د امربالمروف وزارت مسوولان وايي چې تېرکال یې، په هېواد کې د موسیقۍ ۲۱۳۲۸ الې سوځولي او ۴۴۸ تعویذګر او ۵۲۸ جادوګر یې، نیولي دي.
یاد وزارت مسوولانو دغه څرګندونې نن سهشنبه، زمري ۳۰مه کابل کې د امارتي ادارو د یو کلونو لاستهراوړنو د تشرېح پروګرام کې کړې دي.
سلاموطندار له مډرن او کلاسیک اړخه د ځوانانو د ژوند سبک ارزونې په موخه د هېواد په ۲۵ ولایتونو کې سروې کړې چې دې سروې کې ۵۴۵ نجونو او هلکانو ګډون کړی دی.
د سروې پایلې ښيي چې ډېری ځوانان په خپل ژوند کې د عصري او کلاسیک سبکونو د یو ځای کېدو په لټه کې دي.
یوشمېر افغان مېرمنو چې د سینې پر سرطان اخته دي، له سلاموطندار سره په مرکه کې ویلي چې روغتیايي خدمتونو او د اړتیا وړ درملو پېرلو ته د نه لاسرسي له کبله باید په دوامداره توګه ګاونډیو هېوادونو ته ولاړې شي.
دوی وايي، تمه نه لري چې د افغانستان په روغتونونو کې دې یې درملنه وشي او په وینا یې، هېواد کې یې درملنه نه کېږي.
له ۴۲ افغان ښځو سره د سلاموطندار د مرکو موندنې ښيي چې هغوی له ټکنالوجي او د هغې له اړوندو وسیلو سره سمې بلدې نهدي. د دغو ښځو له ډلې ۱۵ هغه یې په کابل او ۲۷ نورې یې په ولایتونو کې اوسېږي. نهه ښځې وايي چې د ټکنالوجي پر کارولو هېڅ نه پوهېږي. دغه ښځې وايي چې ناچاري، بېسوادي، نه پوهاوی، په کم عمر کې ودېدل او کورنۍ جګړې لامل شوي چې دوی له ټکنالوجي نه لرې پاتې شي.
د ژوند سبک د ارزښتونو، د چلندونو، عادتونو او سلیقو ټولګې ته ویل کېږي چې د یوه کس، ډلې او ټولنې د ژوند بڼې ته د جوړښت ورکولو برخه کې مرسته کوي. د ژوند سبک کېدای شي، په دوو برخو ووېشو: ۱- د ژوند مډرن سبک، ۲- د ژوند کلاسیک سبک. د ژوند مډرن سبک، د ژوند هغې بڼې ته ویل کېږي چې د نوې ټکنالوژۍ او ورځنۍ عصري بڼونو تر اغېزو لاندې وي.
د عامې روغتیا وزارت مسوولان وايي چې افغانستان د سېرومو د تولید له اړخه پر ځانبسیا شوی دی.
دغه څرګندونې د یاد وزارت مسوولانو نن شنبه، زمري ۲۷مه کابل کې د «امارتي ادارو د یو کلنو لاستهراوړنو د تشرېح پروګرام» کړې دي. د یاد وزارت د مسوولانو د معلوماتو له مخې، تېرکال افغانستان کې تولید شوي سېرمونه ګڼشمېر عربي هېوادونه لېږدول شوې دي.
«دوی نهشي کولای چې ما دلته وساتي، ۴۵ ورځې مې چې پوره شي؛ زه ازاده يم چې لاړه شم، خو دا چې له مېړه مې کومه وېره لرم، ځای نهلرم، کار نهلرم، نهشم کولای له دغه ځايه لاړه شم. څه به کېږي؛ د سړک پر سر پاتې کېږم. هېڅ کور او سرپناه نهلرم. یا د مېړه له وېرې چې بېرته مې و نهنیسي، ډېره اندېښمنه یم.»
د هېواد په یوولس ولایتونو کې له ۳۲ نجونو او هلکانو سره د سلاموطندار د مرکو پایلې ښيي چې د یادو ځوانانو له ډلې، ۲۵ هغه یې، د خپلې خوښې تفرېحې ته لاسرسی نهلري. په دغه سروې کې د کابل، جوزجان، تخار، کندوز، بامیان، بادغیس، سرپل، فراه، کاپیسا، ننګرهار او فاریاب ولایتونو له ځوانانو سره مرکې شوې دي.
