افغانستان‌نینگ ۱۰ ولایتیده یشاوچی ایریم یاش‌لر بانک حسابی بولسه-ده، نقد پول‌دن وقتیده فایده‌لنه آلمسلیک، ای‌تی‌ام ماشین‌لریده بولگن قیینچیلیک و ناموفق تجربه‌لر سببلی یوزه گه کیلگن ایشانچ‌سیزلیک طفیلی، پوللرینی اوی‌ده سقلش‌نی افضل کوریش‌لرینی ایته‌دیلر. بو حالت، بیر تاماندن آغیرلیک و پولنی مدتیدن آلدین صرفلش خوفینی آشیره‌یاتگن بولسه، باشقه تاماندن، اولرنینگ پول ییغیش جریانینی قیینلشتیرگن.
اوشبو گزارش‌ده ۲۰ یاشدن ۳۵ یاشگچه بولگن ۱۸ نفر یاش، جمله‌دن ۱۰ نفر عیال و سکیز نفر ایرکک بیلن صحبت اوتکزیلگن. اولرنینگ ۱۰ نفری بکلوریا درجه‌سیگه ایگه، سکیز نفری ایسه ۱۲-صنف‌نی تمامله‌گن. بو شخص‌لرنینگ بیر ییلدن ۱۰ ییلگچه بانک حساب‌لری بولسه-ده، بیراق اولر پوللرینی پس‌انداز قیلیشمه‌یدی. گزارش نتیجه‌سیگه کوره، ۱۱ نفر اشتراکچی پول‌دن وقتیده فایده‌لنیش، آلتی نفری بانک‌لر گه نسبتن ایشانچ‌سیزلیک‌نی، بیر نفری ایسه بانک ده‌گی قیینچیلیک‌لردن خواطرینی پوللرینی اوی‌ده سقلش عنوان قیلگنلر.
پول‌دن وقتیده فایده‌لنیش؛ پولنی اوی‌ده سقلش‌نینگ اساسی سببی
ایریم یاش‌لر اوچون اوی‌ده نقد پول سقلش – ضرورت توغیلگنده اوندن تیزراق فایده‌لنیش دیگنی دیر. اولرنینگ ایتیشیچه، بانک‌لردن پول ییچیب آلیش جریانیده‌گی موجود معمالر سببلی ایریم‌لر پوللرینی اوی‌ده سقلش‌نی افضل کوره‌دی.
ننگرهار ولایتی یشاوچیسی و لیسانس مدرکی بولگن ۳۴ یاشلی روح‌الله مومندنینگ ایتیشیچه، کونده‌لیک خره‌جت‌لر اوچون نقد پولگه احتیاج و بانک خذمت‌لریدن فایده‌لنیش امکانیتی بیلن باغلیق خواطرلر پولنی اوی‌ده سقلشی‌نینگ سبب‌لریدن دیر. او شونده‌ی دییدی: «بعضاً بانک خذمت‌لریدن فایده‌لنیش و پول آلیشده یوزه‌گه کیلیشی ممکن بولگن معمالردن تشویش قیله‌من. افغانستانده بانک تیزیمیده‌گی قیینچیلیک سبب ضرورت بولگنده پولیمیزنی آسانلیک بیلن آلالمه‌یمیز. بیر مرته پولنی ضرورت بولگنده تیزلیکده آلالمه‌دیم. گرچی معما کیینچه‌لیک حل قیلینگن بولسه-ده، بو تجربه بانک تیزیمیگه بولگن ایشانچیمنی معلوم درجه‌ده کمه‌یتیردی.»
کاپیسا ولایتیدن و شرعیات یونهلیشینی تمامله‌گن ۲۶ یاشلی شبنم، حاضرده اوقیتووچی قریب بیش ییلدن بیری بانک حسابی بار، بیراق پول گه احتیاج سیزیلگن پیتده پول آلالمسلیک سببلی پولینی بانک‌ده پس‌انداز قیلمه‌یدی. او شونده‌ی دییدی: «پولیمگه جوده قتیق احتیاجیم بولگن پیتده قریب ایکی کون بانککه باردیم و بانک‌ده پول یوقلیگینی ایتیشدی. احتیاجیم بولگن وقتده پولیمنی آلالمه‌دیم. شو سببلی حاضرگچه بانک حسابیمده هیچ قنده‌ی پول یوق.»
کابل‌لیک ۲۶ یاشلی احمد باسط، خصوصی کمپنیه‌لردن بیریده ایشله‌یدی، او شونده‌ی دییدی: «تورت ییلدن کیین بانک حسابیمدن پول آلیش اوچون مراجعت قیلدیم، بیراق محدودیت و آدملرنینگ کوپ‌لیگی سبب احتیاجیم بولگن پولنی آلالمه‌دیم. بو تجربه مینی نقد پولنی اوی‌ده سقلشگه اونده‌دی.»
