تهدیدهای امنیتی برای شهروندان افغانستان، از موردهای بسیار دردآور در زندهگی ۲۰ سالۀ پرچالش دورۀ جمهوریت بوده است، تا جاییکه بسیاری شهروندان کشور برای کاهش تهدیدها و ایجاد امنیت، حاضر به پرداخت بهای بزرگ پذیرش گرسنهگی و فقر بوده و خواستهاند به جای رفاه، در یک امنیت نسبی بهسر ببرند.
در میان حکومتهایی که در جامعۀ بینالملل به رسمیت شناخته شدهاند و میتوانند از حقوق و مزایای حکومت رسمی بهرهمند شوند، امارت اسلامی جای نمیگیرد. امارت اسلامی نه در بیست سال گذشته بهعنوان جنبش آزادیبخش و نه اکنون بهعنوان دولت رسمی افغانستان از سوی جامعۀ جهانی به رسمیت شناخته شده است. قرارگرفتن امارت اسلامی در موقعیتی که حکومتداری در جامعۀ گرسنه و نیمهمدرن افغانستان روی دستش مانده، سبب شده است که نتواند بعد خارجی حاکمیت ملی را به خوبی تمثیل کند.
در سالهای پسین، کمتر افغانستانییی که از راه قاچاق به ایران رفته است را میتوان یافت که خاطرههای خوشش از این کشور بیشتر از خاطرههای ناخوشش باشد، اما آنچه این روزها در فضای مجازی پخش میشود، بازتاب تازه و شدتیافتهیی از خشونت بر شهروندان افغانستان در ایران است که از سوی دولت و شهروندان این کشور اعمال میشود.
افغانستان بهعنوان یک کشور توسعهنیافته، با کمک جامعۀ جهانی در دو دهۀ پسين ارزشهایی مانند حقوق بشر، دموکراسی و آزادی را در قالب الگوهای نوسازی تجربه کرده است، اما اصول توسعه و نوسازی در هر جامعهیی با توجه به ویژهگیها و گفتمانهای آن کشور تفاوت دارد.
قرار بود با پایان جشن دهقان، در روز سوم سال نو خورشیدی (چهارشنبه، سوم حمل) دروازۀ مکتبها بهروی تمامی پسران و دختران دانشآموز در سراسر افغانستان باز شود؛ اما چنین نشد. دختران دانشآموز تنها تا صنف ششم، توانستند وارد صنفهای درسی شوند و دانشآموزان دورههای متوسطه و لیسه، باز هم اجازۀ حضور در مکتب را نیافتند.
یازدهم مارچ، یك سوگِ فرهنگی در تاریخ افغانستان خوانده میشود؛ غمنامهیی كه روایت از خمیدهشدن قامتِ استوار «بودا» در بامیان دارد؛ مانند یک زخم عمیق بر پیشانی بلند تمدن بشریست که روح هنر و فرهنگ جهان را میخراشد. درست ٢١ سال پیش پیكرههای بیجانِ شمامه و صلصال كه هویت فرهنگی افغانستان در جهان خوانده میشد، منفجر و تخریب شد. آنچه كه هنوز بهعنوان یك جنایت فرهنگی یاد میشود.
شرایط اوکراین و افغانستان از جهتهای مختلف قابل مقایسه است؛ از وجه اشتراک جغرافیایی یعنی موقعیت ژیوپولتیکی و نقطۀ حایل میان قدرتهای بزرگ گرفته تا شرایط جنگی کنونی و امکان سقوط دولت و نظام سیاسی.
تصمیمهای سیاسی شکلدهندۀ اصلی رفتار دولت هاست. افغانستان بهعنوان یک دولت، همواره چوب فرد یا افراد سیاستگذارش را خورده است؛ ضربههای سنگینی که بیشتر از همه، به شهروندان این سرزمین آسیب زده و بهانههای بسیاری برای انتقال جنگ از نسلی به نسلهای دیگر ایجاد کرده است. این جنگ زخمش همواره تازه است و ویرانی بهجامانده از بیخانمانی را با مهاجرتهای میلیونی در تمام جهان دهان به دهان پخش میکند.
