اقتصادی قیینیچلیک، یوللرنینگ یامانلیگی، طبی مرکزلرگچه بولگن اوزاق مصافه و قیشلاقلردهگی طبی امکانیتلرنینگ آزلیگی کوپلب قیشلاق عیاللرینینگ طبی خذمتلردن یخشی فایدهلنه آلمسلیککه دوچ قیلگن.
اوشبو گزارش، ۱۱ ولایتده ۱۹ نفر عیال، سکیز نفر ایرکک، تورت نفر شفاکار، ایکی نفر قابله و بیر نفر نرس بیلن اوتکزیلگن صحبتلر اساسیده تیارلنگن. صحبت قیلگن ۱۹ عیالدن ۱۸ نفری طبی خذمتلردن آسان فایدهلنه آلمسلیگینی، فقط بیر نفری ایسه اوشبو خذمتلردن نسبتن فایدهلنیش امکانیگه ایگه ایکنینی ایتگن.
گزارشده اشتراک ایتگن عیاللر قیشلاق کلینیکلریدهگی دارو-درمان و طبی جهازلرنینگ آزلیگی، یوللرنینگ یامانلیگی، طبی مرکزلر اوزاقلیگی و ترانسپورت معمالرینی وقتیده طبی خذمتلردن فایدهلنه آلمسلیک عامللر صفتیده کورستگن.
بغلان ولایتی نهرین تومنیدن بولگن ۳۱ یاشلی فاطمه، بویرهک تاشیدن اذیت چیکهدی. اونینگ ایتیشیچه، ساغلیقنی سقلش مرکزلریگچه بولگن مصافهنینگ اوزاقلیگی و ترانسپورت واسطهلرینینگ یوقلیگی اینیقسه تون (کیچه)ده و قیش موسمیده طبی خذمتلردن فایدهلنیشنی جدی قیینلشتیرهدی. او شوندهی دییدی: «قیشده بو یول بعضاً بیش ساعتدن هم کوپراق وقت آلهدی. یوللر توپراق و جوده خراب. قیشده یا کی یامغیر پیتیده قتناو دییرلی امکانسیز بولیب قالهدی. کوپینچه ماشینه تاپیلگونچه ساعتلب کوتیشگه مجبور بولهمن. بیر کیچه جوده قتیق آغریق بولدی. آغریقدن هوشیمدن کیتیب قالهدیگندیک ایدیم. ایریم ماشینه تاپیش اوچون جوده کوپ حرکت قیلدی، اما مینی آلیب کیتهدیگن هیچ قندهی ترانسپورت تاپیلمهدی.»
مصافهنینگ اوزاقلیگی سببلی طبی مرکزلر گه اوز وقتیده ییتیب باره آلمسلیک قیشلاق عیاللرینینگ یگانه معماسی ایمس. عیال شفاکارلرنینگ یوقلیگی، دارو-درمان تنقیصلیگی همده طبی خذمت و دارولر صفتینینگ پستلیگی هم صحبت قیلگن عیاللر بیلدیرگن اساسی تشویشلردن عبارت.
اوشبو گزارشده صحبت قیلگن ۱۹ عیالنینگ ۱۲ نفری، عیال شفاکارلرنینگ یوقلیگی یا کی کلینیکلرنینگ برچه ساعتلریده اولر یوقلیگینی ایتگن. تورت نفر عیال طبی مرکزده عیال شفاکار بارلیگینی، بیراق بیمارلر احتیاجینی قاندیریش اوچون اولرنینگ سانی ییترلی ایمسلیگینی بیلدیرگن. ینه اوچ نفر عیال ایسه طبی مرکزلر گه مراجعت قیلگنیده دارو-درمانلرنینگ آزلیگینی اینگ مهم معمالردن بیری صفتیده کورستگن.
فاریاب ولایتی پشتونکوت تومنی «غرباقسا» قیشلاغی یشاوچیسی بولگن ۲۶ یاشلی پریگلنینگ ایتیشیچه، عیال شفاکارنینگ یوقلیگی و طبی امکانیتلرنینگ آزلیگی اونی همده قیشلاقدهگی باشقه عیاللرنی دوالنیش خذمتلریدن فایدهلنیشده جدی معمالر گه دچار قیلگن. او شوندهی دییدی: «بیز شفاکار گه مراجعت قیلگنیمیزده، قیشلاغیمیزدهگی کلینیکده بیر شفاکار و بیر قابله بار. کوپینچه شفاکار گه بارهمیز، او ایرکک شفاکار. او معاینه هم قیلمهیدی، فقط اوزاقدن اوتیریب، قیرینگیز آغریپتی دیب سورهیدی. خواهلسه قان باسیمینگیزنی اولچهیدی، خواهلمسه بونی هم قیلمهیدی.»