یوشمېر ډاکټران وايي، ښځې له نارینهوو ډېرې پر شکر ناروغي اخته کېږي. په کابل کې له ۲۳ ښځو سره د سلاموطندار د مرکو موندنې ښيي چې پر شکر ناروغي د ښځو اخته کېدل بېلابېل لاملونه لري. د ۲۳ ښځو له ډلې ۲۰ هغو ویلي چې پر دې ناروغي په ارثي ډول اخته شوې دي. بنفشه او نجیبه چې دواړه پر شکر ناروغي اخته دي وايي، دا ناروغي له مشرانو ورته پاتې ده.
په کابل کې پر نشهيي توکو یوشمېر روږدې مېرمنې وايي چې نشې یې ژوند ور تريخ کړی دی. راحله (مستعار نوم) چې ۲۹ کاله عمر لري، له تېرو درېوو میاشتو راهیسې له خپلو درېوو ماشومانو سره د کابل ښار د روږدو مېرمنو او ماشومانو د درملنې په ۱۵۰ بستریز روغتون کې بستر ده. هغه وايي، دا یې دويم ځل دی چې نشې ته مخه کوي. د نوموړې په وینا، خاوند یې چې پر نشهيي توکو روږدی دی، دا اړ کړې چې نشهيي توکي وکاروي.
سلاموطندار د ځوانانو ترمنځ د مطالعې کچې ارزونې او مطالعې ته د انګیزې کمښت لاملونو موندلو په موخه له ۶۸ زدهکوونکو او زدهکړیالانو سره مرکې کړي چې پرمهال یې، موندل شوې، ډېری دغه ځوانان مطالعې سره لېوالتیا نهلري. د تخار اوسېدونکی حسیبالله چې زدهکړیال دی، وايي، د پخوا په پرتله یې، مطالعې ته انګېزه کمه شوې او اوس ډېره کمه مطالعه کوي.
سلاموطندار د هېواد په کچه له ۳۵ مېرمنو سره د دوی د ژوند د «پېغلتوب او ځوانۍ» دورې په اړه مرکې کړې چې د یادو مرکو پرمهال، دوی ویلي، پېغلتوب یې، داسې تېر شوی چې هېڅ پرې نهدي پوه شوي.
دغه مرکهکوونکې مېرمنې د خپل ژوند د دې مهم پړاو، له لاسهورکولو له امله اندېښمنې او هغوی چې دغه پړاو له لاسه ورکړی، ارمانجنې دي.
په دولسو ولایتونو کې له ۲۲ ښځینه شاعرانو او لیکوالانو سره د سلاموطندار د مرکو موندنې ښيي چې ډېری یې له ټولنیزو ستونزو سره مخامخ دي او خپل شعرونه او لیکنې تر ډېره د افغان ښځو پر ستونزو او ناهیلیو لیکي.
دوی وايي، په خپلو شعرونو او لیکنو کې د هغو افغان ښځو دردونه، ناهیلۍ او ناویلې منعکسوي چې غږ یې چوپ شوی دی.
که څه هم خواړه، د اوسېدو ځای، درمل او زدهکړې د انسان لومړنۍ اړتیاوې دي، خو یوشمېر کلیوالې ښځې دغو امکاناتو ته لاسرسی نه لري او که ځینې یې لري هم، ډېر کم دی.
سلاموطندار په فاریاب، تخار، کندوز، جوزجان، سرپل، بامیان، ننګرهار او کاپیسا ولایتونو کې له ۲۰ ښځو سره مرکې کړي چې له ډلې یې پنځلسو هغو ویلي چې روغتیايي خدمتونو، زدهکړو، تفرېح او د څښاک اوبو ته لاسرسی نه لري، خو پنځو نورو بیا ویلي چې یادو امکاناتو ته ډېر کم لاسرسی لري.
په هرات کې یوشمېر شنډې ښځې د اولاد نه لرلو له کبله ځورېږي او وايي، په دغه ولایت کې د بېاولادۍ د درملنې بیه لوړه ده او دوی یې د پرې کولو وسه نه لري؛ نو له کلونو راهیسې د ماشوم په ارمان ناستې دي. دغه ښځې له سرپرست حکومت څخه غواړي چې په یاده برخه کې د روغتیايي مرکزونو په جوړولو سره یې دا ستونزې حل کړي.
د هلمند مرکز لښګرګاه ښار ته نږدې تازه نهرسراج ولسوالي، د نورو ولسوالیو رسمي تشکیل ته وراضافه شوې او اوسېدونکي يې د ادارې واحدونو له نشتوالي او لريوالي شکایت کوي. د دغه ولسوالي اوسېدونکي له سرپرست حکومت او ولایتي ادارې غوښتنه کوي چي د دوی غوښتنو او ستونزو ته ژره ترژره رسېدنه وکړي، څو چارې یې له ځنډ پرته مخته لاړې شي.
