د اسلامي امارت له بیاځلې واکمنېدو وروسته له بېلابېلو هېوادونو په ځانګړې توګه د سیمې له هېوادونو سره د ډیپلوماټیکو او اقتصادي اړیکو د ټینګولو لپاره جدي هڅې پیل کړي دي.
د بهرنيو چارو وزارت سرپرست امير خان متقي د روانې اوونۍ د سهشنبې په ورځ د متحده عربي اماراتو په رسمي بلنه د يوه لوړ پوړي پلاوي په مشرۍ هغه هېواد ته سفر کړی دی.
هېواد کې ګڼشمېر ځوانان له بېلابېلو اقتصادي او ټولنیزو ننګونو سره لاس او ګرېوان دي چې کوچنیو برخو کې د کاري فرصتونو رامنځتهکېدل به د فقر کمېدو، دندو او ټولنیزې هوساینې برخه کې مهم رول لري.
سلاموطندار په دې راپور کې له شپږو ځوانانو سره خبرې کړي چې په بېلابېلو کوچنیو برخو کې یې، نورو ته د کار زمینه برابره کړې.
په غزني کې د چرګانو فارمونه د دې ولایت د یوشمېر ښځو لپاره د عاید یوه مهمه سرچینه بلل کېږي. دغه مېرمنې وايي، کورونو کې د چرګو پالنه د تفريح ترڅنګ، د دوى د کورنيو اقتصادي وضعيت له ښهکېدو سره مرسته کړې.
د نجونو پرمخ د پوهنتونونو له تړلکېدو وروسته ۲۲کلنه فرح دیبا چې د ټولنیزو علومو برخه کې یې، لوړې زدهکړې کولې، لاس په سر نشوه او په لوړ هوډ سره خپلو هیلو ته مزل دوامداره کړ.
فرح دیبا وايي، مور یې خیاطي کوله او دې هم هوډ وکړ چې خپل برخلیک روښانه کړي. هغه اوس افغاني لباسونه جوړوي.
د ماشومانو د روغتیا اندراګاندي روغتون مسوولان وايي، د هوا په سړېدو او ککړېدو سره، کابل کې تنفسي په ځانګړې توګه د سینهوبغل ناروغۍ ډېره شوې.
د دغه روغتون د احصاییې مسوول اسدالله عبدالرحیمزي وویل، تېره لیندۍ میاشت کې د هوا ککړتیا په دلیل د ناروغیو له امله، دغه روغتون کې ۱۸۶ ماشومانو ژوند بایللی دی.
هېواد کې د لروپرتو سیمو یوشمېر اوسېدونکي وايي، د روغتیايي مرکزونو نهشتون او د لارو خرابوالي له امله نهشي کولای، پر وخت د خپلو ناروغانو درملنه وکړي.
د هلمند د نهرسراج ولسوالي اوسېدونکی ګلاحمد وايي: «دلته هېڅ کلینیک نشته چې موږ رسېدګي ورته وکړو؛ که وي هم هغه ډېر لرې دی راڅخه. داسې کوم ځای نشته چې موږ ناروغان وروړ کلینیک دلته له سره نشته، که وي هغه هم ډېر لرې دی.»
د هرات اوسېدونکې سيما چې د زعفران پر کښت بوخته ده، وايي، له دې لارې د خپلې کورنۍ اړتیاوې برابروي او په وینا یې، ډېرې ستونزې حل کړي دي.
هغه سلاموطندار ته وايي چې د زعفرانو کښت یې، له کوره پیل کړ او کله یې چې ګټه ولیده، د یوې موسسې په مرسته یې، خپل کار ته پراختیا وکړه.
د لوړو زدهکړو وزارت نورو هېوادونو ته د دولتي او خصوصي بورسیو د وېش بهیر له درېدو خبر ورکړی، هغه پرېکړه چې د یادو بورسیو غوښتونکي وايي، د دوی تحصیلي مسیر یې، له خنډ سره مخ کړي دي.
