پس از تحولات سیاسی در افغانستان، فعالیت در بخش صنعت، تجارت و کسبوکارهای کوچک و متوسط به یکی از مهمترین روزنههای امید برای زنان تبدیل شده است. یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۳ زن از هفت ولایت افغانستان، نشان میدهد که این زنان با دریافت وامهای کوچک، تلاش کرده اند روی پای خود بایستند؛ اما تجربهی شش تن آنان نشان میدهد که این وامها، در کنار ایجاد فرصت، فشارهای اقتصادی و روانی نیز به همراه داشته است.
یافتههای سلاموطندار نشان میدهد که جوانان افغان در حالی راهی ایران میشوند که این کشور با موجی از بیثباتی داخلی و تهدید جنگ خارجی روبهرو است. پیش از این نیز، پس از حملههای نظامی اسرائیل به ایران، شماری از مهاجران افغان مقیم این کشور به اتهام جاسوسی با توهین، تحقیر، شکنجه، اخاذی و اخراج اجباری روبهرو شده اند.
با وجود توصیههای علمی برای فاصلهدهی حداقل ۲۴ ماه میان دو بارداری؛ اما یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با نُه زن در کابل نشان میدهد که این زنان فاصلهی معیاری میان زایمانهای شان را رعایت نکرده اند. نتیجهی گفتوگو با این زنان، نشان میدهد که بیشتر آنان به خدمات و آگاهی صحی برای ایجاد فاصله میان زایمانها دسترسی دارند؛ اما با آن هم به این فاصله توجه نکرده اند و سبب پیامدهای صحی و روانی برای خود شان و رشد فرزندان شان شده است.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با 20 جوان (13 پسر و هفت دختر) نشان میدهد که این جوانان برای دریافت کار و ویزای تحصیلی به دفترهای موسوم به مشاورهی کاری و تحصیلی مراجعه و هزینه پرداخت کرده؛ اما هیچ گونه خدمات کاری یا تحصیلی دریافت نکرده اند. این جوانان، میگویند که با وعدههای کاریابی و بورسیهی فوری، مبالغی میان 500 افغانی تا 1500 دالر به این شرکتها پرداخت کرده اند. از این میان، هشت تن برای کاریابی، هشت تن برای دریافت ویزای تحصیلی و چهار تن دیگر همزمان برای هر دو مورد اقدام کرده اند.
بر بنیاد یافتههای گزارش سلاموطندار، 18 تن از 25 زن گفتوگوشده محدودیت دیجیتالی را از سوی اعضای خانواده تجربه کرده اند. هشت تن از سوی شوهران شان، هشت تن از سوی پدر و برادر، یک تن از سوی مادر و یک تن دیگر از سوی نامزد شان برای فعالیت در فضای مجازی محدود شده اند. هشت مرد گفتوگوشده نیز با تأیید اعمال این محدودیتها، نبود آگاهی عمومی و نگرانی از حفظ حرمت زنان را دلیل اصلی کنترل فعالیتهای دیجیتالی زنان خانوادهی شان عنوان کرده اند.
در این گزارش، سلاموطندار داستانهای زندگی و تابآوری ۱۹ جوان (۹ پسر و ۱۰ دختر) را حکایت میکند؛ جوانانی که به بنبست خوردند؛ اما سازگاری کردند و به مسیر خود ادامه دادند و اکنون هر کدام پزشک، مدیر و آمر، مهندس، بازرگان و مالک رستورانت اند. از میان این جوانان، ۸ تن با ناداری، ۷ تن با مانعها و کمبود امکانات آموزشی و ۴ تن با اختلافهای عمیق خانوادگی مقابله کرده اند؛ مقابلهای که امروز از هر یک این جوانان، قهرمانان زندگی خود شان ساخته است. در این گزارش، سلاموطندار داستانهای زندگی و تابآوری ۱۹ جوان (۹ پسر و ۱۰ دختر) را حکایت میکند؛ جوانانی که به بنبست خوردند؛ اما سازگاری کردند و به مسیر خود ادامه دادند و اکنون هر کدام پزشک، مدیر و آمر، مهندس، بازرگان و مالک رستورانت اند.
شناسنامه، سندی است که وجود قانونی افراد را در یک کشور اثبات میکند؛ اما در افغانستان شماری از زنان از این سند و در نتیجه از هویت رسمی شان محروم اند. گفتوگوهای سلاموطندار با ۲۰ زنی که شناسنامه ندارند، نشان میدهد که این زنان نمیتوانند درس بخوانند، کار کنند، سیمکارت بگیرند یا حتا کمکهای انساندوستانه دریافت کنند. پنج تن این زنان، گفته که هنگام مراجعه به نهادهای امدادرسان برای دریافت کمک، به دلیل نداشتن شناسنامه از کمکها محروم شده اند.