بانک‌ده پول ییغیش؛ حلی برچه یاش‌لر آره‌سیده شکللنمه‌گن عادت
گزارش‌ده صحبت قیلگن ۱۸ کیشی‌نینگ برچه‌سی، افغانستانده بانک‌ده پول ییغیش مدنیتی ییترلی درجه‌ده ترغیب قیلینمه‌گن و شکللنتیریلمه‌گنینی ایتگن. فاریاب ولایتیدن بولگن ۲۸ یاشلی فیض‌نینگ ایتیشیچه، آدملر سلبی تجربه‌لر و ایشانچ‌سیزلیک سببلی، حتا پس‌انداز قیلیشنی خواهلسه‌لر هم، پوللرینی اوی‌ده سقلش‌نی افضل کوریشه‌دی. او شونده‌ی دییدی: «پول ییغیش حاضرگچه ییترلیچه ترغیب قیلینمه‌گن. مملکتی‌میزده کوپچیلیک آدملر پول ییغیش‌نی خواهلسه‌لر هم، اوشه پوللرینی اوی‌ده سقلشه‌دی، چونکی بانک‌لر گه ایشانیشمه‌یدی.»
فراه‌لیک ۲۸ یاشلی مدینه هم شونده‌ی دییدی: «پول اوی‌ده بولسه، بعضاً تیزراق صرفلنیب کیته‌دی. اما بانک‌ده بولسه، اونگه کمراق مراجعت قیله‌من و کوپراق ییغه آله‌من. چونکی بو باره‌ده ییترلیچه مدنیت شکللنمه‌گن و آدملر اونینگ افضل‌لیکلرینی بیلیشمه‌یدی.»
ATM لرده‌گی قیینچیلیک؛ پول‌دن فایده‌لنه آلمسلیککه توسقین‌لیک قیله‌یاتگن عامل
ATM ماشین‌لری یشاوچیلرنینگ بانک سیستمی‌ده پول‌دن قوله‌ی شکلده فایده‌لنیش بولیملریدن حسابلنه‌دی؛ اما گزارش‌ده صحبت قیلگنلرنینگ تجربه‌سی شونی کورسته‌دی کی، ماشین‌لرنینگ ترتیب‌سیز ایشلشی و اولردن فایده‌لنیش امکانیتی‌نینگ چیکلنگنی اولرنینگ پوللرینی بانک‌ده سقلشگه بولگن ایشانچینی کمه‌یتیرگن. گزارش‌ده صحبت قیلگن ۱۸ کیشی‌دن اوچ نفری ATM لرنینگ خذمت‌لریدن راضی‌لیک بیلدیرگن ، بیش نفری پول بولمسلیگینی بیلدیرگن. سکیز نفری تورلی جایلرده‌گی ATM ماشین‌لرنینگ ایشله‌مسلیگیدن شکایت قیلگن، ایکی نفری ایسه بانک‌لردن فایده‌لنیش امکانیگه ایگه ایمسلیگینی ایتگن.
نورستان ولایتیدن بولگن ۳۵ یاشلی مصطفا، قریب تورت ییلدن بیری بانک حسابی بار. اونینگ ایتیشیچه، بعضاً بانک یا کی ATM ماشین‌لریده‌گی معمالر سبب پوللرینی اوز وقتیده آلالمه‌گن. او شونده‌ی دییدی: «بعضاً حسابیمدن وقتیده پول آلالمه‌ی قالگنمن و بیرآز کوتیشگه توغری کیلگن. بعضاً بانک‌ده‌گی معما، بعضاً ایسه بانک‌ده‌گی ناسازلیک سبب کوتیشگه مجبور بولمه‌گن.»
دیجیتالی تولاولرنینگ یوقلیگی؛ یاش‌لر اوچون ینه بیر معما
دیجیتالی تولاولرنینگ یوقلیگی یا کی چیکلنگن‌لیگی صحبت‌داشلر تأکیدله‌گن ینه معمالردن بیری دیر.
گزارش‌ده صحبت قیلگن ۱۲ نفر، دیجیتالی تولاولرنینگ یوقلیگی اولرنینگ کوپ وقتینی بیحد صرفلشیگه و بیتیم‌لرنی عملگه آشیریش اوچون نقد پول‌دن فایده‌لنیشگه مجبور بولیش‌لریگه سبب بولیشینی ایتگن. ینه آلتی نفر ایسه دیجیتالی تولاولر یولگه قوییلسه، اولرنینگ سودا-اقتصادی و مالیه‌وی معامله‌لری انچه آسانلشینی بیلدیرگن.
