کتابهای دیجیتالی برای مطالعه استفاده میکنند.
«پسرم ۱۶ساله بود. در خانه نبودیم. وقتی برگشتیم، همین اتفاق بد افتاده بود. پسرم خودش را از بین برده بود، خودش را دار زده بود.» اینها، بخشی از حرفهای فرزانه است؛ مادری ۴۰ساله از کاپیسا که دو سال پیش، پس از برگشتن به خانه، با پسرش در حالی روبهرو میشود که دیگر نفس نمیکشد. فرزانه، میگوید که پسرش خودکشی کرده است؛ مرگی که برای پسر پایان زندگی بود و برای مادر، آغاز دردی جانکاه و غریبی که اکنون مثل موریانه روان او را ذرهذره میفرساید.
سلاموطندار از گفتوگو با ۳۲ جوان افغان (۲۰ دختر و ۱۲ پسر) متولد کشورهای مختلف جهان که هیچ گاه افغانستان را ندیده اند، به بررسی میزان دلبستگی این نسل به میهن و شرایط بازگشت احتمالی آنان پرداخته است. یافتهها نشان میدهد با این که همهی این جوانان حس گرایش به کشور دارند و آرزومند اند روزی افغانستان را ببینند، اما بازگشت بیشتر آنان مشروط است. از میان گفتوگوشوندهها، ۲۴ جوان (۱۷ دختر و هفت پسر) میگویند که سفر شان به افغانستان به امنیت، فرصتهای برابر آموزشی، زمینهی کار و حقوق برابر زن و مرد در کشورهای میزبان بستگی دارد.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با 35 زن در 10 ولایت افغانستان (کاپیسا، بدخشان، کابل، دایکندی، سمنگان، سرپل، فاریاب، غور، کندز و بادغیس) نشان میدهد که برنامههای صحی رسانهها، آگاهی زنان را در بارهی مسائل بهداشتی افزایش داده و به بهبود رفتارهای آنان در برابر مسائل انجامیده است. بر بنیاد این یافتهها، همهی زنان گفتوگوشونده، رسانهها را در افزایش آگاهی صحی خود مؤثر دانسته اند.
سلاموطندار در سرویای، وضعیت اشتغال فارغان دانشگاههای افغانستان را در فاصلهی سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بررسی کرده است؛ سرویای که تصویر روشنی از فرصتها، چالشها و انتظارهای جوانان در مسیر ورود از دانشگاه به بازار کار ارائه میکند. یافتههای این سروی که با اشتراک یک هزار و ۵۰۹ فارغ دانشگاههای دولتی و خصوصی در ۲۵ ولایت انجام شده است، نشان میدهد که ۶۵.۹ درصد فارغان بیکار و تنها ۳۴.۱ درصد شاغل اند. فارغان دانشگاهها، نبود فرصتهای شغلی، کمبود تجربهی کاری، پایینبودن معاش و ناآشنایی با شیوههای کاریابی را، از مهمترین چالشهای ورود به بازار کار عنوان کرده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۴۴ زن متأهل افغان ساکن در کشورهای کانادا، آلمان، فرانسه، انگلستان، استرالیا، امریکا و روسیه، نشان میدهد که شماری از آنان پس از هجرت با محدودیتهایی در آزادیهای فردی، رابطههای اجتماعی، ادامهی آموزش و فرصتهای کاری روبهرو شده اند و در عین حال شماری دیگر، در آزادیها و فرصتهای زندگی شان احساس تغییر زیادی نکرده اند و همچنان از پشتیبانی همسران و خانوادههای خود برخوردار اند؛ از این رو، تجربهی این زنان از زندگی در مهاجرت یکسان نیست. سه تن از زنان گفتوگوشونده در این گزارش، از محدودشدن رابطههای اجتماعی، سه تن از کاهش آزادیهای فردی و مشارکت در تصمیمگیری و دو تن به طور همزمان از این محدودیتها سخن گفته اند.
جامعهی آماری این پژوهش شامل جوانانی است که در سالهای 2022، 2023، 2024 و 2025 از دانشگاههای دولتی و خصوصی افغانستان فارغالتحصیل شده اند. البته این سروی، فارغالتحصیلان دختر را تنها تا 20 دسمبر.2022، در نظر گرفته؛ زمانی که بر اساس دستور رهبری امارت اسلامی، ادامهی تحصیل دختران در مؤسسات تحصیلات عالی تا امر ثانی متوقف شد. گروه سنی جامعهی آماری 15 تا بالای 35 سال بوده و این جامعه در 25 ولایت افغانستان پراکنده است.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۱ کودک زیر ۱۸ سال که به مصرف مواد مخدر معتاد شده اند، نشان میدهد که این کودکان از طریق
در این گزارش با ۲۰ دختر در هشت ولایت افغانستان گفتوگو شده است؛ ۱۲ تن آنها ادامهی تحصیل و تمرکز بر شغل را دلیل اصلی ازدواجنکردن شان میدانند و هشت تن دیگر نیز میگویند که هنوز با فرد مناسبی برای تشکیل زندگی مشترک همآهنگ نشده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۲۲ جوان در شش ولایت افغانستان، نشان میدهد که ۲۰ تن آنان مقایسههای آسیبزا از سوی خانوادهها را مهمترین عامل خودکمبینی دانسته و دو تن دیگر نیز به دلیل ترس از قضاوت دیگران و تأثیر شبکههای اجتماعی، به خودکمبینی دچار شده اند.
