سلاموطندار له ۲۲ مېرمنو سره مرکې کړې چې خاوندان یې، په سمه توګه د کورنۍ سرپرستي نهکوي او خپل مسوولیتونه سر ته نهرسوي.
دغه مېرمنې چې د ژوند اړتیا برابرولو برخه کې له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي، د خاوندانو له ناسم او له تاوتریخوالي ډک چلند هم شکایت لري.
د کابل بادامباغ کې د کرنیزو او مالدارۍ محصولاتو ۳۱م خزاني نندارتون یوشمېر ګډونوالوالې مېرمنې وايي، د نندارتونونو جوړول د دوی بازارموندنې ته زمینه برابره کړې او باید دې برخې ته ډېر پام وشي. ۲۰کلنه سویتا د روپاني شرکت کارکوونکې ده. دا وايي، یاده کارخونه کې څه باندې ۶۰ کسان کار کوي.
په یوې څنډه کې ناسته ده او ورو خپل درسونه لولي؛ د ښوونځي پرانېستلو ته په تمه ده؛ نږدې ورغلم او له سلام ویلو وروسته مې ترې نوم وپوښت؛ په مسکا یې، ځواب راکړ او وویل «بهار یم، د شپږم ټولګي زدهکوونکې.»
۱۲کلنه بهار د کابل اوسېدونکې ده او د روان ښوونیز کال وروستۍ میاشتې یې دي. دا چې ښوونیز کال په پای ته رسېدو دی، ناهیله ده او له سرپرست حکومت غواړي چې نجونې زدهکړو ته پرېږدي.
د بامیان یکاولنګ ولسوالي یوې څنډه کې له زدهکړو او کار محرومې یوې مېرمنې ته زدهکړو او کار زمینه برابره شوې.
ربابه واحدي کلونه وړاندې د ۵۰زره افغانیو په لګښت د «بامیکا» په نوم د ښځو لپاره د خیاطي زدهکړې او کار لپاره کارخونه جوړه کړې چې اوس پهکې مېرمنې هم خیاطي زدهکوي او هم کار کوي.
هېواد کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو پر وړاندې تر امرثاني پورې د ښوونځیو له تړلکېدو وروسته، ګڼشمېر نجونو زدهکوونکو پر لیکه یا انلاین بڼه د زدهکړو لار نیولې.
یوشمېر دغه نجونې زدهکوونکې سلاموطندار ته وايي، که څه هم په انلاین توګه خپلې زدهکړې کوي، خو په وینا یې، هېواد کې په حضوري بڼه د خپلو زدهکړو راتلونکې ته اندېښمنې دي.
سلاموطندار له ۱۸هغو ځوانانو سره چې نشهلرونکي درمل کاروي، مرکې کړي او د مرکو پایلې ښيي چې دغه درمل په ټيته بیه پیدا کېږي او لاسرسی ورته اسانه دی. دې مرکو کې ځوانانو سلاموطندار ته ویلي چې نشهلرونکي درمل د پلازمېنې کابل په ګډون د هېواد په هره برخه کې د درملو عمده پلورونکو او د مواد خرڅوونکو څخه په اسانه توګه اخیستلی شي.
پر روماتېزم ناروغي یوشمېر اخته ښځې شکایت کوي چې په روغتونونو، په تېره دولتي هغو کې د دې ناروغي د درملنې امکاناتو ته لاسرسی نهلري او وايي، په یادو روغتونونو کې د امکاناتو کمښت او د دوی کمزوری مالي وضعیت لامل شوي چې درملنه یې پاتې شي. د کابل اوسېدونکې شبنم لس کاله کېږي چې پر روماتېزم ناروغي اخته ده. هغه وايي، د پښو او لاسونو سخت دردونه او د وجود د غړیو نه خوځښت یې ځوروي.
د تریخي ناروغي په اړه نه پوهاوی او په ښځو کې د دې ناروغي نه تشخیص لامل شوی چې پرې اخته یوشمېر ښځې په خپل سر درمل وخوري. سلاموطندار په دغه راپور کې له اوو ښځو سره چې د تریخي پر ناروغي اخته دي، مرکې کړي او دا یې موندلې چې هغوی د معدې او سینه کې د درد او ستړیا له کبله د خپلسرو درملو خوړلو ته مخه کړې او په وینا یې، د معدې درد یې ورسره ارام شوی هم دی.
