د ملګروملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک ویلي، که چېرې افغانستان کې روان وضعیت او د سرپرست حکومت محدودیتونه همداسې دوام وکړي، له ۴ میلیون ډېرې افغان نجونې به د زدهکړو د دوام له حقه محرومې شي.
هغه د یونیسف د وروستي رپوټ پر بنسټ یوې خبري غونډې ته ویلي، افغانستان کې دامهال ۲.۲ میلیون نجونې له زدهکړو محرومې دي او تمه لري چې دغه وضعیت دوام ونهکړي.
افغانستان کې د مېرمنو وژنې او ځانوژنې پېښو ارزونې په اړه د سلاموطندار ارزونې ښيي چې د ۱۴۰۳کال پرمهال رسنیو په هېواد کې د وژنې او ځانوژنې د ۹۲ پېښو راپور ورکړی دی.
دغه شمېرې ښيي چې په منځنۍ کچه رسنیو کې هره میاشت د مېرمنو د وژنې او ځانوژنې پېښې ثبت شوي دي.
کابل کې یوشمېر ډاکټران وايي چې یوشمېر خواړه او معدې ناروغۍ ښځو کې د «اپنډېکس» ناروغي لامل کېږي.
دوی زیاتوي چې دا ستونزه ناروغ ته ناوړه پایلې لري او په وینا یې، د ناسم تشخیص له کبله د مېرمنې ترمنځ د ناامیندوارۍ لامل هم کېدای شي.
۳۶ کلنه فیروزه په خپلو ستړو لاسونو او په ډېرو هیلو سره د خیاطي ماشین څرخ تاوه وي، څو د خپل ژوند اړتیاې پرې برابرې کړي.
هغه وايي: «له کوچنيوالي مې دا هیله وه چې خیاطي وکړم، ګلدوزي وکړم او له دې لارې عواید ولرم، خپلې کورنۍ سره د اړتیاو برابرو کې مالي مرسته وکړم.»
سلاموطندار له ۲۲ سوداګرو او کاروباري مېرمنو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې یادې مېرمنې له شته ستونزو سره سره پر دې بریالۍ شوي چې خپل کوچني کاروبارونو ته له کوره پراختیا ورکړي او د پام وړ لاستهراوړنې ولري. د کابل اوسېدونکې ۲۳کلنه قدسیه له درېوو کلونو راهیسې خیاطي کوي.
د افغانستان ۱۴ ولایتونو کې له هغو ۳۰ ځوانانو سره چې له رواني ستونزو کړیږي، د سلاموطندار د مرکو پایلې ښيي چې ۱۲ یې د ټولنې د منفي لیدلوري له وېرې، اقتصادي ستونزو او په رواني خدماتو د باور نهلرلو په دلیل د مشورې ترلاسه کولو لپاره مراکزو ته مراجعه نهده کړې.
د امربالمعروف، نهيعن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت ویاند سیف الاسلام خیبر سره مرکه مرکهکونکی: رحیمګل نایل په اوسنیو شرایطو کې افغانستان د بشري او
د خوست د ډاکټرانو او درملو ټولنې مسوولان وايي چې پرون جمعه، کب ۲۴مه د خوست لرې پرتې ځاځيميدان ولسوالي کې یې، د سلګونه ناروغانو وړیا درملنه کړې ده.
غزني کې یوشمېر نجونې وايي چې د وینې کمښت ناروغي له بېلابېلو ستونزو سره لاس او ګرېوان کړې دي. دوی وايي، د وینې کمښت اړوند درملو برابرولو ورته ستونزمن دي.
غزني کې ډاکټر محمداشرف صاحبزاده وايي چې نجونو د وینې کمښت بېلابېل لاملونه لري.
افغانستان کې د ښځو پروړاندې روان وضعیت سره سره یوشمېر مېرمنو په بېلابېلو برخو کې د پام وړ پرمختګ کړی او نورو مېرمنو ته یې هم د کار کولو زمینې برابرې کړې دي.
سلاموطندار په دې راپور کې له ۲۶ مېرمنو سره مرکې کړي چې دغه مېرمنې په سوداګرۍ، صنعت، طبابت، رسنیو او کرنیزو برخو کې فعالیت کوي.
د سرپرست حکومت ویاند ذب-ېحالله م.جاهد د ښځو نړیوالې ورځې په مناسبت وايي چې افغان مېرمنې په هېواد کې له رواني او فزیکي اړخه په خوندیتوب کې ژوند کوي.
نوموړي پر خپله اېکسپاڼه لیکلي چې د افغان مېرمنو د عزت او حقوقو ساتنه د ا.ا له لومړیتوبونو څخه دی.
د مارچ ۸مې د ښځو نړیوالې ورځې په رانژدې کېدو سره، ملګروملتونو یوه رپوټ کې ویلي، د نړۍ په سطحه د ښځو او نجونو حقونه له بېمخینې ننګونو سره مخ شوي دي.
دغه رپوټ کې چې د کب په ۱۶مه خپور شوی راغلي چې ۲۰۲۴ کال کې د ښځو د حقونو په برخه کې د نړۍ یو پر څلورمه برخه دولتونو شاهتګ لرلی دی.
سلاموطندار په دغه راپور کې له ۳۰ ځوانانو سره مرکې کړي چې د یادو مرکو پرمهال ۲۸ ځوانانو د دوی د ملاتړ او طرفیت لوړونې لپاره د پروګرامونو له کمښت شکایت لري.
د یادو ۳۰ ځوانانو له ډلې یې، ۱۵ نارینه او ۱۵ ښځینه دي چې وايي، د ځوانانو ملاتړو بنسټونو خپل فعالیتونه درولي او یا هم د پام وړ کم کړي دي.
که څه هم افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته نجونې د ښوونځیو بیاپرانېستلو ته په تمه دي، مرسل دلدار په خپل شخصي لګښت او هلوځلو نجونو ته ښوونیز مرکز جوړ کړ دی.
هغې له شپږو کلونو هلوځلو وروسته د ګنجینهیې بنیامین په نوم کابل کې لېسه جوړه کړې چې زرګونه نجونو ته د هیلو پر سمبول بدل شوی دی.
غزني کې یوشمېر امېندواره مېرمنې سلاموطندار ته وايي چې د زړه پر ناروغۍ اخته شوي دي.
دوی زیاتوي چې د زړه ناروغۍ لامل شوې چې د ژر ستړیا او د ساه لنډۍ پر دردونو اخته شي او د جنین سقط په اړه یې، دوی ته اندېښنې هم پیدا کړې دي.
ملګري تل د یوه کس پر شخصیت اغېز لري؛ ښه ملګري کولای شي چې یو کس د پرمختګ او د بریاوو هسکو ته ورسوي او خراب ملګری بیا د مالي او رواني زیانونه ترڅنګ به یوه ځوان ته له ټولنې لرې شخصیت رامنځته کړي.
