۲۹ میزان/۲۱ اکتوبر «اوزبیک تیلی‌نینگ ملی کونی» گه تینگ؛ بو تیل مملکت ایریم یشاوچیلری‌نینگ اوزلیگی و مدنی میراثینی مهم بیر قسمی دیر. بیراق، اوزبیک تیلیده سوزلشووچی ایریم کیشیلر آنه تیلیده گپلشه آلسه‌لرده- اونی اوقیش و یازیشنی بیلمسلیک‌لرینی ایته‌دیلر. اولرنینگ فکریچه، بو معما مکتبلرده اوزبیک تیلینی اورگه‌نیش امکانیت‌لری آزلیگی بیلن باغلیق.
فاریاب ولایتیدن بولگن احمدفرید حسن‌یار، مکتب دوریده اوزبیک تیلیده اوقیش و یازیش امکانیتی یره‌تیلمه‌گن، شونینگ اوچون حاضر آنه تیلیده یازیشده قیینچیلیک بیلن دوچ ایکنینی بیلدیره‌دی. او شونده‌ی دییدی: «آنه تیلیمده اوقیش و یازیشده جوده کوپ قیینچیلیک‌لر گه دوچ کیله‌من، چونکه مکتب‌ده بیز گه بو تیل اورگه‌تیلمه‌گن. اوشه پیتده افغانستان تعلیم تیزیمیده اوزبیک تیلی درس‌لیگی یوق ایدی. بیز فقط آنه تیلی‌میز – اوزبیک تیلیده گپلشه آله‌میز، بیراق اونی اوقیش و یازیشنی بیلمه‌یمیز.»
بلخ ولایتی یشاوچیسی بولگن بابر تورکستانی هم، آنه تیلینی اورگه‌نیش مهم ایکنینی تأکیدلب، مسئوللردن مکتب و بیلیم یورت‌لرده اوزبیک تیلینی اوقیتیش امکانیت‌لرینی کینگه‌یتیریشنی سوره‌یدی. اونینگ ایتیشیچه، آنه تیلیده اوقیش و یازیشنی بیلیش جمعیت‌نینگ مدنیتی، ادبیاتی و بایلیکلریدن خبر بولیش اوچون مهم اهمیت گه ایگه. او شونده‌ی دییدی: «اوزلیگیمیزنی، مدنیتی‌میزنی و بایلیکلریمیزنی انگلش اوچون آنه تیلی‌میزده اوقیش، یازیش و گپیریش‌نی بیلیشی‌میز کیره‌ک. افسوس که، اوزبیک تیلیدن فایده‌لنیش کونده‌لیک صحبت‌لر بیلن چیکلنیب قالگن. دولت اوزبیک تیلی رواجی اوچون مکتبلر، تعلیم مرکزلری و بیلیم یورت‌لرده اوزبیک تیلینی پُخته و تیزیملی اورگه‌تیش امکانیتینی یره‌تیشی لازم.»
شونگه قره‌می، یشاوچیلر آره‌سیده اوزبیک تیلینی اورگه‌نیش تجربه‌سی بیر خیل ایمس. شمالی ولایت‌لرده یشاوچیلرنینگ ایریملری مکتب‌ده اوزبیک تیلینی اورگه‌نیش امکانیگه ایگه بولگنینی ایته‌دیلر. باشقه‌لر ایسه بونده‌ی امکانیت بولمه‌گنی سببلی آنه تیلیده اوقیش و یازیشنی ییترلی درجه‌ده بیلمه‌یدی. ایریملر بو کونیکمه‌لرنی اجتماعی ترماقلر آرقه‌لی اورگه‌نیشگه حرکت قیلگن.
سمنگان ولایتی یشاوچیسی عبدالحکیم‌نینگ ایتیشیچه، مکتب‌ده آلتینچی صنف‌گچه اوزبیک تیلیده درس اوقیگن، شونینگ اوچون بو تیلده هم اوقیش و هم یازیشنی اورگنگن. او شونده‌ی دییدی: «سمنگان اهالیسی اوزبیک تیلیده اوقیش و یازیشنی یخشی بیله‌دی، چونکه اولر مکتب‌ده آلتینچی صنف‌گچه آنه تیلیده درس اوقیگنلر. بلخ، جوزجان، کابل و باشقه ولایت‌لرده‌گی بیلیم یورت‌لرده تحصیل آله‌یاتگن کوپلب طلبه‌لریمیز بار. شونینگدیک، ولایتی‌میزنینگ ایریم اهالیسی اجتماعی ترماقلر آرقه‌لی هم آنه تیلینی اورگه‌نیشگه حرکت قیلماقده.»