کابل شهریده یشاوچی و ژورنالیزم یونهلیشینی تمامله‌گن ۲۱ یاشلی حاسنات بارو، دیجیتالی تولاولرنینگ یوقلیگینی فقرالر دوچ کیله‌یاتگن معمالردن بیری دیب حسابله‌یدی. اونینگ فکریچه، بونده‌ی خذمت‌لرنینگ کینگه‌یتیریلیشی بانک تیزیمیدن فایده‌لنیشنی آسانلشتیریشی ممکن. او شونده‌ی دییدی: «کیچیک خره‌جت‌لر اوچون یانیمیزده فیزیکی پول آلیب یوریشیمیز ناقولی. اگر بو امکانیت یره‌تیلسه، ایشلریمیز انچه آسانلشه‌دی. اگر بانک‌لردن ایستلگن وقتده و ایستلگن جای‌ده آدملرنینگ احتیاج‌لریگه ماس روشده فایده‌لنیش امکانیتی یره‌تیلسه، آدملر پوللرینی بانک‌ده سقلش‌نی و بانک‌لردن فایده‌لنیشنی خواهلشه‌دی.»
مزارشریف شهریده یشاوچیسی ۲۵ یاشلی محمدیماهم دیجتالی تولاولرنی بیتیم و کونده‌لیک تولاولرنی آسانلشتیره‌دیگن واسطه دیب بیله‌دی. اونینگ ایتیشیچه: «دیجیتالی تولاولر جوده یخشی و قوله‌ی امکانیت بولیب، حاضرگی جمعیتی‌میزده استه-سیکین عامه‌لشیب بارماقده. اگر سیزده الکترونیکی کارت بولسه، حسابینگیز آرقه‌لی تولاولرنی جوده آسان عملگه آشیریشینگیز ممکن. بو تیزیم قوله‌ی ایشله‌یدی و آرتیقچه تشویش‌لرنی کمه‌یتیره‌دی.»
پولنی اوی‌ده سقلش؛ فایده‌لنیش آسان، اما خوفسیزلیک باره‌سیده خواطر
اوی‌ده پول سقلش – ایریم یاش‌لر اوچون پول‌دن درحال فایده‌لنیش افضل‌لیک حسابلنه‌دی؛ بیراق بو حالت اولر اوچون ایریم سلبی عاقبت‌لرنی هم کیلتیریب چیقره‌دی.
گزارش‌ده صحبت قیلگنلرنینگ ۹ نفری پول اوی‌ده بولسه، کیره‌ک‌سیز خریدلر اوچون صرفلنیب کیتیشینی و ییغیش جریانی قیینلشیشینی ایتگن. عکسینچه، ینه توقیز نفر پول‌نینگ اوی‌ده بولیشی اولر گه ایجابی تأثیری بارلیگینی بیلدیرگن.
شو بیلن بیرگه، برچه ۱۸ نفر اوی‌ده سقلنه‌یاتگن پول‌لرنینگ خوفسیزلیگی باره‌سیده خواطرده ایکنینی و پول‌لری اوغیرلنیشیدن قورقیشینی ایتگن.
یاش‌لر: خذمت‌لر یخشی‌لنسه، بانک‌ده پول ییغیشگه تیارمیز
موجود معمالر گه قره‌می، گزارش‌ده صحبت قیلگن ۱۸ نفر – بانک خذمت‌لری یخشی‌لنسه، پوللرینی بانک‌ده سقلش گه تیار ایکنینی ایتگن.
کابل شهریدن بولگن مصطفا، بانک خذمت‌لری یخشی‌لنسه، پولی‌نینگ بیر قسمینی بانک‌ده سقلشگه تیارلیگینی ایته‌دی. او شونده‌ی دییدی: «اگر بانک خذمت‌لری تیزکار و ایشانچلی بولسه، پولیم‌نینگ بیر قسمینی بانک‌ده سقلشگه تیارمن. اما حاضرده درآمدیم‌نینگ کتته قسمی اوی-روزغار خره‌جت‌لریگه صرفلنه‌دی و ییغیش اوچون کوپ پول قالمه‌یدی.»
