د نسايي-ولادي برخې ډاکټران وايي چې د بلوغ پرمهال او د هورموني بدلونونو د رامنځته کېدو په ځانګړي توګه د پروجسټرون هورمون چې د میاشتني عادت او اومېندوارۍ ته د رحم د تنظیمولو برخه کې مهمه ونډه لري، ځینو مواردو کې کولای شي چې په غیرطبیعي ډول د رحم جوړښتونو د ودې لامل شي چې ورته د رحم فیبروم «تومور» ویل کېږي.
یوشمېر مېرمنې وايي، د اپارتمانونو ژوند ګڼ محرومیتونه لري او د خپلې روغتیا لپاره اړینه بولي چې په مناسبو وختونو او وړ چاپېریالي شرایطو کې تفریح ځایونو ته د تګ حق ولري.
دوی وویل، د ذهني سکون او تفریح لپاره د وړ ځای نهشتون یې ذهني ناارامي نوره هم زیاته کړې او اړتیا ده چې تفریحي سیمو ته د تلو زمینه ورته برابره شي.
د یوې وړې کارخونې د مېز ترڅنګ ناسته ده؛ چېرې چې د هغې په لاس د جوړې شوې ډېوې نرمې لمبې د پارافین او رنګ خوږ بوی خپروي. سارا محمدي؛ هغه نجلۍ چې پخوا به یې په یوه تصویري رسنۍ کې د میز تر شا خلکو ته خبرونه وړاندې کول، اوس یې د زینتي شمعو جوړولو ته مخه کړې؛ هغه بدلون چې د ژوند د سختیو له امله رامنځته شوی.
کونړ له هغو ولایتونو دی چې شنې درې او ښکلي غرونه لري، هغه غرونه چې ډېر شمېر کورنۍ په کې د څارویو په ساتلو سره
په دې سروې کې له ټول افغانستان ۱۰۴۵ ښځو ګډون کړی چې د مېرمنو ترمنځ د پېرلو توان، د سپما، د عواید سرچینو او اقتصادي محدودیتونور کره او هر اړخیز تصویر وړاندې کوي. موندنې ښيي چې د وروستیو درېوو کلونو پرمهال د مېرمنو د پېرلو توان کم شوی او اقتصادي ناورین پر کورنیو ناوړه اغېزې کړې دي.
د هېواد په ۲۹ ولایتونو کې د سلاموطندار د سروې پایلې ښيي چې د سروې ۹۱سلنه ښځینه ګډونوالې، د خپلې او کورنۍ د اساسي اړتیاوو د برابرولو توان نهلري.
د سروې ۶۵.۱سلن بیا خپلې اساسي اړتیاوې برابرولی شي او ۲۶.۵سلنه هم په بشپړه توګه د دې وړتیا نهلري چې خپلې اړتیاوې برابرې کړي.
د جزایي قوانینو په ځنډېدو او د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د مخنیوي قانون په لغوه کېدو سره، یو شمېر حقوقپوهان وایي، د سرپرست حکومت عدلي او قضایي بنسټونه د ښځو پر وړاندې د کورني تاوتریخوالي له قضیو سره د حنفي فقې او شرعي تعزیراتو پر بنسټ، چلند کوي؛ هغه کړنلاره چې د دوی په اند، تر یوه ځایه یې د قانون تشه ډکه کړې ده.
که څه هم نهاومیندواره کېدل د تخار د ډېرو مېرمنو لپاره یوه جدي اندېښنه ده، خو د پوهاوي نشتوالی، کورني فشارونه او دودیز باورونه لامل شوي چې ګڼ شمېر مېرمنې ډاکټر ته مراجعه ونهکړي او پر ځای یې د نوماخیستلو او د بوټو درملو کارولو په څېر ناسمې او غیر علمي لارې غوره کړي؛ دغه کار ښځو ته د جسمي او رواني زیان لامل ګرځېدلی دی.
