سلاموطندارنینگ ۲۸ نفر عالی معلوماتلی یاش (۱۱ قیز و ۱۷ اوغیل) بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی اولرنینگ ۱۸ نفری مسلکی یازیش و ایش قیدیریش ستندردلری بیلن تنیش ایمس. ۱۰ نفر یاش ایشگه عریضه تاپشیریش جریانیده اعلان قیلینگن ایش اورینلری بیر قطار کونیکمهلرنی طلب قیلیشینی انگلهگنینی ایتهدی، بیراق بو یاشلر اوشبو کونیکمهلرنینگ ایریملرینی اوزلشتیرمهگن.
اوشبو یاشلر عالی معلومات گه ایگه بولیشلریگه قرهمی برچهسی ایشسیز دیر و اولرنینگ کوپچیلیگی تجربهسیز بولسه-ده، واسطه و تنیش آرقهلی مهم لوازملرده تعیینلنگنلر؛ بو ایش کوپچیلیک یاشلرنینگ مهارتلرینی آشیریش و مسلکی ایش تاپیش اوچون بولگن اشتیاقلرینی کمهیتیریش گه سبب بولگن.
بدخشانلیک ۲۹ یاشلی فاطمه و پروان یشاوچیسی ۲۷ یاشلی احمد، ادبیات بولیمیده لیسانس درجهسیگه قدر اوقیگن یاشلردن و انچهدن بیری ایشسیز ایکنلرینی معلوم قیلیشهدی.
فاطمه شوندهی دییدی: «بو ساحهلرده تنیشلیگیم باشلنغیچ درجهده، CV یازیش و ایشگه عریضه تاپشیریش بوییچه معلوماتیم کم، شونینگدیک، ایشانچلی ایش قیدیریش سایتلری همده مصاحبه قیلیش قاعدهلری بیلن تولیق تنیش ایمس من.»
شو بیلن بیرگه، پروان یشاوچیسی احمد هم شوندهی دییدی: «بو حقده یعنی اوزیم مستقل روشده CV یازه آلیشیم یا کی هیچ بولمهگنده اونی ایش بیروچیگه یوباریش اوچون ثمرهلی طرزده تیارلهی آلیشیم بارهسیده حاضرگچه بوندهی تجربه گه ایگه ایمسمن. افسوس کی، شو پیتگچه تاپشیرگن CV لریمده یا کی کمچیلیک بولگن، یا کی شرطلر گه ماس کیلمهگن.»
۱۰ نفر یاشنینگ ایتیشیچه، ایشگه مراجعت قیلگنلریده شونی پهیقشگن کی، ایش اورینلری بیر وقتنینگ اوزیده بیر نیچته، حتا لوازم گه بیواسطه علاقهسی بولمهگن کونیکمه (مهارت)لرنی هم طلب قیلهدی. بو ایسه اولرنینگ عالی تعلیم دوریده آلگن بیلیم و تیارگرلیگی بیلن اونچهلیک ماس کیلمهیدی.
کابل یشاوچیسی و کمپیوتر ساینس بولیمینی بیتتیرگن ۳۴ یاشلی حبیبالله گه کوره: «CV یازیش و عریضه تاپشیریشنی بیلهمن، کمپیوتر فنلری یونهلیشیده اوقیگن من و آیتی ساحهسیده ایشلهی آلهمن. بیراق سونگی پیتلرده بیر نیچه جایگه حجت تاپشیریب، امتحان گه کیرگنیمده آیتیدن تشقری میندن برق و برقچیلیک بوییچه هم سواللر سورهشدی. مین آیتینینگ برققه نیمه علاقهسی بار دییدیم. شو مسئله سببلی بیر نیچته جایده عریضه رد ایتیلدی.»
اقتصاد بولیمینی بیتتیرگن ۲۹ یاشلی کنرلیک حقیقالله شوندهی دییدی: «اقتصاد یونهلیشیده اوقیگن من. مین CV توزه آلهمن و ایشگه عریضه یازه آلهمن. اوقیشیم اساسی بیلیملرنی بیرگن، بیراق ایش بازاریگه کوپراق عملی کونیکمهلرنی طلب قیلهدی. اگر تعلیم بیلن بیر قطارده عملی تجربه گه هم ایگه بولگنیمده احتمال ایش تاپیش آسانراق بولردی. ایش اورینلرینینگ کملیگی و لوازمدن تشقری طلب قیلینهدیگن قوشیمچه کونیکمهلر اینگ کتته قیینچیلیکلردن دیر.»
شو بیلن بیرگه، صحبت قیلگن یاشلرنینگ ایتیشیچه، ادارهلرده تنیش-بیلیش و واسطهچیلیک استوار بولگنلیگی سببلی، اولر مسلکی ایش قیدیریش بوییچه کونیکمهلرینی آشیریش گه اونچهلیک اعتبار بیرمهگنلر. اولرنینگ فکریچه، ادارهلرده بیرینچی اورینده تنیش-بیلیش و واسطهچیلیک تورهدی.