بیراق، خصوصی بانک‌لردن بیریده مدیر بولیب ایشلاوچی بدرالله دانش‌نینگ ایتیشیچه، بانک تیزیمیگه بولگن ایشانچ‌سیزلیک یاش‌لرنینگ پوللرینی اوی‌ده سقلش‌نینگ سبب‌لریدن بیری دیر. اونینگ فکریچه، بانک خذمت‌لریدن فایده‌لنیش امکانیتی‌نینگ چیکلنگنی و ATM ماشین‌لرده‌گی معمالر یاش‌لر اوی‌ده پوللرینی سقلش گه سبب بولگن. او شونده‌ی دییدی: «ینه بیر سبب بانک‌ده، افغانستان‌ده‌گی برچه بانک‌لرنینگ خذمت‌لریدن بیردیک فایده‌لنیش امکانیتی یوق. ای‌تی‌ام ماشین‌لری بانک سیستمی بیلن ماس، اما کوپینچه علاقه و شبکه‌ده‌گی معمالر سببلی اولنیش بولمه‌یدی.»
پولنی اوی‌ده سقلش و اونینگ اقتصادی عاقبت‌لری
پولنی اوی‌ده سقلش نه‌فقط آدملرنینگ ییغیش باره‌سیده‌گی قرارلریگه تأثیر قیله‌دی، بلکی متخصص‌لرنینگ فکریچه، اقتصادی عاقبت‌لر گه هم ایگه. اقتصادشناس عیسی مبارزنینگ ایتیشیچه، اوی‌ده سقلنه‌یاتگن پول مالیه‌وی ایلنیشی و سرمایه کیریتیش جریان‌لریگه کیرمه‌یدی. بانک‌لرده‌گی امانت‌لر ایسه مالیه‌وی منبع‌لردن سرمایه کیریتیش اوچون فایده‌لنیش و مملکت ایچکی ایشلب چیقریشینی آشیریش اوچون امکانیت یره‌تیشی ممکن. او شونده‌ی دییدی: «پولنی بانک که قویگنیمیزده بو سرمایه کیریتیشگه سبب بوله‌دی، ایچکی ایشلب چیقریشی‌میز آشه‌دی و پول رواجلنیش یوز بیره‌دیگن ساحه‌لر گه سرمایه کیریتیله‌دی. خارج‌لیکلر هم سرمایه کیریتیش اوچون کیلگنده، اولا سرمایه کیریتیش محیطی قنچه‌لیک برقرار و قنده‌ی ایکنیگه قره‌شه‌دی.»
باشقه تاماندن، افغانستان مرکزی بانک سوزلاوچیسی حسیب‌الله نوری، فقرالرنینگ بانک تیزیمیگه بولگن ایشانچی اوشبو تشکیلات اوچون مهم ایکنینی و اهالی‌نینگ بانک خذمت‌لریدن فایده‌لنیش امکانیتینی یخشی‌لشگه حرکت قیلینه‌یاتگنینی ایته‌دی. اونینگ کوپه‌یتیریشیچه، الکترونیکی تولاولرنی رواجلنتیریش و مالیه‌وی قمراونی کینگه‌یتیریش مرکزی بانک تجارت بانک‌لری بیلن همکارلیکده عملگه آشیره‌یاتگن دستورلردن بیری دیر. او شونده‌ی دییدی: «ای‌تی‌ام ماشین‌لر بیلن باغلیق معمالر گه کیلسک، بونینگ تورلی سبب‌لری بولیشی ممکن. مثلاً، بیر ماشین شبکه بیلن باغلیق علاقه اوزیلیش‌لریگه دوچ کیلیشی یا کی اونگه نقد پولنی قیته تولدیریش ضرور بولیشی ممکن. شو سببلی ماشین قیسقه مدت دوامیده خذمت کورستمسلیگی یا کی خذمت کورسه‌تیشده محدودیت گه دوچ کیلیشی ممکن.»
جهان بانکی‌نینگ میلادی ۲۰۲۶-ییل می آیی‌ده اعلان قیلینگن افغانستان حقیده‌گی گزارشی‌ده، مملکتده اقتصادی اوسیش دوام ایته‌یاتگنیگه قره‌می، مالیه‌وی منبع‌لردن فایده‌لنیش امکانیتی‌نینگ چیکلنگنی افغانستانده خصوصی سکتور فعالیتیگه توسقین‌لیک قیله‌یاتگن اساسی عامللردن بیری ایکنی قید ایتیلگن. جهان بانکی اقتصادی امکانیت‌لر یره‌تیش و مملکتده برقرار اوسیشنی تأمینلش اوچون مالیه‌وی منبع‌لردن فایده‌لنیش امکانیتینی یخشی‌لش ضرورلیگینی تأکیدله‌گن. جهان بانکی‌نینگ ای‌تی‌ام ماشین‌لری بوییچه اینگ سونگی انیق معلومات‌لریگه کوره، میلادی ۲۰۲۵-ییل، جون آیی گه کیلیب افغانستان‌ده‌گی فعال ای‌تی‌ام ماشین‌لر سانی ۳۳۱ ته گه ییتگن.