یوشمېر هغه بېسرپرسته مېرمنې چې د ښځو پروړاندې د محدودیتونو له لګولو وروسته یې، د عوایدو سرچینې له لاسه ورکړي، وايي، اوس د خلکو په کورونو کې پاککاري کوي.
مریم چې دا یې، مستعار نوم دی، د هرات اوسېدونکې ده او د ښوونځیو له تړلکېدو راوروسته پر ژورخپګان اخته شوې. هغه وايي: «له هغه ورځ راهیسې چې ښوونځي تړل شوي، هېڅ ځواک او ارام نهلرم؛ فکر کوم څه مې ورک کړي. نور هېڅ هېله نهلرم؛ فکر کوم چې هر څه مې له لاسه ورکړي دي.»
د عامې روغتیا وزارت مسوولان وايي چې دا مهال هېواد کې یو میلیون او ۵۰۰زره کسان د سترګو پر بېلابېلو ناروغیو اخته دي.
د عامې روغتیا وزارت د روغتیايي خدمتونو وړاندې کولو معیین عبدالولي حقاني دې نمانځغونډه کې وویل چې هرکال په هېواد کې ۲۵زره کسان د خپلې یوې سترګې لید له لاسه ورکوي.
بلخ کې د کرنې ریاست مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د ښځو کورني تولیداتو او کرنیز یو ورځنی نندارتون جوړ شوی دی.
دغه نندارتون نن پنجشنبه، تلې ۱۹مه د بلخ مرکز مزارشریف ښار کې جوړ شوی او مالي لګښت یې، د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې ادارې یا یونېسف له لوري ورکول کېږي.
سلاموطندار له ۳۰ بېسواده مېرمنو سره مرکې کړې دي. د دغو مرکو موندنې ښيي چې یادې ښځې د بېلابېلو لاملونو له کبله بېسواده پاتې شوې دي. د دغو ښځو له ډلې دیارلسو یې کورني محدودیتونه، نهو یې اقتصادي ستونزې او شپږو نورو د لازمو شرایطو نه برابروالی او جګړه د خپلې بېسوادۍ لاملونه ښودلي دي. دوو نورو بیا هېڅ کوم لامل نهدی په ګوته کړی.
په غزني کې د نسايي-ولادي څانګې یوشمېر ډاکټران وايي، درانه کارونه او په خپل سر د درملو کارول په ناطبیعي ډول د امېندواره مېرمنو د وینې بهېدو لامل کېږي.
یو ډاکټر محمدعاطف نوري وايي، په دغه ولایت کې د امېندواره مېرمنو د ناطبیعي وینې بهېدلو کچه زیاته شوې او لامل یې هم د هغوی له لوري درانه کارونه او په خپل سر د درملو کارېدل دي.
کاپیسا ولایت کې له لوړو زدهکړو پاتې یوشمېر نجونې زدهکړیالانې وايي، د پوهنتونونو له تړل کېدو وروسته یې، د وزګارتیا له امله کرنې او لاسي صنایعو ته مخه کړې.
د کاپیسا ولایت د مرکز «محمودراقي» اوسېدونکې رویا وايي چې د پوهنتونونو له تړلکېدو وروسته یې، خیاطي ته مخه کړې.
د ننګرهار کوزکونړ ولسوالي اړوند کاشکوټ سیمه کې پر کونړ سیند د کښتۍ ډوبېدو له امله اته کسان مړه او نهه نور ټپیان شوې دي.
د ننګرهار د اطلاعاتو فرهنګ ریاست د اطلاعاتو امر صدیق الله قریشي وایي، د کوزکونړ ولسوالي د کاشکوټونو او سربند سيمه کې پرون ناوخته د «تیزې سيلۍ» له امله يوه ۱۷ کسيزه کښتۍ اوښتې چې اته کسانو پهکې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
