سلاموطندارنینگ اویده توغیش تجربهسی بولگن ۱۲ عیال و ۲۰ نفر دایه اولر گه «کمپیر، دَده و بوی دیېدیلر» بیلن اۉتکزگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، کسلخانهلردن اوزاقلیک، محلی عرف-عادتلر، یېترلی معلوماتسیزلیک، اقتصادی معمالر و اقتصادی قیینچیلیک عیاللرنی اۉزلری و ینگی توغیلگن چقهلاقلرینینگ حیاتینی تقدیر اختیاریگه تاپشیریش گه مجبور قیلگن.
قریب ۶۰۰ میلیون دالر – بو کورستکیچ افغانستاننینگ ییللیک قوروتیلگن میوهلر صادراتینینگ اکثریتی یاش اولاد سوداگرلری تامانیدن دنیانینگ ۸ مملکتی گه یوباریلهدی. بیراق بو رقمنینگ آرتیده باشقه بیر حکایه یشیرینگن؛ یاش سوداگرلرنینگ ایتیشیچه، اوچ برابر کوپراق ایشلش گه قادرلر. سودا اتاقی مسئوللری، اوشبو ساحهده فرصتلر کوپراق بیراق اونینگ بیر قسمیدن فایدهلنیلماقدهلیگینی ایتهدیلر.
بامیان وادیلری اُولکن قدیمی بودا و هیکللری بیلن مشهور بولیب، بوتون دنیا گه تنیلگن؛ بیراق بو تاش بیلن توله شان-شرف ایچیده حیات جیمجیت و قیین کیچهدی. شو غارلرنینگ ایچیده، بیر پیتلر بودا راهبلری عبادت قیلگن و یالغیزلنهدیگن جای بولگن، بیراق بوگون بالهلرنینگ ییغلش آوازی، تاش اوریلیشی و آنهلرنینگ لاله کویلری اېشیتیلهدی.
سلاموطندارنینگ ۳۲ نفر یاش (۱۶ قیز و ۱۶ اوغیل) همده بیر نیچته جمعیتشناسلر بیلن اۉتکزگن صحبتینینگ نتیجهلری شونی کورستهدی کی، افغانستان شهرلریده اولادلر اورتهسیدهگی تفاوت قیشلاقلردهگیگه قرهگنده انچه چقورراق دیر. تکنالوژی، اجتماعی ترماقلر و زمانهوی تورموش طرزی یاشلرنینگ دنیاسینی آته-آنهلریدن اجرهتیب قویگن.
سلاموطندارنینگ ۲۴ نفر عیال بیلن اۉتکزگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، عیاللرنینگ بندلیگی (ایش بیلن تأمینلنگنلیگی) عایلهلرنینگ مالیهوی باشقروویدهگی موفقیتنینگ اساسی عاملی دیر. ایشلهیاتگن عیاللر نهفقط عایلهنینگ خرهجتلرینی تأمینلشهدی اۉز حصهسینی قوشهدی، بلکی ذخیره قیلیش امکانیگه هم ایگه. بیراق ایشسیز عیاللر اقتصادی قرارلر قبول قیلیشده فعال رول اوینشگه قرهمی، «درآمدسیز مدیرلر» گه ایلنیشگن و بو اولرنینگ مالیهوی باشقرووینی مرکب معما گه ایلنتیرگن.
سلاموطندارنینگ ۲۰ نفر یاش (۱۲ قیز و ۸ اوغیل) بیلن اۉتکزگن صحبت نتیجهلری شونی کورستهدی کی، اوشبو یاشلر تیری و گوزهللیک معمالرینی دوالش اوچون تجارت محصولاتلریدن فایدهلنگن، بیراق ۱۵ نفری عکس تأثیریگه دوچ کیلگن. سۉنگی ییللرده ایشسیزلیکنینگ آشیشی و فیسبوک، اینستاگرام و تلگرام کبی اجتماعی ترماقلر کېنگهیشی بیلن گوزهللیک محصولاتلرینی ساتیش سیزیلرلی درجهده آشگن.
کوپچیلیک عیال حقلری بوییچه مناظرهلر اوسمیر قیزلر و اورته یاش عیاللر گه قرهتیلگن بولسهده، قری عیاللر بوتونلی چیتده قالگن. اولر، ییللر دوامیده عایلهلر و جمعیتنینگ تیهنچی بولگن عیاللر، بوگونگی کونده قشاقلیک، یالغیزلیک و دولت همده اجتماعی قۉللب-قوتلشنینگ یوقلیگیده یشهماقده. سلاموطندارنینگ ۲۵ نفر قری عیال بیلن آلیب بارگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، بو عیالر یاش گه باغلیق جیم قهرمانلر حسابلنهدی؛ دایمی عذاب چېککن و حاضر سکوت بیلن اونیتیب قوییلگن عیاللر دیر.
بالهلیگیدن آغیر محنت گه مجبور بولگن اوسمیرلر کېلهجک حقیده باشقچه تصور قیلهدیلر. اوشبو گزارشده بالهلیگیدن آغیر محنت گه مجبور بولگن ۲۰ نفر اوسمیر سلاموطندار بیلن صحبتده اۉزلرینینگ آغیر حیات تجربهلری و عملگه آشمهگن آرزولری حقیده سۉزلب بیریشگن.