شونینگدیک، سرپل ولایتینینگ سانچارک تومنی ارچتو قیشلاغیدن بولگن ۳۵ یاشلی زرین هم، عیال شفاکارلرنینگ یوقلیگی و طبی مرکزلردهگی دارو-درمان تنقیصلیگینی اینگ مهم معمالردن بیری دیب حسابلهیدی. اونینگ ایتیشیچه، دارو-درمان ییتیشمهگنی سببلی کیرهکلی دارولرنی شهردن ساتیب آلیشگه توغری کیلهدی. او شوندهی دییدی: «بیزنینگ اینگ کتته معمالریمیزدن بیری – عیال شفاکارنینگ یوقلیگی. عیال شفاکار بولمسه، کوپلب عیاللر اوزلرینی ایرکین حس قیلمهیدی. ایریم عایلهلر هم عیالنینگ ایرکک شفاکار گه باریشیگه رخصت بیرمهیدی. بوندن تشقری، کیرهکلی داورلر هم کلینیکده هر دایم تاپیلمهیدی.»
معمالر عیاللرنینگ شخصی حکایهلری بیلن توگمهیدی. ایریم عیاللر باشقه عیاللرنینگ شفاکار یا کی طبی مرکز گه اوز وقتیده ییتیب باره آلمهگنی سببلی حیاتدن کوز یومگنی یا کی جدی ساغلیق معمالریگه دوچ کیلگن حالتلرنی هم تیلگه آلگن.
گزارشده صحبت قیلگن ۱۹ عیالدن ۱۱ نفری مستقیم طرزده، طبی خذمتلرنینگ یوقلیگی، دوالش مرکزلریگچه بولگن مصافهنینگ اوزاقلیگی و کسللرنی کیچیکتیریب آلیب باریش عاقبتیده یوزه گه کیلگن جدی حادثهلر حقیده بیواسطه گپیرگن. اولر توغروق وقتیده طبی مرکز گه اوز وقتیده ییتیب باره آلمهگنی سببلی وفات ایتگن عیاللر، کوچلی قان کیتیش عاقبتیدهگی اولیملر همده شفاخانه گه آلیب کیتیلهیاتگن پیتده یولده فرزند کورگن عیاللر حقیده مثاللر کیلتیرگن.
دایکندی ولایتی شهرستان تومنی تختهچنار قیشلاغی یشاوچیسی بولگن ۲۰ یاشلی فاطمه، کوچلی قان کیتیشی عاقبتیده توغروقدن کیین وفات ایتگن بیر عیال حقیده گپیردی. اونینگ ایتیشیچه، اوشه عیال یشش جاییده طبی امکانیتلر و ملَکهلی شفاکار بولمهگنی سببلی اوز وقتیده طبی یاردم آلیش امکانیگه ایگه بولمهگن. او شوندهی دییدی«قوشنیمیز هم بیز کبی کمبغل ایدی. توغروقدن کیین جوده کوپ قان کیتدی. بو ییرده قابلهلر یاردم بیرهدی، اما کوپچیلیک قابله بوندهی کوچلی قان کیتیشینی توختهتیشنی یخشی بیلمهیدی. او وفات ایتمسلیگی اوچون ماشینه تاپیشدی. ماشینه یولنینگ اوزاقلیگی سبب کیچیکدی. اونی آلیب کیتیشدی، بیراق ایندی هیچ نرسه قیلیشنینگ علاجی بولمهدی. بیچاره کوپ قان یوقاتگنی سبب وفات ایتدی.
گزارشده صحبت قیلگن ۱۹ عیالنینگ ییتی نفری کسللیکنی دوالش دهگی کیچیکیش کوندهلیک ایشلرینی بجریش و فرزندلریگه غمخورلیک قیلیش قابلیتینی کمهیتیرگنینی ایتگن. آلتی نفری دوالنیش خرهجتلری، دارو-درمان ساتیب آلیش و طبی مرکزلر گه باریش بیلن باغلیق اقتصادی باسیم حقیده گپیرگن. ینه آلتی نفر عیال ایسه عایلهدهگی خواطر و تشویشلرنینگ کوچهیشی همده عایله اعضالرینینگ ساغلیغی یامانلشیب کیتیشدن قورقیشینی بیلدیرگن.
