شماری از پزشکان نسایی_ولادی در هرات، در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که برخی از زنان در این ولایت برای درمان بیماریهای گونهگون از جمله عفونت رحم، کیست تخمدان و دردهای شدید دوران قاعدگی، از داروهای گیاهی استفاده میکنند.
در سرزمین هنر و فرهنگ، جمعی از دختران در هرات تصمیم گرفته اند با قلممو و رنگ، به مسیر زندگی شان رنگ و معنای تازه ببخشند و محدودیتها را نگذارند تا مانع دستیابی به آرزوهای شان شود. آنان، میگویند که بدون پشتیبانی مالی و پشتیبانی از سوی خانواده، گالری هنری ساختند.
راشد، میافزاید: «پس از حاکمیت امارت اسلامی، هیچ کسی نمیتواند که به زیردست خود ظلم کند و حق کسی را ضایع کند؛ چون طرف مقابل به آسانی برای بهدستآوردن حق خود میتواند به نزدیکترین محکمه اتبدایی مراجعه کند.»
بیبیزهرای ۳۵ساله، باشندهی شهر پلعلم، مرکز لوگر است. او میگوید که از سه سال به این سو به بیماری سرطان رحم مبتلا است. او میافزاید با این که به پزشکان بسیاری مراجعه کرده است؛ اما به دلیل این بیماری نمیتواند صاحب فرزند شود. او میگوید که با وجود درمانهای فراوان در داخل کشور، نتیجهای نگرفته است و توان اقتصادی درمان در بیرون از کشور را ندارد.
بررسی سلاموطندار از تجربهی ۳۵ زن جوان در ولایتهای مختلف افغانستان نشان میدهد که اختلالهای قاعدگی بر زندگی اجتماعی، خانوادگی و روانی آنان تأثیرهای منفی داشته است. این زنان، روایت کرده که با وجود تحمل دردهای جسمی و روانی ناشی از قاعدگی، از پشتیبانی عاطفی خانواده و درک اطرافیان، نیز محروم اند.
کمی آن سوتر، هدیهی سیزدهساله که دانشآموز برتر این مکتب است، میگوید که این روزها هنگام خیرهشدن به تقدیرنامههایش که در جریان سالهای آموزشی به دست آورده، بیشتر از فردایش دلهره پیدا میکند. «اولنمره عمومی استم. به تقدیرنامههایم که توجه میکنم، میگویم اگر اینها توقف کنند من چه کنم، چه کنم در خانه زندگی ما بدون درس بیمعنا میشود.»
جورجت گانیون، معاون سیاسی هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، بر حق آموزش دختران و آزادی بیان تأکید کرد.
یوناما، گفته که گانیون در سفری به بامیان با شماری از رهبران محلی، زنان و کارکنان رسانهها دیدار کرده است.
با وجود نیاز شدید مردم، دسترسی به دارو در ولسوالیهای دوردست ولایتهای بدخشان، بغلان، بلخ، دایکندی، غور و هرات دشوار است. کمبود دارو، فاصلهی بسیار از مرکزهای بهداشتی و راههای دشوارگذر، زندگی انسانها را تهدید میکند. در این گزارش نگاهی نزدیکتر داریم به وضعیت خدمات بهداشتی و دسترسی به دارو در این مناطق.
بارداریهای پیدرپی، سلامت جسمی و روانی مادران افغان را تهدید میکند. پزشکان، آن را از عاملهای مرگومیر مادران میدانند و روانشناسان نسبت به پیامدهای ناگوار آن هشدار میدهند. متخصصان نسایی_ولادی در کابل، بر نیاز رعایت فاصلهی مناسب میان بارداریها تأکید میکنند.
فریده، باشندهی شهر پلعلم، مرکز لوگر که سالها است با شوهرش در بخشهای کشاورزی و دامداری کار میکند، میگوید که در کنار مردان در این عرصهها سرگرم فعالیت است و از همین طریق هزینههای اقتصادی خانوادهاش را تأمین میکند.
در سالهای پسین به ویژه پس از تحولات سیاسی، استفاده از لباسهای سنتی میان جوانان در بلخ افزایش یافته است؛ گرایشی که در میان برخی مهاجران افغان نیز دیده میشود و پارچههای بومی را دوباره از بازارهای افغانستان تا فروشگاههای بینالمللی رسانده است.
خانم آرین، میگوید که اکنون، از میان ۵۰ کارآموزش، پنج تن درصد زیادی از کار را آموخته و در بدل کاری که انجام میدهند، پول به دست میآورند. «در روزهای نخست ۴-۵ شاگرد داشتیم؛ حالا ۵۰ شاگرد داریم. از صفر شروع کردیم مثل کوکزدن، اوتوکردن و قیچیکردن را یاد میدهیم.»
گزارش سلاموطندار از گفتوگو با ۱۲ فعال حقوق زن در بخشهای مختلف کشور نشان میدهد که این زنان با وجود نبود بودجه، بستهشدن نهادهای حمایتی و فشارهای خانوادگی و اجتماعی، همچنان به دادخواهی برای زنان محروم ادامه میدهند. این فعالان در حوزههای توانمندسازی، آموزش، دسترسی به خدمات بهداشتی، فرصتهای شغلی و اقتصادی و پشتیبانی روانی زنان، کار میکنند.
ساعت دوازده چاشت است و گرمی آفتاب، شهر کابل را در چنگ خود گرفته است؛ اما این گرمای شدید، برای «سیما» سوزانتر از دردها و رنجهای عمیق او نیست. با این که نیمی از صورتش را با ماسک پوشانده است، خطهای افتاده بر پیشانی و لباسهای رنگباختهاش، سختیهای زندگی او را روایت میکنند.
در افغانستان، جایی که ناداری از دیوار خانهها بالا میرود و سقفها را پایین میکشد، بیماری برای زنان تنگدست فقط یک رنج جسمی نیست؛ بل کابوسی بیپایان است که هر روز با آن چشم باز میکنند. این گزارش روایتی است از ۳۳ زن بیمار در ولایتهای مختلف کشور که میان دو سنگ گیر کرده؛ یکی ناداری و دیگری بیماری.
گلغتی که هر صبح را با فشار سنگین زندگی آغاز میکند، میکوشد با لبخند هرچند از روی تظاهر، خود را برای لحظهای از فشار کمرشکن روزگار جدا کند. با حسرت از سالهایی یاد میکند که در مرکز تعلیمی نظامی، به عنوان صفاکار مشغول بود؛ کاری که هرچند ساده نبود، اما درآمد ثابتی که داشت، دوام زندگی را برای او سادهتر کرده بود.
