دین عالملرینینگ فکریچه، اوی عیاللر اوچون حجاب کبی دیر اگر اوی ایچیده بیگانه ایرککلر بولمسه، عیال شریعت دایرهسیده اوز خواهشیگه کوره کیینه آلهدی. هراتده ایریم عیاللر سلاموطندار بیلن صحبتده، آتهلری یا کی ایرلری اولر گه اوی محیطیده هم خواهشلریگه قرهب کیینیش گه رخصت بیرمسلیگینی ایتهدیلر.
اسلام تعلیماتلریگه کوره، اگر اوی بیگانه ایرککلرنینگ کوریشی و بارلیگیدن خالی بولسه، او عایله اوچون خصوصی مکان حسابلنهدی. بوندهی حالتده عیال ایرینینگ و یقین محرملرینینگ مثلاً آتهسی، ایناغه و بالهلرینینگ حضوریده قندهی کیینیش حقوقیگه ایگه.
دین عالملرینینگ ایتیشیچه، شریعت قاعدهلریده بوندهی محیطده عیاللرنینگ حجابنی رعایه قیلیشگه مجبورلش حقیده هیچ نرسه دییلمهگن. دین عالمی سیدمحمد شیرزادی شوندهی دییدی: «اوی ایچیده آته، ایناغه، ابه و تاغهلر آلدیده اگر عیال باشی و قوللری بازوگچه آچیق بولسه قیینچیلیگی یوق. مگر ایرنینگ مسئلهسی علیحده؛ ایرنینگ آلدیده اوز خواهشیگه کوره کیینه آلهدی، هیچ قیینچیلیگی یوق.»
شیرزادی گه کوره، اوی ایچیده یاش آدملر بولسه احتیاط اوچون تقوا و شریعت حکملرینی رعایه قیلیش یخشی. او شوندهی دییدی: «عیالنینگ ایرکینلیک مسئلهسیده شبههسیز الله هر بیر انساننی ایرکین خلق قیلگن؛ یعنی انسان باشقه انسان آرقهلی مکلف قیلینمهیدی، بلکی او مستقللیککه ایگه.»
اسلام و دین مسئلهلری بوییچه تدقیقاتچی عبدالسلام حسینی، اوی عیاللر اوچون اینگ تینچ جای دیر و عیاللر اوز اویلریده شریعت دایرهسیده قندهی کیینیشنی تنلش حقوقیگه ایگهلیگینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «اویده فقط باله، ایر و خاتین یشهسه، هیچ قندهی چیکلاو یوق. عیال کلته کییم یا کی اوز خواهشیگه بناً یوره آلهدی، هیچ قندهی قیینچیلیک یوق؛ بیراق ایر و بالهدن باشقه بیران کیشی اویده بولسه، عیال اجتماعی و شریعت قاعدهلریگه ماس، مکلفیتلرنی رعایه قیلیشی ضرور.»
شو بیلن بیرگه، هراتده ایریم عیاللرنینگ ایتیشیچه، اویدهگی ایرککلر جملهدن آته، ایناغه و ایر اولرنی اوی ایچیده اوز خواهشلریگه کیینیشگه رخصت بیرمهگنینی ایتهدیلر. اولر گه کوره، بوندهی کیینیشده اوزلرینی ایرکین و راحت حس قیلمهیدی.