جوزجان ولایتینینگ تونکه قیشلاغی یشاوچیسی بولگن مهنازنینگ ایتیشیچه، یشش جاییده کلینیکنینگ یوقلیگی اونینگ و عایلهسینینگ حیاتینی قیینلشتیرگن. طبی خذمتلردن فایدهلنیش اوچون کوپ وقت کیتیشی اونینگ اوزی و فرزندلرینینگ کسللیکلرینی دوالشنی کیچیکتیرهدی. او شوندهی دییدی: «بیز اوچون حیات جوده قیین. اوزیمیز یا کی بالهلریمیز کسل بولسه، اولرنی کلینیک یا کی شفاخانه گه آلیب باره آلمهیمیز، چونکی بونینگ اوچون کوپ وقت کیتهدی. شو سببلی حیاتیمیز جوده آغیرلشگن. کلینیکنینگ یوقلیگیدن جوده کوپ اذیت چیکهیپمیز.»
قیشلاقلردهگی ایرککلر هم عایلهلردهگی عیاللرنینگ طبی خذمتلردن فایدهلنیش بیلن باغلیق تجربه و تشویشلری حقیده گپیرگن. گزارشده صحبت قیلگن سکیز ایرککنینگ برچهسی کمیده بیر مرته اقتصادی معمالر، ترانسپورت واسطهسینینگ یوقلیگی یا کی طبی مرکزگچه بولگن مصافهنینگ اوزاقلیگی سبب عایله اعضاسی بولگن عیالنینگ دوالنیشی کیچیکنینی ایتگن.
بغلان ولایتی خوست و فرنگ تومنی یشاوچیسی بولگن ۴۸ یاشلی عبدالحمید اوزی دهقان ایتیشیچه، اقتصادی معمالر و یشش جاییده عیال شفاکارنینگ یوقلیگی او عایلهسینینگ اوز وقتیده طبی یاردم آلیشیگه توسقینلیک قیلگن. او دوالنیش و یول خرهجتلرینی قاپلش اوچون بعضاً چاروا ماللرینی ساتیشگه مجبور بولگن و حاملهدار خاتینینی شفاکار گه کیچ آلیب بارگنی سببلی فرزندیدن هم ایریلگن. او شوندهی دییدی: «عایلهمیزدهگی عیاللر کسل بولسه، شفاکار گه مراجعت قیلیش آسان ایمس. بیزنینگ یشش جاییمیزدن طبی مرکزگچه جوده اوزاق مصافه بار. شو معمالر سبب کوپلب کسللیکلر کونلب، حتا هفتهلب دوالنمهی قالهدی.»
شونینگدیک، دایکندی ولایتی شهرستان تومنی یشاوچیسی بولگن ۱۷ یاشلی محمدامین بهرامی، اقتصادی قیینچیلیک سببلی بوویسینی وقتیده طبی مرکز گه آلیب باره آلمهگن و نهایت وفات ایتگنینی ایتهدی. اونگه کوره: «آدملرنینگ اقتصادی احوالی ضعیف. بیزنینگ عایلهمیزده هم بوویم کسل ایدی و اقتصادی معمالر سبب اونی شفاکار گه آلیب باریش اوچون ییترلی پولیمیز یوق ایدی. افسوس کی او وفات ایتدی. بو حالت اقتصادی معمالر آدملرنینگ طبی خذمتلردن فایدهلنیشینی قنچهلیک قیینلشتیریشی و بعضاً توزهتیب بولمهیدیگن عاقبتلر گه آلیب کیلیشی ممکنلیگینی کورستهدی.»
بو قیینچیلیکلرنی فقط عایلهلر تیلگه آلهیاتگنی یوق. ییتی ولایت قیشلاقلریده ۴ نفر شفاکار، ایکی قابله و بیر نرس بیلن اوتکزیلگن صحبتلر نتیجهسی شونی کورستهدی کی، قیشلاق حدودلرده طبی امکانیت آزلیگی، دوالشنی قیینیچیلیک بیلن دوچ قیلگن.
سرپل ولایتی کوهستانات تومنیده نسایی کسللیکلر شفاکاری شرمیلا حبیبی، یولنینگ اوزاقلیگی، ترانسپورتنینگ یوقلیگی، عیال شفاکار و قابلهلرنینگ آزلیگی همده قشاقلیک عیاللرنینگ طبی خذمتلردن فایدهلنیشینی محدود قیلگنینی ایتهدی. او شوندهی دییدی: «یولنینگ اوزاقلیگی، ترانسپورتنینگ یوقلیگی، عیال شفاکارلر و قابلهلرنینگ آزلیگی همده اقتصادی احوالنینگ ضعیفلیگی سبب کوپلب عیاللر مرکز گه مراجعت قیله آلمهیدی. بیزنینگ امکانیتلریمیز آز. عیال شفاکارلر و قابلهلر کم، دارولر هم تولیق ییترلی ایمس، جهازلر هم احتیاج درجهسیده یوق.»
