روند بیسابقهی بازگشت مهاجران به ویژه از ایران و پاکستان، در شرایط پرتنش منطقه و دشواریهای اقتصادی در افغانستان، این کشور را به سمت یک بحران انسانی سوق میدهد. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، هشدار میدهد که افغانستان به تنهایی توان تابآوری همزمان در برابر بحران مهاجرت، ناداری و تغییرات اقلیمی را ندارد.
من با عبارت قدرت نرم موافقم نیستم. حداقل در روابط بین ایران و افغانستان به این مسئله باور ندارم. قدرت نرم زمانی است که در ورای روابط به دنبال اهداف دیگری باشیم؛ اما ایران و افغانستان میتوانند به عنوان دو ذخیرگاه تمدنی در کنار همدیگر ایفای نقش کنند. من بیشتر به عنوان تأثیرات تمدنی و فرهنگی مشترک بین دو کشور و ایفای نقش شان برای تأمین منافع مشترک باور دارم تا به عنوان قدرت نرم.
از نظر من، بهرسمیتشناسی امارت اسلامی، یک قرار و قدم اسمی است؛ یعنی هیچ تغییراتی رخ نمیدهد. در حال حاضر روسیه مشکلات بزرگ در منطقهی خارومیانه دارد و دوستانش را از دست میدهد. مثلاً پس از فروپاشی حکومت بشار اسد در سوریه، حضور روسیه در این منطقه کوچکتر شد. بنابراین، روسیه میخواهد تأکید کند که همکاری جدی با دوستان و جنبشها دارد.
بله، این روند آغاز شده و چند روز پیش در ولسوالی دامان کندهار شهرکی ساخته شد که در آن برای افراد مستحق زمین توزیع شده است. در این شهرک، تأسیسات زیربنایی مانند جادهها، خدماتی آبرسانی، مسجد و شفاخانه از سوی امارت اسلامی ساخته میشود که اکنون نیز کار ساختوساز آن جریان دارد.
در شهر کابل تعداد زیادی از مردم به آب آشامیدنی صحی دسترسی ندارند؛ زیرا شهر کابل، شهری معیاری نیست و ما فعلاً کوشش داریم که در بخش آبرسانی پایپها را نو بسازیم و در بخش فاضلاب، تازه کار صورت میگیرد. ما کوشش داریم به همه مشکلات کمآبی شهروندان رسیدگی شود.
چند عامل موجب شده که سوریه بسیار به چشم بازیگران منطقهای و فرامنطقهای قرار بگیرد. منابع نفت و گاز بسیار باارزش. توجه کنید، نفت سوریه بسیار متفاوت از نفت دیگر کشورها است که موجب اهمیت مضاعف آن شده است. علاوه بر این، سوریه همواره در مرکزیت و ثقل یکی از تمدنهای قدیمی تحت عنوان «تمدن شام» بوده است.
امروز زنان در حوزهی رسانه حضور دارند و مشغول فعالیت استند؛ اما تلاش بر این است که ملاحظههای شرعی و فرهنگی رعایت شود. هدف این نیست که زنان از فعالیت در رسانهها باز داشته شوند؛ بل که تأکید بر این است که محیط کاری آنها مناسب و مطابق با ارزشهای اسلامی باشد.
چند چیز عامل رفتنم به سمت ادبیات شد؛ اول این که مادربزرگم قصههای زیادی بلد بود و در آوان کودی که ما شبها به خواب نمیرفتیم؛ چون پدرم ناوقت از نانوایی به خانه میآمد، مادربزرگم تلاش میکرد تا برای این که ما راحت به خواب برویم، به ما قصههایی مانند «بزک چینی» و «اوسانه بلاوسانه» را قصه میکرد.
مسئولان در وزارت معادن و پترولیم، میگویند که هند و پاکستان از آغاز کار عملی پروژهی تاپی در خاک افغانستان پشتیبانی کرده اند.
مهم این است که هر تغییر و هر فعالیت اقتصادی که در سطح کشور ایجاد میشود، تأثیراتش مستقیم روی دسترخوان مردم است. قبلاً هم اشاره کردم؛ متأسفانه ۴۰ سال جنگ، ناامنی و مشکلات سیاسی باعث شده بود که به بخشهای اقتصادی و توسعهای توجه کمتری صورت گیرد. اقتصاد کشور همواره متکی به کمک کشورهای خارجی و متکی بر واردات بود.
افغانستان یک کشور مستقل است؛ مردم مستقل دارد؛ زیر اثر کسی نیست. با غریبی که دارند، از کسی قرضدار نیستند. احکام، فرامین، اصول و قوانین خود را دارند. برای خارجیها میگویم که اگر موضوع حجاب را مطرح میکنند، این مربوط به خود افغانهاست؛ نه در امور شان مداخله میکنیم و نه در قوانین و اصول ما مداخله کنند.
این پالیسی ماست؛ شهرکهایی که میسازیم، به حکومت تسلیم میکنیم و تکمیل کار آن مربوط به این وزارت است؛ اما دولت میتواند به کارمندان خود در اقساط طولانیمدت خانه توزیع کند. یا مثلاً در کابل جدید، شرکت توسعهدهنده در حال توزیع زمین به مردم است. شهروندان میتوانند در بدل حدود ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ دالر صاحب زمین شوند.
بخشی از مشکلات حل شده و بخشی هم باقی است. وقتی قالین را صادر میکنیم، باید مال به مقصد برسد و پول به حساب ما بیاید. از این که افغانستان با حکومت سرپرست کنترل میشود، با مشکل روبهرو استیم. بعد از تحویل قالین، چهار ماه زمان میبرد که پول به دست ما برسد. امیدواریم این مشکل حل شود.
سکتور کشاورزی، از مهمترین منابع اقتصادی افغانستان است و بیش از 70 درصد خانوارها، سرگرم کشاورزی اند و از این راه نیازهای زندگی شان را فراهم میکنند؛ اما هنوز توجهی که باید به این بخش مهم زیربنایی صورت نگرفته و کشاورزی در افغانستان به شکل سنتی آن ادامه یافته که در نتیجه، بازدهی خوبی نداشته است.
در نظام پیشین، مشکلات اداری، جعل، تذویر و رشوتستانی خیلی زیاد بود. افراد با استفاده از کمیشنکاران، خود را معلول یا یتیم ثبت کرده بودند و حقوق میگرفتند. ما وقتی آمدیم، در قدم نخست دیتابس نظام پیشین را لغو و ثبت نام جدید را شروع کردیم. یتیمها و معلولان خیالی که به اساس جعل و تذویر درج سیستم بودند را بیرون کردیم.
هیچ گاه چنین نیست. افغانی سره میاشت در اصول و قوانین خود، بیطرفی را دنبال میکند. این اداره در تمام این موارد بیطرف است. قوم، سمت، نسل و زبان در ارائهی خدمات سره میاشت معیار نیست؛ بل که معیار نیازمندی و احتیاج است. به همین اساس، هیچ شکایتی ثبت نشده که ادارهی سره میاشت به قوم و سمت امتیاز داده باشد.
