سلاموطندارنینگ افغانستان ۱۰ ته ولایتی (کاپیسا، بدخشان، کابل، دایکندی، سمنگان، سرپل، فاریاب، غور، قندوز و بادغیس) ده ۳۵ نفر عیال بیلن اوتکزگن صحبت نتیجهلری شونی کورستهدی کی، ییتکرمهلرنینگ طبی دستورلری عیاللرنینگ ساغلیق مسئلهلری بوییچه خبردارلیگینی آشیرگن و بو بارهدهگی خطی-حرکتلرینی یخشیلشگه یاردم بیرگن. اوشبو نتیجهلر گه کوره، گزارشده قتنشگن برچه عیاللر ساغلیق بوییچه بیلیملرینی آشیریشده ییتکرمهلر رولینی ثمرهلی دیگنلر.
بو عیاللرنینگ ایتیشیچه، ییتکرمهلرنینگ طبی دستورلرینی کوزهتگندن سونگ، اولر کوپراق تازه ایچیملیک سوویدن فایدهلنهدیگن بولگن، کسللیک پیتیده شفاکار گه تیزراق مراجعت قیلهدیگن بولگن، ساغلام آوقتلنیشگه کوپراق اعتبار بیرهدیگن و ساغلیق بوییچه توصیهلرگه کوپراق عمل قیلهدیگن بولیشگن.
گزارشده قتنشگن ۳۵ نفر عیالدن ۱۶ نفری رادیو، ۷ نفری تلویزیون و ۱۲ نفری اجتماعی ترماقلر آرقهلی ساغلیق بوییچه معلومات آلیشینی ایتگن.
سمنگاندن بولگن ۳۰ یاشلی ارمغان نوری و ۲۸ یاشلی شکیلا، ساغلیق حقیدهگی معلوماتلرنی کوپراق رادیو و تلویزیوندن آلیشلرینی بیلدیرگن.
ارمغان شوندهی دییدی: «ساغلیق بوییچه کوپراق معلوماتلرنی تلویزیون، رادیو و بعضاً فیسبوک آرقهلی آلهمن. چونکی بیزنینگ اوییمیزده هردایم کوچلی اینترنت یوق، شونینگ اوچون تلویزیون و رادیو دستورلریگه کوپراق اعتبار بیرهمن.»
شکیلا هم شوندهی دییدی: «مین فایدهلنهدیگن ییتکرمهلر – اجتماعی ترماقلر، تلویزیون و رادیو اینیقسه رادیو؛ چونکی او دییرلی هر بیر جایده موجود و فایدهلنیش ممکن.»
دایکندیلیک ۲۵ یاشلی فاطمه شوندهی دییدی: «حاملهدار عیاللر آوقتلنیشی، توییب آوقتلنمسلیکدن اذیت چیکهیاتگن بالهلر گه غمخورلیک قیلیش، شفاخانه گه مراجعت ایتیش و شفاکار مصلحتسیز دارو ایشلتسملیک حقیده معلومات بیرهدیگن دستورلر بیز اوچون جوده فایدهلی بولدی. بو دستورلر طفیلی اوز ساغلیغیمنی و عایلهم سلامتلیگیگه کوپراق اعتبار بیرهدیگن بولدیم.»
بغلاندن بولگن ۲۶ یاشلی شکوفه احمدی هم شوندهی دییدی: «مین کورگن اینگ فایدهلی دستورلردن بیری عیاللر سلامتلیگی و کمقانلیک حقیده ایدی. شفاکار دایمی چرچاق، باش ایلنیشی تنهدهگی حالسیزلیک کمقانلیک بیلگیسی بولیشی ممکنلیگینی توشونتیردی. مینده هم شوندهی معما بار ایدی. دستورنی کورگچ، کلینیک گه مراجعت قیلدیم. شفاکار حقیقتن هم کمقانلیگیم بارلیگینی ایتدی. دوالنیش و دارولرنی قبول قیلگنیمدن کیین حالتیم یخشیلندی.»
