مملکت‌ده سوو منبع‌لری کمه‌یب باره‌یاتگن بیر پیتده، فراه ولایتیده‌گی ایریم دهقان‌لرنینگ ایتیشیچه، زعفران ایکینی‌نینگ سوو گه احتیاجی کم بولگنی سببلی اولر اوچون درآمدلی منبع بولیشی ممکن. اولر مملکت‌ده زعفران ییتیشتیریش زمینه‌سی یره‌تیلیب و سودا بازاری یره‌تیلیشینی سوره‌یدیلر.
حاضر زعفران فراه ولایتی مرکزی و بالابلوک تومنیده ییتیشتیریله‌دی و شورآباد قیشلاغی هم، دهقان‌لر اوشبو محصولات‌نی ییتیشتیریش گه اوته باشله‌گن منطقه‌لردن بیری دیر.
حاجی جمهور، شورآباد قیشلاغی‌نینگ زعفران ییتیشتیروچیلریدن بیری بولیب، قریب ۱۳-۱۴ ییلدن بویان بو ساحه‌ده فعالیت یوریتیب کیلماقده. اونینگ ایتیشیچه، اوتگن ییلی بیر جریب ییرگه ایکیلگن زعفران میدانیدن تخمیناً بیر یریم کیلوگرامچه حاصل آلگن. او شونده‌ی دییدی: «بیز تخمیناً بیر جریب ییر گه زعفران ایکن‌میز و اوتگن ییلی اوندن قریب بیر یریم کیلوگرام زعفران حاصل آلدیک. زعفران‌نی اساساً هرات ولایتیده ساته‌میز، چونکی فراه ولایتیده خریدار و بازار یوق.»
اونینگ ایتیشیچه، ایکین خره‌جت‌لری حساب-کتابی‌دن سونگ درآمددن جوده آز مقداری قاله‌دی. اگر کوپراق کود ایشله‌تیلسه، حاصل‌نی هم آشیریش ممکن.
بو دهقان، زعفران ییتیشتیریش‌نی باشقه کوپلب ایکین‌لر گه قره‌گنده کم خره‌جتلی دیب حسابله‌یدی. بیراق اونینگ ایتیشیچه، بو محصولات میزان آیی‌دن حمل آیی‌گچه سوو گه کوپراق احتیاجی بار. او شونده‌ی دییدی: «زعفران یخشی و فایده‌لی ایکین بولیب، آدملر گه درآمد کیلتیریشی ممکن. اگر زعفران ییتیشتیروچیلر کوپراق قوللب-قوتلنسه و بو محصولات‌نی ساتیش اوچون مناسب بازار یره‌تیلسه، آدملر بو یول آرقه‌لی یخشی‌راق درآمد تاپیش‌لری ممکن.»
یخشی بازارنینگ یوق‌لیگی زعفران ییتیشتیروچیلرنینگ یگانه معماسی ایمس. ایریم دهقان‌لرنینگ ایتیشیچه، اوگیت (کود) و زراعت اوسکونه‌لری‌نینگ قیمت‌لیگی، ضرور امکانیت و زمانه‌وی جهازلرنینگ یوق‌لیگی همده محصولات‌نی قیته باشلش اوچون ماس اوسکونه‌لرنینگ یوق‌لیگی اولرنینگ اساسی معمالریدن دیر.
محمد نعیم، قریب تورت ییلدن بویان ایکینچیلیک و زعفران ییتیشتیریش ساحه‌سیده فعالیت یوریتیب کیلماقده. او ایشینی جوده کم امکانیت بیلن باشله‌گنینی، بیراق قیزیقیش و محنت آرقه‌لی ایکین میدانینی کینگه‌یتیریش گه موفق بولگنینی بیلدیره‌دی. اونگه کوره: «دستلب امکانیت‌لریم آز ایدی، اما قیزیقیش و محنت بیلن ایش‌نی دوام ایتتیردیم. شو طریقه بو ساحه‌ده رواجلنیشگه و زعفران ایکین میدانیمنی کینگه‌یتیریش گه موفق بولدیم. زعفران ییتیشتیریش حیاتیمگه ایجابی تأثیر کورستدی و حاضر درآمدیم‌نینگ مهم قسمی عینن شو فعالیتدن کیله‌دی.»
