افغانستان کې د مېرمنو وژنې او ځانوژنې پېښو ارزونې په اړه د سلاموطندار ارزونې ښيي چې د ۱۴۰۳کال پرمهال رسنیو په هېواد کې د وژنې او ځانوژنې د ۹۲ پېښو راپور ورکړی دی.
دغه شمېرې ښيي چې په منځنۍ کچه رسنیو کې هره میاشت د مېرمنو د وژنې او ځانوژنې پېښې ثبت شوي دي.
سلاموطندار له ۲۲ سوداګرو او کاروباري مېرمنو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې یادې مېرمنې له شته ستونزو سره سره پر دې بریالۍ شوي چې خپل کوچني کاروبارونو ته له کوره پراختیا ورکړي او د پام وړ لاستهراوړنې ولري. د کابل اوسېدونکې ۲۳کلنه قدسیه له درېوو کلونو راهیسې خیاطي کوي.
د افغانستان ۱۴ ولایتونو کې له هغو ۳۰ ځوانانو سره چې له رواني ستونزو کړیږي، د سلاموطندار د مرکو پایلې ښيي چې ۱۲ یې د ټولنې د منفي لیدلوري له وېرې، اقتصادي ستونزو او په رواني خدماتو د باور نهلرلو په دلیل د مشورې ترلاسه کولو لپاره مراکزو ته مراجعه نهده کړې.
که څه هم د جمهوريت پرمهال د حقوقو او سیاسي علومو له څانګو د فارغانو کچې ته په کتو، کاري فرصتونه کم وو، خو د اسلامي امارت له واکمنېدو را وروسته دغه فرصتونه په نشت حساب دي.
سلاموطندار په دغه رپوټ کې، د حقوقو او سیاسي علومو له څانګو د فارغانو د بېکارۍ لاملونو مشخصولو لپاره، د دغو څانګو له ۲۱ فارغانو سره چې ۱۰ یې نجونې او ۱۱ یې هلکان دي او دامهال بېکاره دي، خبرې کړي دي.
افغانستان کې د ښځو پروړاندې روان وضعیت سره سره یوشمېر مېرمنو په بېلابېلو برخو کې د پام وړ پرمختګ کړی او نورو مېرمنو ته یې هم د کار کولو زمینې برابرې کړې دي.
سلاموطندار په دې راپور کې له ۲۶ مېرمنو سره مرکې کړي چې دغه مېرمنې په سوداګرۍ، صنعت، طبابت، رسنیو او کرنیزو برخو کې فعالیت کوي.
سلاموطندار په دغه راپور کې له ۳۰ ځوانانو سره مرکې کړي چې د یادو مرکو پرمهال ۲۸ ځوانانو د دوی د ملاتړ او طرفیت لوړونې لپاره د پروګرامونو له کمښت شکایت لري.
د یادو ۳۰ ځوانانو له ډلې یې، ۱۵ نارینه او ۱۵ ښځینه دي چې وايي، د ځوانانو ملاتړو بنسټونو خپل فعالیتونه درولي او یا هم د پام وړ کم کړي دي.
انسان په هیله ژوندی دی؛ خو بېلابېل لاملونه له هغې ډلې، ټولنیزه اساینه، د پرمختګ لپاره د زمینې برابرېدل، ښه دنده او اقتصاد لرل او ټولنه کې د امنیت ټينګښت، د یوه کس راتلونکې ته د هیلهمندۍ پر کچې اغېز لري.
هیلهمندي لرل د ذهن د مثبت حالت او هڅونکي په توګه، کولای شي، په ژوند کې د ستونزو سره په مبارزه کې مرسته وکړي او له همدې امله په دې څېړنه کې موږ راتلونکې ته د ځوانانو د هیلهمندۍ کچه ارزولې ده.
ملګري تل د یوه کس پر شخصیت اغېز لري؛ ښه ملګري کولای شي چې یو کس د پرمختګ او د بریاوو هسکو ته ورسوي او خراب ملګری بیا د مالي او رواني زیانونه ترڅنګ به یوه ځوان ته له ټولنې لرې شخصیت رامنځته کړي.