کوز فصلی یېتیب کېلدی، قیشلاقلر اېسه سریق برگلردن تیکیلگن لباسده آسایشته، قیسقه بیر بیرهمنی کوتیب آلگن. تیپهلیکلر اوستیده و باغلر آرهسیده برگلرنینگ شمالده رقصی شاعرلیک بیر منظره یرهتهدی؛ اما قیشلاق عیاللری اوچون بو گوزهللیک باشقه معناگه ایگه – بو ساووق، آچلیک و مشقتنینگ باشلنیشی بیلگیسی. شاخدن اوزیلگن هر بیر برگ یقینلشیب کېلهیاتگن قیشدن درک بیرهدی – بو قیش لای، شرایطنینگ یوقلیگی و آزیق-آوقت تنقیصلیگی آرهسیده حیاتنی قرانغو و آغیر بیر سفر گه ایلنتیرهدی.
ایران و پاکستاندن حجتسیز مهاجرلرنی مجبوری شکلده چیقریش جریانی کوچهیگنیدن سۉنگ، اسلام امیرلیگی اقتصادی اورین باسرلیگی قویایش ۱۴۰۴-ییل، ۱-ثور کونی، سپینبولدک تومنیده چیقریب یوباریلگن مهاجرلر بیلن اوچرهشووده، اولر اوچون ایش امکانیتلری و ضرور چارهلر یرهتیلیشینی معلوم قیلگن.
شفاکار متخصصلر علمی جهتدن چقهلاقنینگ جنسینی انیقلش آتهنینگ جنیتیک توزیلیشیگه باغلیق اېکنینی تأکیدلشسهده، سلاموطندار تامانیدن فقط قیز فرزندلی ۲۵ عیال بیلن اوتکزیلگن صحبتلر شونی کورستهدی کی، بو عیاللر کیتمه-کیت قیز توغیلگنیدن کېین جسمانی، آغزهکی، روحی زورهوانلیک و اجتماعی کمسیتیشلر گه دوچ کیلیشگن.
قویاش ۱۴۰۴-ییل، ۷-میزان، دوشنبه کونی عصر پیتی ساعت ۵:۰۰ ده افغانستان اهالیسی بوتون مملکت بویلب انترنت و علاقه ترماقلرنینگ توستدن اوزیلیشی بیلن یوزمه-یوز بولیشدی. بو حالت نهفقط میلیونلب اهالینینگ علاقه واسطهلرینی اوزیب قویدی بلکی، یاشلرنینگ اقتصادی فعالیتی، تعلیمی و کوندهلیک حیاتینی هم ایزدن چیقردی.
افغانستانده انترنت اوزیلیشی بیلن بیر وقتده بعضی عیاللرنینگ ایتیشیچه، بو معما اولرنینگ ایش، تعلیم و اجتماعی حیاتیده ینگی قیینچلیکلرنی یوزه گه کیلتیرگن و بو جریاننینگ دوام ایتیشی عیاللر آرهسیده کتته تشویش گه سبب بولگن. سلاموطندار اوشبو گزارشده ۱۰ نفر عیال بیلن صحبت اوتکزگن که انترنت اوزیلیشی اولرنی سودا، تعلیم و اجتماعی حیات ساحهلریده ایش و اورگهنیشده توسقینلیکه دچار قیلگنینی انیقلهگن.
سلاموطندارنینگ معلوماتلری شونی کورستهدی کی، سۉنگی ییللرده یاشلرنینگ سیزیلرلی قسمی مستقل کسبلرده فعالیت یوریتیشگه قیزیقیشی آشگن. اوشبو گزارشده مملکتنینگ ۱۷ ولایتیدهگی یاشلرنینگ ایش فعالیتینی اورگهنیش مقصدیده، حاضرده مستقل کسبلرده ایشلهیاتگن ۳۲ یاش (۱۲قیز و ۲۰ اوغیل) بیلن صحبت اوتکزیلگن.
عیاللرنینگ ادارهلر و باشقه ایش تورلریده بندلیگی کېسکین کمهیگن بیر پیتده، سلاموطندار تدقیقاتلری شونی کورستهدی کی، افغانستاندهگی عیاللر تینگ نارسمی اقتصادیات یرهتماقدهلر؛ بو اقتصادیات کوچهلرده، اویلرده، کیچیک گالریلرده و حتا مجازی میدانده شکللنیب، کونسهیین کېنگهیب بارماقده.
بعضی عیاللر سلاموطندار بیلن صحبتده، اولرنینگ مالکیت حقی بارهسیدهگی خبردارلیکلری چېکلنگنینی ایتگنلر اولرنینگ فکریچه، ایرکک حکمرانلیگی و ناتوغری مدنی عدالت عیاللرنینگ مالکیت حقوقینی قولیدن آلگن اساسی عامللر دیر. اوشبو عیاللر شونینگدیک، عیاللرنینگ عایلهدهگی ایرککلر گه اقتصادی باغلیقلیگی و عیاللرنینگ حقوقلری حقیده یېترلی معلومات بیریلمسلیگی هم مالکیت حقوقلرینینگ چېکلنیشگه تأثیر قیلهیاتگنینی تأکیدلشهدی.