اونینگ ایتیشیچه، سوو تنقیص‌لیگی و کود نرخی‌نینگ قیمت‌لیگیدن تشقری، زعفران‌نی ییغیب آلیش و قیته ایشلش اوچون ماس اوسکونه‌لر و جهازلرنینگ یوق‌لیگی هم زعفران ییتیشتیروچیلر اوچون جدی معما حسابلنه‌دی. او شونده‌ی دییدی: «بازارده بیر خلطه کودنینگ نرخی یوقاری و اونی دایما ساتیب آلیش بیز اوچون قیین. بوندن تشقری، ماس اوسکونه‌لرنینگ یوق‌لیگی هم جدی معما. حاضرچه زعفران گل‌لری قول‌ده تیریلیب تازه‌لنه‌دی، قوریتیش جریانی هم عنعنوی اصول‌ده عملگه آشیریله‌دی. بو ایسه محصولات صفتی گه تأثیر قیله‌دی.»
نعیم‌نینگ ایتیشیچه، ایریم دهقان‌لرنینگ زعفران‌نی توغری ایکیش و پرورش قیلیش اصول‌لریدن ییترلیچه خبردار ایمس‌لیگی هم اولرنینگ محصولاتی صفتی و حاصلدارلیگی‌نینگ پست بولیشیگه سبب بوله‌دی.
فراه ولایتی دارآباد قیشلاغی یشاوچیسی بولگن و زعفران ییتیشتیروچی ینه بیر دهقان جاوید هم، تورلی تشکیلات‌لر تامانیدن اوتکزیلگن ترینینگ‌لر اولر گه زعفران‌نی توغری ایکیش، سووغاریش، ییغیب آلیش و سقلش اصوللرینی اورگنیشده یاردم بیرگنینی ایته‌دی.
بو دهقان، دستلب توغری ایکیش و سووغاریش اصوللرینی ییترلیچه بیلمه‌گنینی، بیراق وقت اوتیشی و ترینینگ‌لرده قتنه‌شیشی نتیجه‌سیده کوپراق تجربه آرتیرگنینی معلوم قیله‌دی.
جاوید شونینگدیک، زعفران گُلینی ییغیش و قیته ایشلش اوچون ستندرد جهازلرنینگ یوق‌لیگی همده فراه‌ده‌گی سودا بازاری‌نینگ ضعیف‌لیگیدن شکایت قیله‌دی. او شونده‌ی دییدی: «بو ساحه‌ده تشکیلات‌لر تامانیدن بیز اوچون اوقوو ترینینگ‌لری اوتکزیلدی. اولرده زعفران قنده‌ی ایکیلیشی و سووغاریلیشی، اونینگ گل‌لری قنده‌ی تیریلیشی، قنده‌ی ییغیب آلینیشی و سقلنیشینی اورگندیک. بیزنینگ اساسی معمالریمیزدن بیری زعفران گلینی ییغیش و قیته ایشلش اوچون ضرور بولگن امکانیت‌لر همده ستندرد جهازلرنینگ ییتیشمسلیگی دیر. فراه‌ده زعفران‌نینگ آلدی-ساتدی بازاری هم اونچه‌لیک فعال ایمس. شو سببلی محصولاتی‌میزنی ساتیش اوچون هرات گه آلیب باریشگه مجبورمیز.»
شونینگدیک، بیرقطار ایشچیلر هم زعفران ییتیشتیریش‌نینگ تورلی باسقیچ‌لریده جمله‌دن سووغاریش ایشلریده مصروف.
۴۰ یاشلی پرویز، فراه ولایتیدن بولیب، قریب اوچ ییلدن بویان زعفران دله‌لرینی سووغاریش ساحه‌سیده ایشله‌یدی. اونینگ ایتیشیچه، بو ایش‌نینگ درآمدی نسبتن یخشی، بیراق اولرنینگ فعالیتی اساساً موسمی بولیب، ییل‌نینگ باشقه آی‌لریده ایش تاپه آلمه‌یدیلر. او شونده‌ی دییدی: «زعفران ییتیشتیریش نسبتن یخشی درآمد کیلتیرگنی و بیز اوچون اقتصادی فایده‌سی بولگنی سببلی بو ایشگه کیریشدیم. حاضر بو فعالیتدن قانیقرلی درآمد آله‌یپمن و اونی اوزیم اوچون مناسب ایش دیب حسابله‌یمن.»
