هېواد کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو پر وړاندې تر امرثاني پورې د ښوونځیو له تړلکېدو وروسته، ګڼشمېر نجونو زدهکوونکو پر لیکه یا انلاین بڼه د زدهکړو لار نیولې.
یوشمېر دغه نجونې زدهکوونکې سلاموطندار ته وايي، که څه هم په انلاین توګه خپلې زدهکړې کوي، خو په وینا یې، هېواد کې په حضوري بڼه د خپلو زدهکړو راتلونکې ته اندېښمنې دي.
سلاموطندار له ۱۸هغو ځوانانو سره چې نشهلرونکي درمل کاروي، مرکې کړي او د مرکو پایلې ښيي چې دغه درمل په ټيته بیه پیدا کېږي او لاسرسی ورته اسانه دی. دې مرکو کې ځوانانو سلاموطندار ته ویلي چې نشهلرونکي درمل د پلازمېنې کابل په ګډون د هېواد په هره برخه کې د درملو عمده پلورونکو او د مواد خرڅوونکو څخه په اسانه توګه اخیستلی شي.
پر روماتېزم ناروغي یوشمېر اخته ښځې شکایت کوي چې په روغتونونو، په تېره دولتي هغو کې د دې ناروغي د درملنې امکاناتو ته لاسرسی نهلري او وايي، په یادو روغتونونو کې د امکاناتو کمښت او د دوی کمزوری مالي وضعیت لامل شوي چې درملنه یې پاتې شي. د کابل اوسېدونکې شبنم لس کاله کېږي چې پر روماتېزم ناروغي اخته ده. هغه وايي، د پښو او لاسونو سخت دردونه او د وجود د غړیو نه خوځښت یې ځوروي.
د تریخي ناروغي په اړه نه پوهاوی او په ښځو کې د دې ناروغي نه تشخیص لامل شوی چې پرې اخته یوشمېر ښځې په خپل سر درمل وخوري. سلاموطندار په دغه راپور کې له اوو ښځو سره چې د تریخي پر ناروغي اخته دي، مرکې کړي او دا یې موندلې چې هغوی د معدې او سینه کې د درد او ستړیا له کبله د خپلسرو درملو خوړلو ته مخه کړې او په وینا یې، د معدې درد یې ورسره ارام شوی هم دی.
یوشمېر هغه بېسرپرسته مېرمنې چې د ښځو پروړاندې د محدودیتونو له لګولو وروسته یې، د عوایدو سرچینې له لاسه ورکړي، وايي، اوس د خلکو په کورونو کې پاککاري کوي.
مریم چې دا یې، مستعار نوم دی، د هرات اوسېدونکې ده او د ښوونځیو له تړلکېدو راوروسته پر ژورخپګان اخته شوې. هغه وايي: «له هغه ورځ راهیسې چې ښوونځي تړل شوي، هېڅ ځواک او ارام نهلرم؛ فکر کوم څه مې ورک کړي. نور هېڅ هېله نهلرم؛ فکر کوم چې هر څه مې له لاسه ورکړي دي.»
د عامې روغتیا وزارت مسوولان وايي چې دا مهال هېواد کې یو میلیون او ۵۰۰زره کسان د سترګو پر بېلابېلو ناروغیو اخته دي.
د عامې روغتیا وزارت د روغتیايي خدمتونو وړاندې کولو معیین عبدالولي حقاني دې نمانځغونډه کې وویل چې هرکال په هېواد کې ۲۵زره کسان د خپلې یوې سترګې لید له لاسه ورکوي.
بلخ کې د کرنې ریاست مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د ښځو کورني تولیداتو او کرنیز یو ورځنی نندارتون جوړ شوی دی.
دغه نندارتون نن پنجشنبه، تلې ۱۹مه د بلخ مرکز مزارشریف ښار کې جوړ شوی او مالي لګښت یې، د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې ادارې یا یونېسف له لوري ورکول کېږي.