اینکه مرحلۀ گذار انسان از جوامع بدوی به جوامع پیشرفتۀ کنونی یک روند طولانی است و بهطور تدریجی پیموده میشود، کاملاً بدیهیست. پس از جنگ جهانی دوم توسعه براساس طرح مارشال و الگوی نوسازی روند سریع در اروپا تطبیق شد و در جوامع شرقی و توسعهنیافته، از جمله افغانستان به شکل غیرطبیعی و ناقص گسترش یافت.
يلدا؛ آخرين شب ماه قوس و درازترين شب سال است که شهروندان افغانستان از گذشتههای دور، از این شب با برگزاری مراسم گونهگون و باشکوه تجلیل میکنند. در اين شب طولانى که به آن «شب چله» نيز میگویند، فصل خزان پايان مییابد و جايش را به فصل زمستان میگذارد. شب يلدا در فرهنگ آریای کهن جایگاه ویژه دارد و در فرهنگ افغانی نیز با مفهومهای چندگانه تعبیر شده است.
ضمیر کابلوف، نمایندۀ ویژۀ روسیه برای افغانستان، گفته است که در صورت تشکیلنشدن دولت فراگیر در افغانستان، امارت اسلامی به قدرت سیاسی دست پیدا نمیکند. با این حال، شماری از آگاهان سیاسی نیز میگویند که ایجاد دولت فراگیر وهمهشمول، از پیششرطهای اساسی جهان برای به رسمیتشاختن امارت اسلامیست.
اما توماس ویست، نمایندهٔ ویژهٔ وزارت خارجۀ ایالات متحد برای صلح افغانستان در واکنش به این نامه و خواست امارت اسلامی برای آزادسازی ذخایر پولی گفته است، به طالبان هشدار داده بودند که در صورت استفادۀشان از گزینۀ نظامی برای به قدرترسیدن، از کمکهای مالی آنها محروم خواهند شد.
نزدیک به دو ماه پیش -۲۴ اسد-، آخرین پایگاه جمهوری در کابل با فرار اشرف غنی به دست طالبان افتاد و خلای قدرتی که به دلیل فرار نابههنگام غنی به وجود آمد، روند خدمترسانی توسط نهادهای دولتی و خصوصی را مختل، بازارهای داخلی و خارجی را فلج و کمکرسانی توسط نهادهای بینالمللی به افغانستان را قطع کرد. فرار غنی، نه تنها مردم که افراد نزدیک به وی در حکومت و طالبان را نیز غافلگیر کرد.
در حالیکه کشورهای اروپایی برای خارجکردن شهروندانش از افغانستان تلاش میکنند، در عین حال به منظور جلوگیری از موج جدید پناهندهگان به مرزهایش برای همکاری به پاکستان –برای مدت طولانی یک دولت منفور به شمار میرفت- رو آوردهاند.
در بیش از سه ماه اخیر، من شب و روز بدون وقفه در ولایت جنوبی هلمند در برابر حملههای شدید و خونین طالبان جنگیدم. با اینکه به کرار مورد حملههای طالبان قرار میگرفتیم، اما با وارد کردن تلفات سنگین آنان را وادار به عقبنشینی میکردیم.
صدها نیروی ویژۀ ارتش افغانستان به گونۀ مخفیانه به بریتانیا رفتهاند تا واحدهای ضد ترور آموزشدیده را تشکیل دهند.
میلیونها پوند برای آموزش نیروهای ارتش هزینه شده است و نیروهای بریتانیا نمیخواهند مهارتهای آنان هدر برود؛ پس از آموزشهای اسایاس آنان برای عملیاتهای مخفیانه در آینده بسیار کارا ارزیابی شدهاند.