این سروی با مشارکت مستقیم ۱۸۰۰ خانواده و پوشش غیرمستقیم نزدیک به ۱۵ هزار تن از باشندگان ۲۰ ناحیهی شهر کابل، بازتاب وضعیت آبهای زیرزمینی و دسترسی مردم به آب در این شهر است. یافتههای این سروی وضعیت نگرانکنندهای از بحران آب را در پایتخت افغانستان نشان میدهد.
در حالی که بزکشی به عنوان یکی از نمادهای فرهنگی و هویت ملی افغانستان شناخته میشود، یافتههای این گزارش نشان میدهد که این ورزش با چالشهای جدی از جمله خطرهای جانی، کمبود حمایتهای مالی و درآمد ناکافی، روبهرو است. این گزارش بر بنیاد گفتوگو با ۱۸ چاپانداز جوان از ولایتهای بدخشان، تخار، بغلان، کندز و پنجشیر تهیه شده است و همه گفتوگوشدگان تجربهی آسیبدیدگی را در جریان بزکشی داشته اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ زن بیوه در هشت ولایت افغانستان، نشان میدهد که ازدواج دوم این زنان، نه تصمیم آزادانه، بل نتیجهی فشار سنتها، چالشهای اقتصادی و ترس از قضاوت جامعه است؛ زنانی که پس از ازدستدادن همسر خود، نه تنها بار زندگی، بل فشارهای سنگین اجتماعی را برای ازدواج مجدد نیز به دوش میکشند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۰ نوجوان و جوانی که برنامهها و ابزارهای جدید ساخته اند، نشان میدهد که شمار بسیاری از آنها از سوی نهادهای دولتی و غیردولتی پشتیبانی نشده اند و به همین دلیل، نوآوریهای آنها به گونهی گسترده مورد استفادهی مردم قرار نگرفته است.
گفتوگوی سلاموطندار با اتاق تجارت و صنایع زنان در افغانستان، نشان میدهد که این نهاد برنامهی جامع و نظرسنجی همهشمول برای شناسایی زنان صنعتکار و تجارتپیشه روی دست ندارد؛ اما در عوض کارزارهای مقطعی برای آگاهیدهی ارائه میکند؛ کارزارهایی که زنان گفتوگوشده در این گزارش از آن بی خبر اند.
سلاموطندار در نتیجهی نظرسنجی میدانی ۱۰۶۱ خانوادهی آسیبدیدهی زمینلرزه در کنر، وضعیت زنان و کودکان را پس از این زمینلرزه بررسی کرده است؛ اقشاری که به دلیل محدودیتهای جنسیتی، وابستگی اقتصادی و مانعهای فرهنگی، بیش از همه آسیب دیده و با چالشهایی روبهرو اند. یافتههای نظرسنجی، نشان میدهد که زنان پس از زمینلرزه در کنر بیشترین آسیب را در بخش سلامت جسمی و روانی، تغذیه و مراقبتهای بارداری و زایمان متحمل شده اند.
این نظرسنجی توسط مؤسسهی رسانهای سلام افغانستان (رادیو سلاموطندار) روی ۱۰۶۱ خانوادهی آسیبدیده در ولسوالی سوکی کنر انجام شد. پاسخدهندگان، بیشتر مردان (۹۹.۵ درصد) با سطح سواد پایین (۶۱.۳ درصد بیسواد) و مشاغل کشاورزی-دامداری (۳۲.۶ درصد) بودند. یافتههای نظرسنجی، نشان میدهد که ۱۳.۲ درصد خانوادهها دستکم یک کشته داشتند؛ در حالی که ۴۲.۹ درصد خانوادهها زخمی داشتند که از این میان، ۲۵.۵ درصد زخمی شدید بودند. عمدهترین علت مرگ، قرارگرفتن زیر آوار و سقوط از ارتفاع بوده است. بحران جابهجایی نیز وسیع است؛ به طوری که ۹۲.۴ درصد از خانوادهها مجبور به ترک خانه شدند که از این شمار ۶۷.۱ درصد به صورت موقت و ۲۵.۳ درصد به صورت دائم آواره شدند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ جوان، نشان میدهد که این جوانان از دو سال به این سو به تولید پادکست رو آورده اند و محتواهای مختلف را از طریق آن به مخاطبان شان میرسانند. پادکست به مجموعهای از فایلهای صوتی یا تصویری گفته میشود که موضوعهای مشخص و گوناگون را در بخشهای منظم و قابل دانلود، ارائه میکند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۰ جوان باسواد و بیسواد (۲۰ جوان باسواد و ۲۰ جوان بیسواد)، نشان میدهد که داشتن سواد نقش مهمی در میزان امیدواری، برنامهریزی و نگاه جوانان به آینده دارد. جوانان باسواد در تناسب با جوانان بیسواد، آیندهی شان را روشنتر میبینند و برای خود هدف و برنامهی مشخصی دارند.
