سلاموطندار تامانیدن افغانستاننینگ سکیز ولایتیدن ۲۶ نفر یاش (۱۶ قیز و ۱۰ اوغیل) بیلن اوتکزیلگن صحبت شونی کورستهدی کی، خواه ایجابی، خواه سلبی بولسین یاندهشوو عادتلر بو یاشلرنینگ موفقیتی، روحی آسایشتهلیگی و اجتماعی مناسبتلریده تعیین قیلووچی رول اوینهیدی.
اوشبو نتیجهلر گه کوره، یاشلر عادتلر اولرنینگ حیاتینی شکللنتیریشینی بیلیشهدی؛ بیراق بعضیلری بو توشونچهنی خُلق-اطوار دهگی اوزگریشگه ایلنتیره آلگن بولسه، باشقهلری حلی هم اوزگریشسیز دایرهده قالیب کیتگن.
گزارشده صحبت قیلگن ۱۲ نفر یاش، اوقیش، وقت گه رعایه قیلیش و مسئولیتنی حیاتلریدهگی اینگ ثمرهلی ایجابی عادتلر دیب بیلیشهدی. شو بیلن بیرگه، ۱۴ نفر باشقه اشتراکچی ایسه، تلفوننی حددن تشقری کوپ ایشلهتیش، ریجهسیزلیک و کیچیکتیریش کبی عادتلر حیاتلریدهگی مهم امکانیتلرنی بای بیریشگه سبب بولگنینی ایتیشهدی.
روانشناسلر عادتلرنی وقتنی باشقریش، اوزینی نظارت قیلیش درجهسی، شخصی انتظام و حتا اجتماعی ترماقلردن فایدهلنیش اسلوبیگه بیواسطه تأثیر کورستهدیگن خُلق-اطوار نمونهلری صفتیده بهالهیدیلر. بو عادتلر بیر کیچهده شکللنمهیدی و اولرنی اوزگرتیریش هم آسان ایمس. بیراق اوشبو گزارش نتیجهلری افغانستان یاشلری عادتلرنینگ اوز حیاتلریگه تأثیرینی یخشی انگلشلرینی کورستهدی.
یاشلر: ایجابی عادتلر بیزنینگ ترقیات واسطهمیز دیر
اوشبو گزارشده صحبت قیلگن ۱۰ نفر یاش اوقیش، ریجهلشتیریش، وقتنی باشقریش و اوزلوکسیز اورگهنیشنی حیاتدهگی موفقیت و روحی خاطر جمعلیککه اینگ کتته ایجابی تأثیر کورستهدیگن عادتلر صفتیده تعریفلهگن.
فاریابلیک ۱۹ یاشلی آیجان، یخشی عادتلر، اونینگ حیاتی توزیلمهسی مهم بولیمینی شکللنتیرگنیگه ایشانهدی. او شوندهی دییدی:«مینی فکریمچه، انسان عادتی کیلهجکنی توزیشده رولی مهم. یخشی عادتلریمدن مسئولیت پذیرلیک، مطالعه و باشقهلر گه یاردم کورسهتیش دیر.»
بیراق، فاریابلیک ۱۸ یاشلی شکیلا مطالعه آرقهلی حیاتی اوزگرگنینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «یخشی عادتلریمدن بیری کوندهلیک مطالعه قیلیش، مسئولیت پذیرلیک و باشقهلر گه حرمت قیلیش دیر. بو عادتلر حیاتده یوکسهلیشیمگه آلیب کیلدی. حیاتیم اوزگریشیگه اینگ کوپ مطالعه تأثیر قویدی، چونکی بیلیم و ایشانچیم آشیشیگه سبب بولدی.»
کاپیسالیک ۱۹ یاشلی مسیح، یخشی عادتلرنی ساده و کوندهلیک معاملهده بیلهدی. اونینگ ایتیشیچه: «یخشی عادتلریم شو کی آدملر بیلن یخشی معامله قیلهمن، ایرتهلب تورهمن. اوز نظافتیمنی رعایه قیلهمن، هردایم اوز وقتیده استعمال قیلهدیگن آوقتیم معلوم و باشقه عادتلریمدن اورتاقلر و دوستلر بیلن هردایم علاقهده بولیب و احواللرینی سورهی من.»
اوشبو یاشلرنینگ فکریچه، اجتماعی و اقتصادی باسیملر گه قرهمسدن، یخشی عادت انسانلرنینگ تیکین یوکسهلیشیگه سبب بولهدی.
یامان عادتلر؛ قولدن بیریلگن امکانیتلر
گزارشده صحبت قیلگن ۱۴ نفر یاش، یامان عادتلر اولر اوچون آغیر توشگنینی ایتهدیلر.