۳۷ یاشلی صدیقه حسینی بیش باله آنهسی – تورموش قورگنیدن ۲۳ ییل اوتگن ایتیشیچه، اوشبو ییللر دوامیده ایری و عایله اعضالرینینگ سلیقه و یاندهشوویگه قرهب تیریکچیلیک قیلگن. اونگه کوره: «بیزنینگ مدنیتیمیز ده اویده هم حجابده بولیشینگ کیرهک، رومالیمیز کتته بولیشی، کییمیمیز ایسه اوزون بولیشی لازم. دستلب بو مینی جوده قینهیدی، باشینگنی آچیب اوتیرمه، ایرکین کییم کیمهگین، بو یخشی ایمس، قیزلرینگ سیندن اورنک آلهدی دییشهدی. اگر انسان اوز اوییده هم ایرکین بوله آلمسه، ینه قییرده ایرکین بولیشی ممکن؟»
او علیحده و مستقل اویده یششینی ایتیب، عیاللر هم ایرککلر کبی قرار قبول قیلیشلری و اوز کیینیش اسلوبینی تنلش حقوقیگه ایگه بولیشلری کیرهک دیب حسابلهیدی. اونینگ ایتیشیچه: «حجاب یخشی نرسه، بیز مسلمانمیز و حجابنی قبول قیلهمیز. بیراق هر نرسهنینگ اوز اورنی بار، انسان اوز اورنیده جوده ایرکین هم بولیشی ممکن. مین اوییمده اوزیمنی جوده ایرکین حس قیلیشنی خواهلهی من. تشقریده ایسه انسان حجاب قاعدهلریگه رعایه قیلهدی.»
شو بیلن بیرگه، یقینده تورموش قورگن یاش عیال ستایش ناصرنینگ ایتیشیچه، او ایری بیلن علیحده اویده یشهسه-ده، تورموش اورتاغی اونگه حتا اوی ایچیده فقط اوزینینگ حضوریده هم قیسقهراق یا کی ایرکینراق کییم کییشگه رخصت بیرمهیدی. او شوندهی دییدی: «تورموش قورگنیمگه بیر ییل بولدی. آنهمنینگ اوییده حجاب گه اونچهلیک ارهلشیشمسدی، بیراق ایریمنینگ عایلهسی جوده قتیق قول، اویده کیینیشیمگه، اوتیریش اصولیمگه، یوریشیمگه و حجابیمگه دایم اعتراض بیلدیریشهدی. ایریمنینگ عایلهسیدن علیحده یشهیمن؛ لیکن شونگه قرهمی ایریم اویده جوده قتیق قول و قیسقه کییملر کییشیمگه رخصت بیرمهیدی.»
فرزانه مصطفانینگ ایتیشیچه، اونگه کوپراق آتهسی و حتا اوزیدن کیچیک اوکهسی نظارت اورنتهدی و او اولرنینگ طلبلریگه ماس روشده ایش توتیشگه مجبور بولهدی. اونگه کوره: «رومالیمنینگ باشیمدن بیرآز آرقه گه سوریلیشیگه هم یول قوییشمهیدی. دایما اویده هم حجاب گه رعایه قیلیشینگ کیرهک دییشهدی. بیز کوپ قووتلی اویده یشهیمیز، حتا ایچکی حولیگه هم چادرسیز چیقیشیمگه رخصت بیریشمهیدی.»
شونگه قرهمی، حقوقشناس و عیال حقوقی فعالی آرزو عزیزی، عیالنی اویده معیین کییم کییشگه مجبورلش مسئلهسیده شوندهی دییدی: «اگر عیال علیحده اویده یشهسه و او ییرده نامحرم ایرکک بولمسه، اونگه نیمه کییشی یا کی نیمه کیمسلیگی بارهسیده باسیم اوتکزیش شخصی ایرکینلیکنینگ بوزیلیشی حسابلنهدی.» اونینگ تأکیدلشیچه، آته یا کی ایر فقط عیال تشقی محیطده یا کی نامحرملر آلدیده بولهدیگن وضعیتلرده ماس کیینیش حقیده اوز فکرینی بیلدیریشی ممکن.
عیالنینگ عایلهوی محیطدهگی کیینیش چیگرهلری حقیدهگی قرهشلر تورلیچه بولسه-ده، کوپلب عیاللر «اختیاری کیینیش» دیگنده اوی شرایطیده قورقو، باسیم یا کی کمسیتیشسیز ایرکین قرار قبول قیله آلیش امکانیتینی توشونیشهدی. اولرنینگ فکریچه، بو حقوق هر بیر انساننینگ قدر-قیمتی و شخصی ایرکینلیگینینگ اجرهلمس قسمی حسابلنهدی.
