خانواده، وضعیت اقتصادی، دسترسی به امکانات، سن و حتا میزان آگاهی زنان و دختران، همه در شکلگیری نگاه آنها به فردا نقش دارند. سلاموطندار در گفتوگو با ۲۵ زن و دختر در ولایتهای مختلف در گروه سنی ۱۷ تا ۳۵ سال دریافته که خانواده برای شماری از آنها به مهمترین منبع پشتیبانی و امید به آینده تبدیل شده است.
در میان این زنان، ۱۸ تن حمایت خانواده را یکی از عاملهای مهم در ساختن آینده و رسیدن به اهداف خود میدانند. این مصاحبهشوندگان، میگویند که پشتیبانی خانواده، میتواند به آنها کمک کند تا در شرایط دشوار نیز مسیرهای دیگری را برای یادگیری یا فعالیت اقتصادی پیدا کنند.
در این میان، زینب ۲۱ساله فارغ صنف دوازدهم از کابل، میگوید که امید و حمایت خانواده به او کمک کرده تا کسبوکار شخصیاش را راهاندازی کند. او میافزاید: «با راهاندازی آنلاینشاپ تلاش کردم یک مسیر کاری مستقل بسازم؛ در زندگیم به دلیلهای مختلف از درس وفرصت ها عقب ماندم؛ اما خانواده هرگز نگذاشتند این موضوع باعث شود که از تلاش برای آیندهام دست بکشم.»
ساغر ۲۳ساله، باشندهی کابل که تحصیلاتش نیمهتمام مانده است نیز، تجربه مشابهی دارد. او میگوید که حمایتهای خانوادهاش زمینه را برای ادامهی آموزش و سپس راهاندازی یک کسبوکار برای او فراهم کرده است. «وقتی از درس دور شدم، خانوادهام زیاد حمایتم کردند؛ توانستم کورسهای خصوصی را تعقیب کنم و سپس هم یک کسبوکار در خانه راه انداختم. حالا مصروفم و تمامش از خاطر خانوادهام است.»
تلاش شخصی در کنار حمایت های خانوادگی
مصاحبهشوندگان در گزارش، در کنار نقش خانواده، انگیزهی شخصی و باور به توانایی فردی را نیز در شکلدادن به آیندهی خود مهم ارزیابی میکنند. هفت تن این زنان، معتقدند که با تلاش و استفاده از فرصتهای ممکن، میتوان مسیر بهتری برای زندگی یافت.
فرشته احمدی ۲۰ساله، فارغ صنف دوازدهم از فاریاب، نمونهای از دخترانی است که با انگیزه به آینده نگاه می کنند. او میافزاید: «به صورت آنلاین درسهای دانشگاه را دنبال میکنم؛ فکر میکنم اگر انسان تلاش کند و از راههای ممکن آموزش را ادامه دهد، شاید بتواند آیندهی بهتری بسازد؛ خودم با وجود محدودیتها درسهای آنلاین را ادامه میدهم و تلاش میکنم از وقتم استفاده کنم.»
ادامهی آموزش آنلاین، یادگیری مهارت و راهاندازی فعالیتهای شخصی از جمله راههایی است که برخی زنان برای حفظ ارتباط با اهداف آیندهی خود در پیش گرفته اند. با این حال، یافتههای گزارش نشان میدهد که وضعیت اقتصادی خانواده نیز، یکی از مهمترین عاملهایی تعیینکنندهی مسیر آیندهی دختران و زنان است.
مسلمه قاریزادهی ۲۴ساله، باشندهی کاپیسا که مدرک لیسانس دارد، میگوید: «بسیاری از زنان مجبور اند برای خرج خانوادهی شان از برنامه و اهداف شخصی شان صرفنظر کنند تا به مشکلات و روزمرگیهای خانواده رسیدگی شود.»
مروهی ۲۳ساله، فارغ صنف دوازدهم از کندز نیز، میگوید که اقتصاد خانوادهها میتواند به گونهی مستقیم جایگاه دختران را در اولویتهای خانواده کاهش دهد. به گفتهی او، «مشکلات مالی بعضی خانوادهها سبب شده تا آنان کمتر به دختران شان اولویت بدهند و این به یک نوعی استقلالیت دختران را گرفته است.»
یافتههای گزارش نشان میدهد که سواد و میزان تحصیل نیز، در شکلدهی نگرش دختران و زنان نسبت به آینده نقش مهمی دارد. خدیجهی ۳۵ساله، فارغشده از دانشگاه از غور، میگوید که سطح سواد و تحصیلات، نقش مهمی در نگاه او به آینده دارد. «زنان تحصیلیافته نگران استند چون میدانند چه فرصتهایی را از دست داده اند، اما زنان بیسواد یا کمسواد بیشتر درگیر مشکلات اقتصادی یا زندگی روزمره هستند.»
بر اساس یافتههای گزارش، سن نیز در شکلدهی نگرش دختران و زنان نسبت به آینده نقش دارد. در میان مصاحبهشوندگان، دختران جوانتر، نگرانی در بارهی ادامهی تحصیل بیشتر دیده میشود؛ در حالی که زنان در سنین بالاتر بیشتر بر ثبات زندگی و سازگاری با شرایط موجود تأکید دارند. فرحت ۱۹ساله، فارغ صنف دوازدهم از پروان میگوید: «چیزی که هنوز باعث امیدواری زنان است، حمایتهای خانوادگی، انگیزهی شخصی و باور به این است که آینده تغییر میکند؛ زنان نوجوان نگران تحصیل اند، اما زنان بزرگتر شاید با شرایط کنار آمده و صبر بیشتری داشته باشند.»
شعیب احمدی، جامعهشناس، میگوید که حمایت عاطفی و اقتصادی خانواده از دختران، میتواند انگیزه و امید آنها را تقویت کند. «هر گاه اعضای خانواده از همدیگر حمایت کنند این سبب میشود که آنها انگیزه بگیرند، امید داشته باشند و کارهای خود به گونهی منظم پیش ببرند؛ در یک خانواده چه پسر یا دختر به ویژه دختران حمایت اقتصادی داشته باشند تا به وسیله حمایت با فشارهای اجتماعی مقابله کنند.»
مرتضا خلیلی، روانشناس نیز، حمایت خانواده از دختران و زنان را به ویژه در شرایط دشوار عاملی برای بیرونرفت از وضعیت بحرانی عنوان میکند. «توجهنمودن، حمایت عاطفی ، تقویت روحیهی اعتمادبهنفس و توصیهی مهارتهای مقابلهیی همه اینها از جمله مولفههای است که با رعایت اینها خانوادهها میتوانند دختران شان را از بحران از یک وضعیت نا متعارف روانی نجات بدهند.»
یافتههای این گزارش نشان میدهد که زنان و دختران، با وجود تفاوت در سن و شرایط زندگی، چند عامل مشترک را در امیدواری به آینده مهم میدانند؛ حمایت خانواده، انگیزهی شخصی، آموزش، وضعیت اقتصادی و باور به امکان تغییر.