د لوګر د صنعت او سوداګرۍ ریاست مسوولان وایي، دغه ولایت کې په لومړي ځل ۶۰ ښځو ته د یوې همکارې موسسې لخوا د غالۍ
افغانستان په څېر دودیزه ټولنه کې د مېرمنو لپاره د ځانګړو خدمتونو وړاندې کولو چاپېریال رامنځته کول کولای شي چې د ښځو روغتیا او توانمندۍ برخه کې ګټور تمام شي.
په همدې موخه د نصیبه سعادت په نوم یوې مېرمنې د «مېرمنو لپاره د غاښونو ځانګړی کلینیک» جوړ کړی چې په دې چاپېریال کې یوازې مېرمنې خدمات وړاندې کوي.
د روانې میلادي میاشتې (اګست) لومړۍ اوونۍ د مور له شیدو د تغذیې نړیوالې اوونۍ سره برابره ده. د افغانستان د عامې روغتیا وزارت نن (دوشنبه، زمر ۱۳مه) دا اوونۍ د «پایښتلرونکي ملاتړ د سېسټمونو رامنځته کول» تر نړیوال شعار لاندې، د یوې ځانګړې غونډې په ترڅ کې ونمانځله.
د یوه شنه او له رنګارنګ ګلونو ډک د یوه ښکلي انګړ په کونج کې کوچنۍ خونه!
دغه خونه چې دیوالونه یې په ښکلو تابلوګانو سمبال دي، د انځورګرۍ وسایل په کې په منظم ډول یوې خوا ته اېښودل شوي؛ چېرې چې یوه نجلۍ پهکې خپل ژوند له هنر سره تېروي.
کله چې هوا تیاره وي او شپه ورو ورو ارامه شي، انځورګرۍ پیلوي او ساعتونه د تابلوګانو مخې ته ولاړه وي.
د ملګرو ملتونو د پراختیايي ادارې UNDP په مالي ملاتړ لوګر کې له ۱۸۰ متشبثو ښځو سره د کوچنیو کاروبارونو د پراختیا په موخه نغدي
د ملګروملتونو د خوړو نړیوال سازمان WFP اندېښنه ښوولې چې افغانستان کې د لوږې بحران د هرې ورځې په تېرېدو لا پسې ژوریږي.
دغه سازمان نن ویلي، ښځې، ماشومان او بیرته راستنېدونکي تر ټولو زیانمنو کسانو څخه دي.
راپور کې ویل شوي چې راتلونکو شپږو میاشتو کې د اړمنو افغانانو وضعیت ته د رسېدو لپاره ۵۳۹ میلیون ډالرو ته بېړنۍ اړتیا لري.
یوشمېر ښځو سره د سلاموطندار د خبرو پایلې ښيي چې زیاتره هغوی د خپل مهر حق په اړه پوهاوی نهلري یا تر واده کولو وروسته د اقتصادي فقر او د کورنیو فشارونو په دلیل نهدي توانېدلي چې هغه ترلاسه کړي.
دغه راپور کې هغو نجونو سره هم خبرې شوي چې واده یې نه دی کړی. دغه نجونې وايي، خپلو کورنیو کې د مهر حق ټاکلو لپاره هېڅ واک نهلري.
میاشتنی عادت یا حیض د یوې ښځې د ژوند یوه طبیعي برخه ده. معمولآ میاشتنی عادت له ۳ تر ۷ ورځو دوام کوي او ځینې ښځې یو څه ناراحتۍ سره مخ کیږي، خو شته یو شمېر ښځې چې دغه وخت کې سخت جسمي دردونه تجربه کوي. د روغتیاپالانو په وینا، د میاشتني عادت پرمهال شدید دردونه د کیست، ماشوم نهراوړلو، د رحم فیبروید یا هورموني اختلالاتو په څېر د جدي ستونزو ښکارندويي کوي.