سلاموطندار له یوشمېر ځوانانو سره د دوی په ژوند کې د «پیسو سپما» په اړه د مرکو پرمهال موندلې چې ډېری دغه ځوانان د اقتصادي ستونزو، د ژوند لوړو لګښتونو او نورو خنډونو له امله نهدي توانېږي چې سپما وکړي. د دې مرکې د ۵۰ ځوانانو له ډلې، ۲۷ یې، وايي، هېڅ سپما شوې پیسې نهلري.
سلاموطندار له څلورهغو ځوانانو سره چې درې یې، ماسټري او یوه یې، د لېسانس تر کچې زدهکړې کړي او اوس ازاد کاروبار لري، مرکې کړې دي.
د پروان اوسېدونکی عبدالرب رحیمي چې په ژبو او ادبیاتو برخه کې د لېسانس تر کچې لوړې زدهکړې لري، وايي، د خپلې راتلونکې لپاره یې، په ډېره خواري زدهکړې وکړې، خو اوس خیاطي کوي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو سازمان عالي کمېشنري وايي، د دغه بنسټ ارزونې ښيي چې په روان زېږدیز کال کې د افغانستان په ګډون، په ټولو هغو هېوادونو کې کورنی تاوتریخوالی ۵۰ سلنه زیات شوی چې له سیاسي، اقتصادي، ټولنیزو او کډوالۍ له ناورین سره لاس او ګرېوان دي.
په کابل کې له ۴۰ ښځینه کارګرانو سره د سلاموطندار د مرکو موندنې ښيي چې ډېر او سخت کار، لږ تنخوا او د کاري خوندیتوب نه لرل هغه ننګونې دي چط دوی ورسره لاس او ګرېوان دي. دا ښځې رسمي قرارداد نهلري او په ورځني مزد د کابل په خیاطیو، شرکتونو او کارخونو کې کار کوي. دوی ټولې له خپلې تنخوا څخه ناخوښې دي.
یوشمېر ډاکټرانو سلاموطندار ته ویلي چې د بېلابېلو لاملونو له کبله د نجونو پر مخ د ځوانۍ دانې راخېژي. دوی اندېښنې، خپګان، موسمي بدلونونه، میاشتنۍ ناروغي، هورموني بدلونونه او د مناسبو خوړو نه کارول د دغو دانو راختلو اصلي لاملونه بولي. د ډاکټرانو په وینا، د ځوانۍ دانې تر ډېره پر هغو نجونو راخېژي چې له ۹ تر ۲۵ کلونو پورې عمر لري.
افغانستان کې د بېپولې ډاکټرانو ټولنې مسوولان وايي چې تېرکال یادې ټولنې په هلمند کې د ۳۰۰زره ناروغانو درملنه کړې.
دغه څرګندونې د بېپوله ډاکترانو ټولنې د افغانستان مسوول میکایل لوپي، د یادې ټولنې د زون مسووله باربرا، ولایتي مسوول ارکین کسیکلي، د هلمند مرستیال والي سره په لیدنه کې کړي دي.
یوشمېر افغان نجونې او ښځې وايي، په هېواد کې له وروستیو سیاسي بدلونونو او د ا.ا لهخوا د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو لګېدو له کبله یې په کورنۍ او ټولنه کې خپل پخوانی ځای له لاسه ورکړی دی. سلاموطندار په دغه راپور کې له ۲۵ هغو نجونو او ښځو سره مرکې کړي چې له زدهکړو بېبرخې شوې دي. دوی ټولې په کورنۍ او ټولنه کې د خپل ځای د له لاسه ورکولو کیسې کوي.
سلاموطندار د ځوانانو ودونو کې د منځګړي رول ارزونې په موخه له ۵۵ ځوانانو سره مرکې کړې چې پایلې یې ښيي، منځګړيتوب یا منځګړی د ځوانانو ودونو کې مهم رول لري. په دې راپور کې له ۵۵ ځوانانو سره مرکې شوي چې ۲۲ یې، متاهل او ۳۳ یې، مجرده دي.