موبایلدن کوپ قوللنیش، ایشلرنی وقتیده بجرمسلیک، عصبی بولیش، حوصلهسیزلیک و تنبللیک یامان عادتلردن بولگن. اوشبو یاشلرنینگ ایتیشیچه، بو عادتلر کوپراق یخشی دوستلر بیلن اولتیریب-توریش، اقتصادی باسیملر و انگیزهسیزلیکدن کیلیب چیققن و بولر ایسه حیاتلریده موجود فرصتلرنی قولدن بیریشلریگه سبب بولگن.
غور یشاوچیسی ۱۸ یاشلی ذکی و کابل یشاوچیسی ۲۰ یاشلی اصیلا، ایشلرنی وقتیده بجرمسلیک سببلی حیاتلریده مهم فرصتلرنی قولدن بیریشلریگه آلیب کیلگنینی معلوم قیلهدیلر.
ذکی شوندهی دییدی: «منفی عادتلر بعضی حاللرده ایشلرنی وقتیده عملگه آشیرمسلیک و تلفوندن کوپ قوللنیش وقت اوتیب کیتیشیگه سبب بولهدی شو یامان عادتلر امکانیتلرنی قولدن بیریشیمگه سبب بولگن.»
اصیلا گه کوره: «ایشلریمنی آرتگه قالدیریب و تلفوندن قوللنهمن و بعضی پیتلر تولیق فکر بیلن درس اوقیمهی من. بو یامان عادتلر تاپیلیش اصلی سببی تلفوندن کوپ قوللنیش، بعضی ایشلرنی ترتیب بیلن بجرمسلیک و یامان دوستلریم بارلیگی دیر.»
فاریابلیک ۱۹ یاشلی شبانه، ریجهسیزلیک سببلی حیاتیده مهم فرصتلرنی قولدن بیرگنینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «شو عادتلردن ضرر هم کوردیم؛ مثال اوچون بعضی پیتلر ایشلرنی اوز وقتیده قیلمسلیک سبب یخشی فرصتلرنی قولدن بیردیم. بو عادتلرنینگ کوپینچهسی ریجهسیزلیکدن کیلیب چیققن.»
یاشلر کوندهلیک حیاتلریده نامقبول خلق-اطوار نمونهسی صفتیده فقط ایشلرنی کیچیکتیریش، سُستلیک قیلیش و ریجهسیزلیکنی ایمس، بلکی حددن تشقری باسیم همده سلبی فکرلرنی هم تیلگه آلگنلر. گزارشده اشتراک ایتگن یاشلرنینگ ایتیشیچه، بو معمالر اولرنینگ انگیزهسینی پسهیتیریب، خواطرینی آشیرگن و حیات صفتی یامانلشیشیگه سبب بولگن.
کاپیسالیک ۲۵ یاشلی رومل صافی شوندهی دییدی: «تجربه قیلگن قیینچیلیکلردن بیری شو کی، بعضی پیتلرده روحی باسیملر گه دوچ بولهمن، کوپ اویلهی من و شونینگ اوچون توشکونلیککه چلینگن من. نتیجهده شفاکار گه مراجعت قیلدیم و شفاکار هم سلبی اویلمهی و مثبت نرسهلرنی اویلش مصلحتینی بیردی.»
عایله؛ عادتلرنی شکللنتیریش دهگی ایلک مسکن
روانشناسلر و عایله ساحهسیده مصلحت بیروچیلرنینگ تأکیدلشیچه، عایله شخصیت توزیش اینگ مهم محیط دیر. اولر گه کوره، اوسمیرلر اجتماعی بولیشدن آلدین کوپراق خلق-اطوار، حس-تویغولر و فکرلش طرزینینگ اکثریتینی عایلهدن اورگنهدیلر.
روانشناس زحل میرزاده شوندهی دییدی: «عایله، انساننینگ شخصیتی و عادتلری شکللنهدیگن اینگ مهم محیطلردن بیری دیر. چونکی اوسمیر جمعیت گه کیریب باریشیدن آلدین فکرلش اصولی، خلق-اطوار و حتا حس-تویغولرینینگ نمونهلرینی عایلهدن اورگنهدی.»
عایله ایشلری بوییچه مصلحتچیسی امجدخان دانشنینگ فکریچه،، عایله اعضالرینینگ رفتاری نصیحتدن کوره تأثیرلی دیر. او شوندهی دییدی: «عایله انساننینگ شخصیتی و عادتلری شکللنهدیگن اینگ مهم محیطلردن بیری دیر. چونکی اوسمیر جمعیت گه کیریب باریشیدن آلدین فکرلش اصولی، خلق-اطواری و حتا حس-تویغولرینینگ معمالرینی عایلهدن اورگنهدی. انسانلر کوپراق کوزهتیش و تقلید قیلیش آرقهلی اورگنگنلری سببلی، کیینچهلیک بولرنینگ برچهسی اولرنینگ حیاتیدهگی عادتلر گه ایلنهدی – خواه یخشی عادتلر بولسین، خواه یامان عادتلر.»