کابل یشاوچیسی ۲۷ یاشلی رحمتالله شوندهی دییدی: «درس اوقیگن کوپینچه آدملرنی کوردیم بیراق شاقه ایشلر بیلن شغللنماقده و یخشی ایش تاپه آلمهگنلر مینی فکریمچه تبعیض کوپ و بعضیلر مناسب بولمهگن ایشلر گه تعیینلنگن، واسطهچیلیک کوپ و تجربه قیلگن من.»
بلخ یشاوچیسی ۲۷ یاشلی وهیله هم بوتوغریده شوندهی دییدی: «تورلی لوازملر اوچون امتحان بیردیم و مصاحبه اوچون هم چقیریلدیم بیراق نمرهم یوقاری بولیشیگه قرهمی موفق بوله آلمهدیم و ادارهده ایشلهیدیگن اورتاقلریمدن ایشیتدیم فقط مکتبنی بیتتیرگن بیر کیشینی ایشگه آلیشگن ایکن.»
گزارشده صحبت قیلگن یاشلردن بیرقطارینینگ ایتیشیچه، بیلیم یورتلرده اوقوو دستورلریده مسلکی طرزده عریضه یازیش و ایش قیدیریش اصوللری اورگهتیلمهیدی و بعضی حاللرده ایسه اوقوو دستوری ایش بازاری بیلن اونچهلیک ماس کیلمهیدی.
کابللیک ۲۳ یاشلی امین شوندهی دییدی: «تعلیم آلگن دوریمیزده ایش قیدیریش، CV یازیش یا کی شونگه اوخشش مسئلهلر گه عاید هیچ قندهی درس اوقیگنیمیز یوق. CV یازیش اوچون عکاسخانهلر گه مراجعت قیلردیک، اما افسوس کی اولر هم CV نی توغری یازیش اصولینی بیلیشمهیدی. اگر بیلیم یورتلرده بو ساحهده درس بولگنیده هیچ بولمهگنده بیر موضوعنی اورگنردیک و حاضر احتمال ایشگه عریضه بیریشنینگ توغری اصولینی اورگنیب، حتا کی ایش تاپیشیم هم ممکن بولردی.»
شو بیلن بیرگه، بیلیم یورت استادلریدن بیرقطاری، تعلیمنینگ عملی جهتلری و اوقوو دستورینینگ ییترلی ایمسلیگی بیتتیروچیلرنینگ ایش تاپیش و تدبیرکارلیک ساحهسیده جدی قیینچیلیکلر گه دوچ کیلیشیگه سبب بولیشینی تأکیدلهیدیلر.
بیلیم یورت استادی شهزاد آرین شوندهی دییدی: «شبههسیز درس مضمونینینگ صفتلی اوقیتیلیشی جمعیت گه تأثیر قیلهدی. افسوس کی، افغانستانده عملی جهتلر گه کم اعتبار قرهتیلماقده، بو ایسه یاشلرنینگ فارغ بولگنیدن سونگ کوپلب قیینچیلیکلر گه دوچ کیلیشیگه سبب بولهدی.»
اقتصاد شناسلردن بیرقطارینینگ فکریچه، اوقوو تیزیمیده نظری درسلر بیلن بیرگه تخنیک کونیکمهلر و ایش بوییچه بیلیملرنی قوشیش، فارغ بولگنلرنی ایش بازاریگه تیزراق کیریشگه یخشیراق تیارلشی ممکن.
اقتصاد شناس ایرج فقیری شوندهی دییدی: «اگر افغانستاننینگ تعلیم تیزیمیده نظری درسلر بیلن بیرقطارده تخنیک و ایشگه عاید درسلرنی هم قوشیش امکانیگه ایگه بولسک، بو وقت اوتیشی بیلن بیلیم یورتنی بیتتیرگن شخصلرنینگ نهفقط نظری، بلکی عملی تخنیک صلاحیت گه ایگه بولیشیگه آلیب کیلهدی و اولر ایشگه جایلهشیشده تیزراق و موفقیتلی بولهدیلر.»
عالی تعلیم وزیرلیگینینگ اوقوو دستوری ایش بازاری بیلن قنچهلیک ماس کیلیشی و عالی تعلیم اوقوو دستوریده ایشگه جایلهشیش بوییچه دستورلر موجودلیگی حقیدهگی جوابنی آلیشگه حرکت قیلدیک، بیراق تکرار مراجعتلر گه قرهمی موفق بولمهدیک.
ایتیش ضرور کی، جهان بانکی گزارشلریگه کوره، آخرگی ییللرده مملکتده میلادی ۲۰۲۵ ییلده ایشسیزلیک درجهسی ایکی برابر آشگن. یاشلر سانی اینگ کتته ضررنی کورگن، چونکی میلادی ۲۰۲۳ ییلگچه اوشبو یاش گروهینینگ دییرلی تورتدن بیری ایشسیز بولگن.