طبی دستورلر عیاللرنی ساغلام یاندهشوولر گه اوندهگن
خُلق-اتوار گه ایجابی اوزگریشلر اوشبو گزارشنینگ ینه بیر نتیجهسی دیر. صحبتده قتنشگن عیاللر طبی دستورلرینی تینگلشلریدن سونگ، معما یوزه گه کیلگنده شفاکار گه تیزراق مراجعت قیلهدیگن بولگن، بالهلرنینگ ساغلام آوقتلنیشیگه اعتبار بیرهدیگن و حاملهدارلیک دوریدهگی پرورش همده بالهلر ایملشلرینی اوز وقتیده عملگه آشیرهدیگن بولیشگن.
۲۰ یاشلی اوقیتووچی مرضیه حسینی شوندهی دییدی: «حاضر تازهلیک و تازه سوودن فایدهلنیشگه کوپراق اعتبار بیرهمن. کسللیک تاپیلسه شفاکار گه تیزراق مراجعت قیلهمن. بیر مرته قان باسیمی حقیده ایشیتگن دستوردن سونگ، آنهمنی کلینیکه آلیب باردیک، اونینگ معماسی ایرته انیقلندی.»
غور ولایتیدن بولگن قابلهلیک یونهلیشینی تماملهگن ۲۶ یاشلی حسنا محمدی شوندهی دییدی: «حاضر منتظم تیکشیروولردن اوتیشگه و ساغلیق بوییچه توصیهلر گه عمل قیلیشگه اعتبار بیرهمن. بیر نیچه بار ساغلیق بوییچه مصلحت و تیکشیروو اوچون مراجعت قیلدیم، نتیجهسی یخشی بولدی.»
مرکب طبی اتمهلر؛ ساغلیق حقیده خبرلرنی توشونیشگه توسقینلیک قیلووچی عامل
باشقه تاماندن، ییتکرمهلرنینگ طبی دستورلری اوشبو عیاللرنینگ ایریملری اوچون توشونرلی بولگن بولسه-ده، بعضیلری ایریم طبی اتمهلرنی توشونیش قیینلیگینی ایتگن. بادغیسده اوقیتووچی ۳۰ یاشلی شکیلا احمدی شوندهی دییدی: «طبی دستورلرنینگ کوپی ساده و توشونرلی تیلده تیارلنهدی، آدملر اولردن آسان فایدهلنیشی ممکن.»
ننگرهاردن بولگن ۲۳ یاشلی شهناز رحیمی هم شوندهی دییدی: «بعضاً دستورلرده انگلیسچه سوزلردن فایدهلنیلهدی. بیزنینگ کوتگنیمیز شو کی، امکان قدر بونگه اعتبار بیریلسین و دستورلر ینهده ساده همده توشونرلی تیلده تقدیم ایتیلسین.»
شو بیلن بیرگه، جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی، دولتلر، ییتکرمهلر، مدنی نهادلر و مسئول طبی خذمت کورسهتووچیلر ایشانچلی ساغلیق معلوماتلرینی برچه انسانلر توشونیشی و فایدهلنه آلیشی ممکن بولگن شکلده تقدیم ایتیش مسئولیتیگه ایگه ایکنینی تأکیدلهگن.
بیراق گزارشده صحبت قیلگن عیاللرنینگ ییتکرمهلردهگی طبی ریکلاملر گه بولگن ایشانچی بیر خیل ایمس. ایریم عیاللر اوشبو خبرلر گه ایشانهدی، باشقهلری ایسه اولرنینگ توغریلیگیگه ایشانچ حاصل قیلیش اوچون شفاکارلردن مصلحت سورهیدی.
