۲۱ سپتمبر، جهان تینچلیک کونیگه تینگ. دنیا بو کوننی کیسکینلیک، ماجرالر و خوفسیزلیک بارهسیدهگی رقابتلر مثلی کوریلمهگن درجهده کینگهیب بارهیاتگن بیر پیتده نشانلماقده. ایکینچی جهان اوروشیدن سونگ، میلادی ۱۹۴۵-ییلده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی، تشکیل ایتیلیشی بیلن تینچلیک و خلقارا خوفسیزلیکنی تأمینلش دولتلرنینگ اساسی مقصدلریدن بیریگه ایلندی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نظامی هم دولتلرنی اوزارا کیلیشماوچیلیکلرینی تینچ یول بیلن حل قیلیش گه و دولتلرنینگ حدودی یخلیتلیگی همده سیاسی مستقللیگیگه قرشی تهدید قیلیش یا کی کوچ ایشلهتیشدن تییلیشگه مجبور ایتهدی. بیراق بوگونگی کوندهگی کیسکینلیکلر بو مجبوریتلر بیلن عملدهگی وضعیت اورتهسیده تفاوت بارلیگینی کورستهدی.
ایریم سیاسی و خلقارا مناسبتلر بوییچه بیلرمانلرنینگ فکریچه، خلقارا میکانیزملرنینگ ثمرهسیزلیگی و خوفسیزلیککه تهدیدلرنینگ کینگهیشیده مهم رول اوینهیدی.
خلقارا مناسبتلر بوییچه بیلرمان مطیعالله آرینپور شوندهی دییدی: «شونی ایتیش کیرهک کی، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کینگشی میلادی ۱۹۴۵-ییلده ایش باشلهگنیدن بویان بوگونگچه تینچلیککه آلیب کیلهدیگن چارهلرنی کوره آلمهدی. چونکی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کینگشیده موجود میکانیزم تینچلیککه توسقینلیک قیلهدی. خلقارا اورتهسیده حقوقی قاعدهلر اساسیده یوزه گه کیلیشی کیرهک بولگن تینگلیک او ییرده یوق.»
دنیانینگ ایریم حدودلریده خوفسیزلیک انقراضلرینینگ دوام ایتیشی خواطرلرنی ینهده کوچهیتیرگن. روسیه و اوکراین اوروشی بیشینچی ییلگه کیرگن بولسه، یقین شرقده ایران، امریکا و اسرائیل اورتهسیدهگی توقنشوولر همان دوام ایتماقده. یمنده ایسه اوروش و انسانی انقراض ییللر دوامیده دوام ایتیب کیلگن. قیزیل دینگیز و بابالمندب بیلن باغلیق واقعهلر هم منطقهوی و خلقارا واقعهلردن سنلهدی. افریقاده هم قوراللی توقنشوولر خصوصاً سودان اوروشی کوپلب آدملرنی خوفسیزلیک معمالری، باشپنهسیزلیک و انسانی انقراض بیلن یوزمه-یوز قیلگن.
کابل بیلیم یورتی اوقیتووچیسی عزیز احمد فانوس، ییریک دولتلر اورتهسیدهگی رقابت و مملکتلر منفعتلرینینگ ضدلیگینی، اوروش و تینچلیک جریانلریگه تأثیر کورستگن عامللردن دیب بیلهدی. او شوندهی دییدی:«سوسیالستیک، کمونیستیک و سرمایه کیریتیش توزیلمهلر اورتهسیدهگی ضدیت اولرنی کینگ کولملی و خوفلی اوروشلر آلیب باریشگه زمانهوی قوراللر ایشلب چیقریش گه مجبور قیلگن. حاضرگی اوروش تینچلیککه جدی و کتته تهدید سالماقده و احتمال، دنیانی هلاکت گه آلیب کیلیشی ممکن. بیراق عینی شو خوف ییریک دولتلر اورتهسیده کیلیشوو گه ایریشیش امکانیتینی هم یوزه گه کیلتیریشی ممکن. اما وضعیت کوندن-کونگه جدیلشماقده و بیز دییرلی اوچینچی جهان اوروشی یاقهسیده توریبمیز.»
افغانستان هم بو وضعیتنینگ عاقبتلریدن چیتده قالمهگن. سونگی قریب بیر ییل دوامیده کابل و اسلامآباد اورتهسیدهگی مناسبتلر چیگره حدودلردهگی کیسکینلیک و اوز ارا توقنشوولرنینگ کوچهیشی بیلن بیرگه بولگن.
اینگ سونگی واقعهده، بوگون تانگده پاکستان کنر و پکتیکا ولایتلرینینگ ایریم حدودلرینی بمباردمان قیلدی.
خلقارا مناسبتلر بوییچه بیلرمان حبیب جعفری، دنیا تینچلیک کونینی نشانلهیاتگن بیر پیتده، دنیانینگ ایریم حدودلریده کوپچیلیک آدملر اوروش و خوفسیزلیک معمالریگه دوچ کیلهیاتگنینی بیلدیرهدی.
او بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کینگشی توزیلمهسینی اوزگرتیریش ضرورلیگینی تأکیدلب، کینگشنینگ دایمی اعضالریگه بیریلگن و وتو حقوقی ایریم حاللرده خلقارا قرارلر قبول قیلیش جریانیگه تأثیر کورسهتیشینی بیلدیرگن. اونینگ ایتیشیچه: «بیز جهان تینچلیک کونی عرفهسیده توریبمیز، اما افسوس کی تینچلیک و خوفسیزلیکدن خالی دنیاده یشهیپمیز. دنیانینگ بیش ییریک دولتی وتو حقوقیگه ایگه. اولر بوندن اوز منفعتلرینی تأمینلش اوچون امتیاز صفتیده فایدهلنیب، باشقه مملکتلر و خلقلرنی قرهم حالتده اوشلب توریبدی. مینیمچه، خوفسیزلیک کینگشی توزیلمهسیگه اوزگرتیریش کیریتیلمهگونچه، منفعتلر توقنشووی سببلی اوروشلر دوام ایتهویرهدی.»
برچهسی بیلن، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی آنتونیو گوترش، اوشبو کون مناسبتی بیلن یوللـهگن پیامیده، اوروش و ماجرالر گه برهم بیریش، دیپلماتیک، ملاقات، برقرار ترقیات همده انسان حقوقلرینی اینیقسه دنیا ییتکچیلری تامانیدن قوللب-قوتلش ضرورلیگینی تأکیدلهگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی، بو ییلگی خلقارا تینچلیک کونی شعارینی هم «تینچلیککه سرمایه کیریتیش؛ همه اوچون، همه جایده و هر کونی» دیب بیلگیلهگن.
