قندوزدهگی ایریم ناگرانلر، تورلی قابلیت و کونیکمهلرنی بیلسهلرده، هنوزگچه ایشسیز بولیب و ایش امکانیتلریدن فایدهلنه آلمسلیکنی ایتهدیلر. اولر گه کوره، ماس ایشلری یوقلیگی حیاتلرینی آغیرلشتیرگن.
قندوزلیک زلمینینگ ایتیشیچه، سوو قودوغینی تازهلش جریانیده صادر بولگن بختسیز حادثه عاقبتیده ایاغیدن ایریلگن، حاضر ایسه بوش قوللر و سونیب بارهیاتگن امید بیلن ۱۲ کیشیلیک عایلهنینگ احتیاجلرینی تأمینلش گه مسئول دیر. او شونینگدیک، بعضی ایشلر عهدهسیدن چیقسه-ده، آدملر یا کی نهادلر تامانیدن ایش بیریلمسلیگینی بیلدیرهدی. اونینگ سوزلریگه کوره، بعضاً آدملر اونگه نسبتن کمسیتووچی نگاه بیلن قرهیاتگندیک توییلهدی؛ بو ایسه اونینگ جسمانی آغریقلرینی ینهده آغیرلشتیرهدی.
او شوندهی دییدی: «مین اوچون ایش شرایطی قولهی ایمس. اسلام امیرلیگی و مسئول ادارهلردن ناگرانلر حالتیگه اعتبار قرهتیشنی سورهی من؛ بیزنینگ هم یشش و ایشلش حقیمیز بار.»
دسترخوانیگه ییترلی نان تاپه آلمسلیک، زلمینی تورلی تشویشلر گه دچار قیلگن. قندوز شهریدهگی ناگرانلردن باشقه بیری محمدشاه، قرارسیز و چرچاق نگاه بیلن سرکنینگ بیر چیتیده اوتیرگن. اونگه یقینلشگنده حیاتیدهگی قیینچیلیکلردن حکایه قیلهدی. محمدشاه، اوتگن اوروشلر ضربهلری سببلی قول و بیلدن ناگران بولگن. محمدشاه، ایرتهلب ایش تاپیش اوچون اویدن چیقهدی، بیراق شام پیتی بوش قول بیلن اوی گه قیتیشینی معلوم قیلهدی. اونینگ کوپهیتیریشیچه، کوپینچه دکاندارلر و ایش بویروچیلر اونگه قرهب: «ایشلش توانینگ یوق، دکان آلدیدن کیت» دیب ایتیشهدی.
محمدشا قوشیمچه قیلیشیچه، بو گپنی قیته-قیته ایشیتیش اونینگ اوچون ایشسیزلیک عذابی گه چیدهشدن هم آغیرراق دیر. او شوندهی دییدی: «بیز بعضی ایشلرنی بجریشگه قادر بولیشیمیز گه قرهمی، جمعیتده بیز گه باشقچه مناسبت کورستیلهدی. ناگرانلر نهفقط ایش تاپه آلمهیدی، بلکی دایما آدملرنینگ کنایه و استهزالرینی هم ایشیتیب یورهدی.»
بو معما فقط زلمی و محمدشاه بیلن چیکلنیب قالمهیدی؛ بلکی قندوزده کوپلب ناگرانلر ایشسیزلیک و ایش امکانیتلرینینگ یوقلیگی سببلی حیات بیلن کورهشیب کیلماقدهلر.
قندوز ولایتی آقتاش تومنی یشاوچیلریدن بولمیش خدایداد، تخمیناً ۱۰ کوندن بیری ایش تاپه آلمهگنینی ایتهدی. او هر کونی ایش تاپیش امیدی بیلن اویدن چیقهدی، بیراق کیچقورون بوش قوللر بیلن قیتهدی. او شونینگدیک، کوپلب باشقه ناگرانلر کبی جمعیتنینگ کمسیتووچی قرهشلریگه دوچ کیلهیاتگنینی قوشیمچه قیلهدی. اونینگ ایتیشیچه: «هر جایگه بارسک هم بیز گه ایش بیریشگه تیار هیچ کیم یوق؛ سین ناگران سن دییشهدی؛ بیز هر پیتلر شو وطنده بیر لقمه نان اوچون کورهشگن میز، ایندی ایسه ناگران بولیب قالگنمیز و حیاتنی دوام ایتتیریش بیز اوچون جوده آغیرلشگن.»
اوشبو یشاوچیلر، اسلام امیرلیگیدن ناگرانلر اوچون مناسب ایش امکانیتلرینی یرهتیشنی سورهیدی.
شو بیلن بیرگه، قندوز شهیدلر و ناگرانلر ریاستینینگ اجرائیه مدیری عنایتالله انیسنینگ ایتیشیچه، بو اداره ناگرانلر اوچون ایش امکانیتلرینی یرهتیش و اولر گه شرایطلر تیارلش بوییچه ریجهلشتیریش ایشلرینی آلیب بارماقده. اونینگ سوزلریگه کوره، اوتگن ییلی قندوزده ناگرانلرنی قوللب-قوتلش مقصدیده مینگلب آدملر گه نقد یاردملر ترقهتیلگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «بو یاردملر ناگرانلر اقتصادی معمالرینی کمهیتیریش مقصدیده عملگه آشیریلگن. ریاست اوشبو ولایتدهگی ناگرانلر اوچون ایش امکانیتلرینی یرهتیش و اولرنی بندلیک بیلن تأمینلش بوییچه ریجهلشتیریش ایشلرینی آلیب بارماقده.»
اوزاق دوام ایتگن ایچکی اوروشلر و اونینگ عاقبتلری اون مینگلب عایلهلر گه تأثیر کورسهتیب، کوپلب اهالینینگ ناگران بولیب قالیشیگه سبب بولگن. جسمانی و روحی معمالر بیلن بیرقطارده، ایش بازاریده ایش امکانیتلرینینگ یوقلیگی همده کمسیتووچی مناسبتلر اولرنینگ کوندهلیک حیاتینی ینهده آغیرلشتیرماقده.