ایریم نسایی و ولادی شفاکارلر هم عیاللرنینگ طبی خذمتلردن اوز وقتیده فایدهلنیشینی آنهلر اولیمینی کمهیتیریشنینگ مهم عامللریدن بیری دیب حسابلهیدی.
نسایی و ولادی شفاکاری عابده رها، آنهلرنینگ طبی خذمتلردن اوز وقتیده فایدهلنیشی، حاملهدارلیک و توغروقدن کیینگی دورده طبی نظارتدن اوتیشی معمالرنی اوز وقتیده انیقلش و آنهلر اولیمینی کمهیتیریشده مهم عامل ایکنینی تأکیدلهیدی. او شوندهی دییدی: «آنهلرنینگ طبی خذمتلردن فایدهلنیشی اولرنینگ اولیمینی کمهیتیریشده جوده مهم و حل قیلوچی رول اوینهیدی. حاملهدار عیاللر یا کی آنهلر اوز وقتیده طبی نظارتدن اوتیب، طبی خذمتلردن فایدهلنه آلسه، اولرنینگ معمالری وقتیده انیقلنهدی، توغری مصلحت آلهدی و توغروقدن کیینگی پرورش هم توغری عملگه آشیریلهدی. نتیجهده آنهلر اولیمی کمیهدی.»
باشقه تاماندن، دین عالمی عبدالغفار غفارزاده، یشاوچیلر جملهدن عیاللر سلامتلیگینی قوللب-قوتلش اوچون طبی خذمتلرنی امکان قدر افغانستاننینگ برچه حدودلریگه کینگهیتیریش ضرورلیگینی ایتهدی. او شوندهی دییدی: «انسانلرنینگ برچه احتیاجلرینی حکومت امکان قدر قاندیریش اوچون مسئول دیر. بو احتیاجلر قطاریگه طبی خذمتلر، دینی، تعلیمی و فکری تعلیم هم کیرهدی. بالهلر، عیاللر و باشقه انسانلر گه خذمت کورسهتیش ضرور. جمعیتنینگ کتته قسمینی عیاللر تشکیل ایتهدی و اولرنی هم حساب گه آلیش کیرهک. شریعتنینگ مقصدلریدن بیری انسان حیاتینی اسرهش دیر. شو باعث عیاللر حیاتینی محافظه قیلیش اوچون طبی مرکزلر تشکیل ایتیشگه حرکت قیلیش لازم.»
شو بیلن بیرگه، اسلام امیرلیگی ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی، افغانستان بویلب تورت مینگدن آرتیق طبی مرکز فعالیت یوریتهیاتگنینی معلوم قیلهدی.
ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی سوزلاوچیسی شرافت زمان امرخیلنینگ ایتیشیچه، اوشبو مرکزلر تورلی درجهلرده طبی خذمت کورستهدی و وزیرلیکنینگ رسمی توزیلمهسیده ۳۵ مینگدن آرتیق عیال و ایرکک خادم فعالیت یوریتماقده. او شوندهی دییدی: «ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی افغانستان بویلب تورت مینگدن آرتیق طبی مرکز تشکیل قیلگن. اولرده بیرلمچی طبی خذمتلردن تارتیب، جراحلیک عملیاتلری عملگه آشیریلهدیگن اوچینچی درجهلی خذمتلرگچه کورستیلهدی. بوندهی خذمتلر اوچون علیحده شفاخانهلر و تورلی بولیملر بار. ایریم شفاخانهلر خلقارا تشکیلاتلر مبلغی یاردمیده، باشقهلری ایسه ساغلیقنی سقلش وزیرلیگینینگ رسمی توزیلمهسی اساسیده فعالیت یوریتهدی. ساغلیقنی سقلش وزیرلیگینینگ بوتون مملکت بوییچه رسمی ترکیبیده عیاللر و ایرککلردن عبارت ۳۵ مینگدن آرتیق خادمی بار.»
خلقارا تشکیلاتلرنینگ معلوماتلری هم، افغانستانده طبی خذمتلردن فایدهلنیش بارهسیدهگی معمالری دوام ایتهیاتگنینی کورستهدی. جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی اهالیشناسلیک جمغرمهسی مبلغلرنینگ قیسقریشی و موجود چکیلاولر اینیقسه، چیککه حدودلرده عیاللرنینگ طبی خذمتلردن فایدهلنیشینی قیینلشتیرهیاتگنینی بیلدیرگن.