پرویز، بو ساحه‌ده فعالیت یوریته‌یاتگن کیشیلرنی حکومت و ایکینچیلیک ریاستی تامانیدن کوپراق قوللب-قوتلش‌نی سوره‌یدی. اونگه کوره: «اساسی معمالریمیزدن بیری حکومت و تیگیشلی تشکیلات‌لر تامانیدن ییترلیچه قوللب-قوتلنمه‌یاتگنیمیز دیر. مالیه‌وی جهتدن هم قیینچیلیک‌لر گه دوچ کیله‌میز. امید قیله‌میز کی ایکینچیلیک ریاستی و حکومت بو باره‌ده بیز بیلن کوپراق همکارلیک قیله‌دی همده زعفران ییتیشتیروچیلر و بو ساحه‌ده ایشله‌یاتگن کیشیلرنی قوللب-قوتله‌یدی.»
شو بیلن بیرگه، فراه ولایتی ایکینچیلیک ریاستی‌نینگ سوزلاچیسی توریالی نوری، زعفران ییتیشتیریش ولایت مرکزی و بالابلوک تومنیده عملگه آشیریله‌یاتگنینی، بیراق اینگ کتته ایکین میدانی و یخشی نتیجه‌لر فراه مرکزی‌ده ایکنینی بیلدیره‌دی. اونینگ کوپه‌یتیریشیچه، ولایت بوییچه جمعی ۴.۲۶ هکتار ییر گه زعفران ایکیلگن و اوشبو میدان‌دن ۱۰۵.۶ کیلوگرام زعفران آلینگن. او شونده‌ی دییدی: «عموماً آلگنده، فراه‌ده قریب ۴.۲۶ هکتار ییر زعفران ییتیشتیریش اوچون اجره‌تیلگن و بو میدان‌دن تخمیناً ۱۰۵.۶ کیلوگرام زعفران آلینگن. زعفران‌نینگ بازارده‌گی نرخی تورلیچه. سونگی پیت‌لرده اونینگ بیر کیلوگرامی تخمیناً ۹۵ مینگ افغانی ساتیلگن، بیراق ایریم حاللرده نرخی ۱۰۰ مینگ، حتا ۱۱۰ مینگ افغانیگچه هم ییتگن.»
سونگی ییللرده ایریم تشکیلات‌لر هم فراه‌ده‌گی زعفران ییتیشتیروچیلرنی قوللب-قوتلش و بو محصولات‌نی رواجلنتیریش بوییچه دستورلرنی عملگه آشیریب کیلگن. بو دستورلر زعفران پیازچه‌لرینی و ضرور جهازلرنی ترقه‌تیشدن تارتیب، ایکیش و سقلش اصوللرینی اورگه‌تیشگچه بولگن تدبیرلرنی قمره‌ب آله‌دی.
زراعت ریاستی سوزلاوچیسی گه کوره، CC تشکیلاتی اهالیگه ۵۰ دانه زعفران پیازچه‌سی و ضرور جهازلرنی ترقه‌تگن. DRC تشکیلاتی ایسه زعفران ییتیشتیریش و اونی سقلش بوییچه اوقوو دستورلرینی عملگه آشیرگن. او شونده‌ی دییدی: «CC تشکیلاتی اهالیگه ۵۰ دانه زعفران پیازچه‌سی و ضرور جهازلرنی ترقه‌تدی. شونینگدیک، DRC تشکیلاتی هم بو ساحه‌ده دستورلرنی عملگه آشیریب، دهقان‌لر گه زعفران‌نی ایکیش، پرورش قیلیش و سقلش اصوللری بوییچه تعلیم بیرگن.»
فراه ایکینچیلیک ریاستی مسئوللری، ولایتده زعفران ییتیشتیریش‌نی ینه‌ده رواجلنتیریش گه حرکت قیله‌یاتگنینی ایته‌دی. چونکی بو محصولات باشقه کوپلب ایکین‌لر گه قره‌گنده کمراق سوو طلب قیله‌دی و دهقان‌لر گه یخشی درآمد کیلتیریشی ممکن.
زعفران ییتیشتیروچیلر تخنیک و مالیه‌وی یاردم سوره‌ب، اولرنینگ احتیاج‌لریگه اعتبار قره‌تیلسه، ایکین میدان‌لری کینگه‌یشی و ایشچیلر اوچون هم کوپراق ایش امکانیت‌لری یره‌تیلیشی ایتیله‌دی.