سمنگان ولایتی‌نینگ ینه بیر یشاوچیسی میوند هم، اوزبیک تیلیده اوقیش و یازیشنی مکتب‌ده اورگنگنینی بیلدیره‌دی. اونینگ ایتیشیچه: «آنه تیلیمده اوقیش و یازیش کونیکمه‌لرینی مکتب‌ده اورگندیم. حاضر بو تیلده اوقیش و یازیشنی بیله‌من. آنه تیلیم مین اوچون مهم و قدرلی.»
فاریاب ولایتیده مدنی فعال محبوب‌الله توران، ایریم مکتبلرده آنه تیلینی اورگه‌نیش امکانیت‌لری یوقلیگینی اوزبیک تیلیده سوزلشووچیلرنینگ بیر قسمی بو تیلده اوقیش و یازیشنی بیلمسلیگی‌نینگ اساسی سبب‌لریدن بیری دیب حسابله‌یدی. او شونده‌ی دییدی: «اوزبیک تیلیده سوزلشووچیلر اوتگن ییللرده مکتب و مدرسه‌لرده آنه تیلیده تعلیم آلیشمه‌گن. شو سببلی سواد چیقرگنلر باشقه تیللرده تحصیل آلیشگن. باشقه تاماندن، اوزبیک تیلیده‌گی کتاب‌لر و اوقوو منبعلری هم کم، اداره‌لرده ایسه کوپراق فارسی و پشتو تیللریدن فایده‌لنیله‌دی. بو معمالر ایریم کیشیلرنینگ اوز آنه تیلیده اوقیش و یازیشنی بیلمسلیگیگه سبب بولگن.»
شو بیلن بیرگه، افغانستان اسلام امیرلیگی تعلیم (معارف) وزیرلیگی موجود اوقوو دستوری و امکانیت‌لر دایره‌سیده اوقووچیلر گه اوزبیک تیلینی مناسب درجه‌ده اورگه‌نیش شرایطینی یره‌تیش اوچون حرکت قیله‌یاتگنینی بیلدیره‌دی. وزیرلیک درس‌لیکلر بیلن تأمینلش، ملَکه‌لی اوقیتووچیلرنی ایشگه آلیش و ضرور تعلیم واسطه‌لرینی یره‌تیشنی اوشبو تیلده تعلیم‌نی کینگه‌یتیریش‌نینگ مهم احتیاجلری دیب حسابله‌یدی.
معارف وزیرلیگی سوزلاوچیسی ذبیح‌الله همت سلام‌وطندار بیلن صحبتده شونده‌ی دییدی: «بیز مکتب بویلب اوقووچیلر اوچون صفتلی تعلیم آلیش امکانیتینی یره‌تیشگه حرکت قیلماقده‌میز. اوزبیک تیلیده تعلیم‌نی کینگه‌یتیریش اوچون هم مکتب‌لرنینگ احتیاجلرینی اورگه‌نیش، درس‌لیکلر و اوقوو موادلرینی تیارلش، شونینگدیک، ملَکه‌لی اوقیتووچیلرنی تیارلش و ایشگه آلیش مهم دیر. بو آرقه‌لی تعلیم صفتینی یخشی‌لش و اوقووچیلر گه اوزبیک تیلینی اورگه‌نیش اوچون مناسب امکانیت یره‌تیش ممکن.»
۲۹ میزان افغانستان‌ده اوزبیک تیلی‌نینگ ملی کونی صفتیده نشانلنه‌دی. بو کون اوزبیک تیلیگه همده اونینگ افغانستان تیل و مدنی میراثیده‌گی اورنیگه اعتبار قره‌تیش مقصدیده بیلگی‌لنگن.
