افغانستان غربی‌ده فراه ولایتی ۱۱ ته تومندن عبارت بولیب، مملکت‌نینگ مهم زراعتی ولایت‌لریدن بیری حسابلنه‌دی. بیراق اقلیم تفاوت‌لری و سوو منبعلری کمه‌یشی ولایت‌نینگ ایریم حدودلریده دهقانچیلیک‌نی جدی معمالر گه دچار قیلگن. جاری ییلده قوله‌ی یاغینگرچیلیک ایریم ایکینچیلیک محصولات‌لری ییتیشتیریش حجمی‌نینگ آشیشیگه یاردم بیرگن بولسه-ده، قورغاقچیلیک، قوم بورانلری و ییر آستی سوولری سطحی‌نینگ پسه‌یشی همان دهقانلرنینگ تیریکچیلیگیگه تهدید سالماقده.
فراه‌ده دهقانلردن بیری محمدیونس‌نینگ ایتیشیچه، جاری ییلده سوو بیلن باغلیق وضعیت اولگی ییللر گه نسبتن یخشی‌راق بولگن. بیراق بو یخشی‌لنیش قورغاقچیلیک و قوم بورانلری کیلتیریب چیقرگن معمالرنی برطرف ایته آلمه‌گن. او شونده‌ی دییدی: «بو ییل سوو بیلن باغلیق وضعیت اولگی ییللر گه قره‌گنده یخشی‌راق بولدی، اما قوروقچیلیک و قوم بورانلری هنوز ایکین میدانلریگه ضرر ییتکزماقده. سوو سطحی ییلدن-ییلگه پسه‌یپتی، سووغاریش اوچون قویاش سولری تیزیملرینی اورنه‌تیش خره‌جت‌لری ایسه جوده یوقاری. بخش‌آباد توغانی و باشقه سوو انشاآت‌لری لایحه‌لری عملگه آشیریلسه، دهقانلرنینگ معمالری کتته درجه‌ده حل بولردی.»
فراه‌ده‌گی ینه بیر دهقان نجیب‌الله صدیقی هم، کوچلی شماللر ییتکزگن ضرر و ایشلب چیقریش خره‌جتلری‌نینگ آشیشیدن شکایت قیله‌دی. اونینگ ایتیشیچه، قویاش پمپ‌لری، اوگیتلر (کود) و ایکینچیلیک که عاید باشقه خره‌جتلرنینگ کوتریلیشی ایریم دهقانلرنینگ ییرلرینی ایکیش امکانیتینی چیکلب قویگن. اونگه کوره: «بو ییل کوچلی شماللر ایکینلر گه کتته ضرر ییتکزدی. سوو تنقیص‌لیگی، قویاش پمپ‌لری، اوگیتلر و باشقه خره‌جتلرنینگ آشیشی دهقانلرنی کمراق ییر گه ایکین ایکیشگه مجبور قیلدی. حکومتدن دهقانلرنی قوللب-قوتلشینی سوره‌یمیز.»
اطراف-محیط و اقلیم اوزگریشی بوییچه متخصص محمدرحیمی‌نینگ ایتیشیچه، فراه ولایتی‌نینگ ایریم تومنلریده سوو منبعلری‌نینگ کمه‌یشی و قوم بورانلری‌نینگ کوچه‌یشی اوشبو حدود ده‌گی مهم یشش محیط معمالردن حسابلنه‌دی. اونینگ تأکیدلشیچه، اقلیم اوزگریشی و اوسیملیک قاپلمی‌نینگ ییمریلیشی بو معمالرنینگ کوچه‌یشیگه سبب بولگن. او شونده‌ی دییدی: «سونگی ۱۰ ییل ایچیده ییر آستی سوولری سطحی پسه‌یدی، فراه‌رود، بکواه و جوین تومنلریده ایسه قوم بورانلری‌نینگ کوچی آرتدی. یشیل حدودلرنی کینگه‌یتیریش و درخت ایکیش قوم بورانلرینی کمه‌یتیریشده ثمره‌لی بولیشی ممکن.»
سوو منبعلری‌نینگ کمه‌یشی نه‌فقط اهالی‌نینگ سوودن فایده‌لنیش امکانیت‌لرینی چیکله‌یدی، بلکه ایکینچیلیک محصولات‌لری ییتیشتیریش صلاحیتیگه هم تأثیر کورستگن. شونگه قره‌می، فراه ولایتی ایکینچیلیک و چارواچیلیک باشقرمه‌سی مسئوللری بو ییلگی قوله‌ی یاغینگرچیلیک ایریم محصولات‌لر ایشلب چیقریش حجمی‌نینگ آشیشیگه یاردم بیرگنینی ایته‌دی.
اوشبو ریاست معلومات‌لریگه کوره، بوغدای و تروز (تربوز) ییتیشتیریش حجمی اوتگن ییلگه نسبتن ۲۰-۳۰ فایز گه، باشقه سبزه‌وات و میوه‌لر ییتیشتیریش ایسه تخمیناً ۱۰ فایز گه آشگن.
فراه ولایتی زراعت ریاستی سوزلاوچیسی توریالی نوری، اقلیم اوزگریشی و قورغاقچیلیک اوشبو ولایتده دهقانچیلیک و چارواچیلیک‌نی ضعیف حالگه کیلتیرگنینی ایته‌دی. اونینگ سوزلریگه کوره، سوو منبعلرینی باشقریش و دهقانلرنی قوللب-قوتلش مقصدیده کیچیک سوو توغانلری و سوو تقسیم‌لش انشاآت‌لرینی قوریش، تامچیلتیب سووغاریش‌نی کینگه‌یتیریش، تکامللشتیریلگن (اصلاح قیلینگن) اوروغلرنی ترقه‌تیش همده کم سوو طلب قیله‌دیگن ایکینلرنی ییتیشتیریش‌نی ترغیب قیلیش کبی دستورلر عملگه آشیریله‌دی.
اونینگ کوپه‌یتیریشیچه: «قورغاقچیلیک و اقلیم اوزگریشی دهقانچیلیک و چارواچیلیک‌نی جدی خوف آستیده قالدیرگن. سوو منبعلرینی باشقریش اوچون بخش‌آباد توغانی، کیچیک سوو توغانلری، سوو تقسیم‌لش انشاآت‌لری، تامچیلتیب سووغاریش، تکامللشتیریلگن اوروغلرنی ترقه‌تیش و کم سوو طلب قیله‌دیگن ایکینلرنی ییتیشتیریش‌نی ترغیب قیلیش کبی لایحه‌لر عملگه آشیریلماقده.»
دهقانلر قورغاقچیلیک و قوم بورانلری عاقبتیده ییتکزیلگن ضررلردن شکایت قیله‌یاتگنیگه قره‌مه‌ی، حاضرگچه فراه ولایتیده ضرر کورگن ایکین میدانلری حجمی بوییچه انیق معلومات‌لر یوق. اوشبو ضررلرنینگ منتظم قید ایتیلمسلیگی و حجت‌لشتیریلمسلیگی تلفات‌لر کولمینی انیق بهالش همده خوف‌لرنی کمه‌یتیریش بوییچه ثمره‌لی ریجه‌لر ایشلب چیقریشنی قیینلشتیره‌دی.