۲۴ یاشلی سلسله قریشی شوندهی دییدی: «معلوم درجهده ایشانه من، لیکن شو بیلن بیرگه، ییتکرمهلرده ترقهلگن معلوماتنی شفاکار بیلن هم بهم کورهمن؛ بو معلومات توغریمی یا کی یوق می؟ بونی قیلیشیم کیرهک یا کی یوقم می؟»
هراتدن بولگن ۲۷ یاشلی نوریه احمدی، طبی ساغلیق مضمون (محتوا)نی یخشیراق توشونیش اوچون مرکب طبی اتمه (اصطلاحات)لردن فایدهلنیشدن سقلنیش کیرهکلیگینی ایتهدی. کوپچیلیک آدملر طبی اتمهلر بیلن تنیش بولمسلیگی و موضوعنی توشونمسلیگی ممکن. موضوعنی سادهلشتیریش و اونینگ فارسچه یا کی پشتوچه مقابلینی تیارلش کیرهک، شونده عادی تماشابین اوچون هم توشونرلی بولهدی.»
متخصصلر: طبی دستورلر ساده، علمی و خلق احتیاجلریگه ماس بولیشی کیرهک
شو بیلن بیرگه، طبیات ساحهسیده متخصصلر، ییتکرمهلر یشاوچیلرنینگ ساغلیق بوییچه خبردارلیگینی آشیریشده مهم رول اوینشینی ایتیب، طبی دستورلری ساده، توشونرلی و آدملرنینگ حقیقی احتیاجلریگه ماس تیلده تیارلنیشی کیرهکلیگینی تأکیدلهیدیلر.
طبیات ساحهسیده بیلرمان محمدخالد مصمم شوندهی دییدی: «ییتکرمهلر طبی دستورلرینی آدملرنینگ اینیقسه عیاللرنینگ حقیقی احتیاجلری اساسیده تیارلشی کیرهک. توغروقدن آلدینگی، توغروق پیتیدهگی و توغروقدن کیینگی پرورش، ساغلام آوقتلنیش، ایملش، آنه و باله سلامتلیگی، یوقوملی کسللیکلرنینگ آلدینی آلیش، شخصی حفظالصحه و روحی سلامتلیک کبی موضوعلر ساده تیلده توشونتیریلیشی لازم.»
طبیات ساحهسیده ینه بیر متخصص فواد آخوندزاده، طبی دستورلریگه ملَکهلی و تجربهلی آدملر تکلیف قیلینیشی کیرهکلیگینی ایتهدی. اونگه کوره: «عادی و توشونرلی سوزلردن فایدهلنیشلری کیرهک، شونده تینگلاوچی و تماشابین موضوعنی یخشیراق انگلهیدی. شونینگدیک، موسمی همده عیاللر و توغروق بیلن باغلیق کسللیکلر حقیده فایدهلی و خلق توشونهدیگن معلوماتلرنی بیریش اوچون متخصص و کسبی بیلیم گه ایگه انسانلرنی تکلیف قیلیشلری کیرهک.»
ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی مسئوللری ایسه، مرکز و ولایتلرده ییتکرمهلر همده طب خادملری آرقهلی اهالیگه خبردارلیک قیلیش دستورلر یولگه قوییلگنینی ایتهدی. اوشبو دستورلردن مقصد آنهلرنینگ اوزلری و فرزندلری سلامتلیگینی سقلش بوییچه ساغلیق بیلیملرینی آشیریش دیر.
ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی سوزلاوچیسی شرافتزمان امرخیل شوندهی دییدی: «ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی اهالینی خبردار قیلیش یونهلیشیده کسللیکلرنینگ آلدینی آلیش، ایملش، بالهلرنی توغری آوقتلنتیریش و آنهلر تامانیدن ایمیزیش مسئلهلری بوییچه مرکز همده تومنلرده دستورلرنی عملگه آشیرگن. شونینگدیک، ایریم سمینارلر و خبردار قیلیش دستورلرنی هم اوتکزهمیز.»
بو حالتده ایشانچلی و توشونرلی ساغلیق معلوماتلریگه ایگه بولیش انسانلرنینگ سلامتلیگی حقیده آنگلی قرار قبول قیلیشدهگی مهم عامللردن بیری دیر. ییتکرمهلر علمی و ایشانچلی مضمون تقدیم ایتیش آرقهلی فقرالر گه کسللیکلرنینگ آلدینی آلیش، اولرنی اوز وقتیده انیقلش و ساغلیق خذمتلریدن توغری فایدهلنیشده یاردم بیریشی ممکن.