سلاموطندار له ۳۰ بېسواده مېرمنو سره مرکې کړې دي. د دغو مرکو موندنې ښيي چې یادې ښځې د بېلابېلو لاملونو له کبله بېسواده پاتې شوې دي. د دغو ښځو له ډلې دیارلسو یې کورني محدودیتونه، نهو یې اقتصادي ستونزې او شپږو نورو د لازمو شرایطو نه برابروالی او جګړه د خپلې بېسوادۍ لاملونه ښودلي دي. دوو نورو بیا هېڅ کوم لامل نهدی په ګوته کړی.
په غزني کې د نسايي-ولادي څانګې یوشمېر ډاکټران وايي، درانه کارونه او په خپل سر د درملو کارول په ناطبیعي ډول د امېندواره مېرمنو د وینې بهېدو لامل کېږي.
یو ډاکټر محمدعاطف نوري وايي، په دغه ولایت کې د امېندواره مېرمنو د ناطبیعي وینې بهېدلو کچه زیاته شوې او لامل یې هم د هغوی له لوري درانه کارونه او په خپل سر د درملو کارېدل دي.
کاپیسا ولایت کې له لوړو زدهکړو پاتې یوشمېر نجونې زدهکړیالانې وايي، د پوهنتونونو له تړل کېدو وروسته یې، د وزګارتیا له امله کرنې او لاسي صنایعو ته مخه کړې.
د کاپیسا ولایت د مرکز «محمودراقي» اوسېدونکې رویا وايي چې د پوهنتونونو له تړلکېدو وروسته یې، خیاطي ته مخه کړې.
د ننګرهار کوزکونړ ولسوالي اړوند کاشکوټ سیمه کې پر کونړ سیند د کښتۍ ډوبېدو له امله اته کسان مړه او نهه نور ټپیان شوې دي.
د ننګرهار د اطلاعاتو فرهنګ ریاست د اطلاعاتو امر صدیق الله قریشي وایي، د کوزکونړ ولسوالي د کاشکوټونو او سربند سيمه کې پرون ناوخته د «تیزې سيلۍ» له امله يوه ۱۷ کسيزه کښتۍ اوښتې چې اته کسانو پهکې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
هېواد کې د زړه پر ناروغۍ د اخته ماشومانو یوشمېر کورنۍ وايي، د زړه ناروغیو د درملنې مرکزونو ته لاسرسی نهلري.
د نيمروز اوسېدونکې نازنين چې ماشوم يې د زړه پر ناروغۍ اخته دی، وايي، خپل ولایت کې يې د زړه د درملنې د مرکزونو نشتوون له امله اړ شوې چې خپل ماشوم د درملنې لپاره کابل ته راولي.
د ملګروملتونو له لوري د امر بالمعروف او نهې عنالمنکر وزارت پر نوي قانون د نیوکو ترڅنګ، د ا.ا مشر شیخ هبتالله اخندزاده د دغه قانون پر پليکېدو ټینګار
کړی دی.
د اسلامي امارت مشر کندوز ته د سفر پر مهال د دغه ولایت له چارواکو او دیني عالمانو سره کتنه کې ویلي، په هېڅ صورت نهغواړي چې د شریعت پر سر معامله وکړي. نوموړي افغانستان کې د بشري حقونو په برخه کې د لوېديځو هېوادونو پر تګلارې هم نيوکه کړې.
د لوګر د امنیې قومانداني مسوولان وايي، یوې ښځې او یوې پېغلې په دغه ولایت کې ځانونه وژلي دي.
د دوی په وینا، دا پېښه پرون شپه ناوخته (د تلې دویمه، دوشنبه) د لوګر د مرکز پلعلم ښار اړوند د «خلیفه صیب» سیمه کې شوې ده.
سلاموطندار هېواد کې د ځوانانو ترمنځ د «عمرخوړلو کسانو» اړوند ناروغیو ډېرېدو په اړه له ۲۹ ځوانانو او پنځو ډاکټرانو سره مرکې کړې دي.
دغه ۲۹ ځوانان پر هغو ناروغیو اخته دي چې د عمر لوړې کچې یا هم د زړښت پرمهال انسان ته پیدا کېږي. ۳۲کلنه سهیلا او ۲۱کلن حسین جعفري دواړه اضافه وزن او د وینې غوړ ناروغي لري.