سلاموطندار د هنر برخه کې له ۲۳ ځوانانو سره مرکې کړي چې د مرکو پرمهال موندل شوې، دغه ځوانان له بېلابېلو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
د مرکو پرمهال ځوانانو ویلي چې مالي ملاتړ نهلري، ټولنه کې ورته پام نهکېږي او د کار وسایلو ته د نهلاسرسي ترڅنګ، د خپلو اثارو پلور ته بازار هم نهلري.
سلاموطندار د کار بازار اړتیا ته په کتو د پوهنتونونو تحصیلي نظام په تړاو له ۲۶ زدهکړیالانو سره مرکې کړې دي.
دغه ۲۶ زدهکړیالان چې په بېلابېلو برخو کې پر زدهکړو بوخت دي، ۱۴ زدهکړیالان شکایت کوي چې د پوهنتونونو تحصیلي نصاب نوی نهدی، محدود او د کاربازار اړتیاو سره ورتهوالی نهلري.
له ۲۱ ځوانانو سره د سلاموطندار مرکې ښيي چې د خپلو اولادونو د هدفو او ټاکنو په تړاو د دوی د کورنیو لیدلوری، د ځوانانو پر وړتیا او انګېزې ژوره اغېزه لرلې او ځینو برخو کې یې، ځوانان له خپلو هیلو راګرځولي دي.
مصنوعي ځیرکتیا د کمپیوټر لپاره د انساني ځیرکتیا یو ډول جوړونه ده چې موخه یې، هغه پروګرام شوی ماشین دی چې د انسان په څېر فکر وکړي او د انسان چلن او وړتیاوې کاپي کړای شي. مصنوعي ځیرکتیا د ساینسي علومو یوه پرمختللې او زړهراښکونکې بڼه ده چې د وروستیو لسیزو پرمهال د پام وړ ګرځېدلې.
مصنوعي ځیرکتیا چې کمپیوټر ته دا واک ورکوي، څو د انسان په څېر فکر وکړي او پرېکړه ونیسي او حتا د انسان چلن هم کاپي کوي، دې ورځو کې ځوانانو ته دا فرصت ورکوي، څو له خپلو نوښتونو کار واخلي او راتلونکې جوړه کړي. د یادې سروې ۷۴سلنه ګډونوالو ویلي، د مصنوعي ځیرکتیا کارونې سره بلدتیا لري او ۲۶.۴سلنه هم ورسره هېڅ ډول بلدتیا نهلري.
هېواد کې ګڼشمېر ځوانان له بېلابېلو اقتصادي او ټولنیزو ننګونو سره لاس او ګرېوان دي چې کوچنیو برخو کې د کاري فرصتونو رامنځتهکېدل به د فقر کمېدو، دندو او ټولنیزې هوساینې برخه کې مهم رول لري.
سلاموطندار په دې راپور کې له شپږو ځوانانو سره خبرې کړي چې په بېلابېلو کوچنیو برخو کې یې، نورو ته د کار زمینه برابره کړې.
د نجونو پرمخ د پوهنتونونو له تړلکېدو وروسته ۲۲کلنه فرح دیبا چې د ټولنیزو علومو برخه کې یې، لوړې زدهکړې کولې، لاس په سر نشوه او په لوړ هوډ سره خپلو هیلو ته مزل دوامداره کړ.
فرح دیبا وايي، مور یې خیاطي کوله او دې هم هوډ وکړ چې خپل برخلیک روښانه کړي. هغه اوس افغاني لباسونه جوړوي.
کډوالي د انساني ډلو له جوړېدو راهیسې تر دې مهاله روان دی چې د تاریخ په اوږدو کې په بېلابېلو بڼو بدل شوی دی. دا ښکارنده د جمعیتونو د بدلون او تحول له مهمو عواملو ګڼل کېږي او د فردي او انساني ټولنې د بدلون لامل شي.