جمعیت و مکتب؛ یاشلر عادتلرگه یونهلیش بیروچی عامللر
جمعیتشناس شعیب احمدی، انسانلرنینگ اوزینی و جمعیتنی انگلشیگه علیحده اعتبار قرهتهدی. اونگه کوره، یاشلر اوز اطراف-محیطی همده جمعیت حقیده ییترلی بیلیم و توشونچه گه ایگه بولیشلری ضرور. شوندهگینه اولر اوز عادتلرینی شو بیلیم و توشونچهلر اساسیده ترتیب گه ساله آلهدیلر.
او شوندهی دییدی: «انسانلرنینگ خطی-حرکتی و فعالیتینینگ اساسی اولرنینگ بیلیم و توشونچهلری دیر. انسان قنچهلیک توغری بیلیمگه ایگه بولسه، قنچهلیک ایجابی و ساغلام اعتقادلر گه ایگه بولسه، اونینگ عملی فعالیتی هم شونچهلیک توغری و ایجابی بولهدی. شو سببلی یاشلر اوچون اینگ اولا اولرنینگ اوزلری و جمعیت حقیدهگی تصورلرینی توغری شکللنتیریش ضرور. اگر اولرنینگ اوزیگه و جمعیتیگه نسبتن قرهشلری توغری بولسه، خطی-حرکتلری و فعالیتی هم توغری یونهلیشده بولهدی.»
باشقه تاماندن، تعلیم-تربیه ساحهسیده متخصصلر یاشلر عادتلرینی شکللنتیریشده تعلیم موسسهلرینینگ اورنی مهم ایکنینی تأکیدلهیدیلر.
اولر وقتنی باشقریش، نظم همده تعلیم-تربیهنینگ یاشلر موفقیتیدهگی مهم اورنیگه اشاره قیلیب، تعلیم موسسهلری فقط درس بیریش بیلن چیکلنیب قالمسدن، یاشلر آرهسیده ترتیب، محنتسیورلیک و انتظام مدنیتینی هم مستحکملشی کیرهکلیگینی تأکیدلهیدیلر.
تعلیم-تربیه بوییچه بیلرمان جمالالدین سلیمانی شوندهی دییدی:« تعلیم، تربیه و وقتنی باشقریش اساسی عامللردن حسابلنهدی. اوزیگه جدول توزگن طلبه بیلگیلنگن وقتده درسلرینی منتظم روشده کوزهتیب بارهدی. تعلیم موسسهلری تورلی یوللر آرقهلی یاشلرنی اینیقسه مکتب اوقووچیلری و بیلیم یورت طلبهلرینی اوقیشگه، وقتنی باشقریش گه و مسئولیت پذیرلیککه ترغیبلنتیریشی ممکن. تعلیمنی فقط اوقیش و یازیشنی اورگنیش بیلن چیکلب قویمسلیک کیرهک. اوقیتووچیلر درس بیریش بیلن بیر قطارده تربیه مسئلهسینی هم اعتبار گه آلیشلری لازم.»
ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگینینگ جوابی
ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگی سوزلاوچیسی سمیعالله ابراهیمی، سلاموطندار بیلن صحبتده ایتیشیچه، بو وزیرلیک تعلیمی و مسلکی دستورلرنی اوتکزیش بیلن، یاشلر گه ایش فرصتلری یرهتیلیشی اوچون سعی-حرکت قیلماقده. او شوندهی دییدی: «ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگی، معلوم کی مملکتده بندلیکنی آشیریش ساحهسیده فعالیت یوریتهدی. بو وزیرلیک اوز دستورلریده مملکتده ایش اورینلرینی کوپهیتیریش، ایشسیزلیکنی کمهیتیریش، ایشچیلرنینگ حقوقلرینی تأمینلش همده اولرنینگ محنت امکانیتلریگه ایگه بولیشینی تأمینلشگه حرکت قیلهدی. شونینگدیک، او بازار طلبی گه ماس بولگن ایریم کونیکمه و کسبلر بوییچه اوقوو دستورلرینی یولگه قویهدی، شونده آدملر بو ملَکهلرنی اورگنیب، کیلهجکده محنت بازاریده فعال ایشلشلری ممکن.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ میلادی ۲۰۲۵ ییلدهگی یاشلر حقیده گزارشیگه کوره، یاشلرنینگ روحی سلامتلیگی قشاقلیک، ایشسیزلیک، تعلیمدهگی چیکلاولر و اجتماعی باسیملر تأثیریده کیسکین روشده ضرر کورماقده. بو عامللر خواطر، توشکونلیک و خوفلی خطی-حرکتلر کبی معمالرنینگ کوپهیشیگه آلیب کیلهدی. گزارشده تینگسیزلیکلرنی کمهیتیریش، ایش و تعلیم امکانیتلرینی یرهتیش، شونینگدیک، اجتماعی قوللب-قوتلش همده روحی سلامتلیک خذمتلرینی کوچهیتیریش یاشلرنینگ حالتینی یخشیلش و اولرنینگ ساغلام رواجلنیشی اوچون ضرورلیگی تأکیدلنگن.
