نکاحده کفائت یا کی «کفو» (تینگلیک)مهم فقهی و حقوقی توشونچهلردن بیری بولیب، ایر و خاتیننیگ نکاحیده دین، اخلاق و خُلق-اطوار، اجتماعی و مدنی موقع، شونینگدیک، اقتصادی حالت جهتیدن اوزارا ماس و تینگ درجهده بولیشینی انگلتهدی.
حقوق نقطهی نظردن، فقه عالملرینینگ فکرلریگه کوره، مالیهوی قانونلر و خلقارا حقوق نورملری هم نکاحده کفائت یا کی تینگلیک اعتبارگه آلینیشی گه تأکید ایتهدی.
شو بیلن بیرگه، حقوق شناسلرنینگ تأکیدلشیچه، عیال و ایرکک اورتهسیده تینگسیزلیک قوشمه حیات گه سلبی تأثیر قویهدی.
حقوق شناس زبیر کریمی، تینگلیک و انسان قدر-قیمتی تمایللری ملی همده خلقارا حقوق حجتلریده علیحده تأکیدلنگنینی ایتهدی. بو تمایللر نکاحده راضیلیک، آنگلی تنلاو و عیال همده ایرکک حقوقلریگه رعایه ایتیش مهملیگینی کورستهدی.
او شوندهی دییدی: «کفائت عیال همده ایرککنینگ هر بیری اوچون حقوقی و اساسی مسئله دیر اینیقسه عیاللر اوچون جوده مهم حسابلنهدی. اسلام امیرلیگی اوز فعالیتیگه اساس قیلیب آلگن فقهی تمایللرده ظلم رد ایتیلگن و عدالت گه علیحده اورغو بیریلگن. کفائت مسئلهسیده عیالگه ظلم قیلینمسلیگی کیرهک.»
دین عالملری هم کفائتنی عیال و ایرکک اوچون عمومی حقوق دیب بیلهدیلر و تورموش اورتاق تنلشده دین همده اخلاقنینگ مهملیگیگه علیحده اورغو بیرهدیلر. دین عالمی محبوب حنفی بو بارهده شوندهی دییدی: «اسلامده نکاح شرطلریدهگی بیرینچی مسئله دین حسابلنهدی – یعنی ایکی تامان هم بیر دینده بولیشی کیرهک. شریعت نقطهی نظریدن مسلمان ییگیت کافر قیز بیلن، مسلمان قیز ایسه کافر ییگیت بیلن تینگ یا کی ماس حسابلنمهیدی و بوندهی نکاح رد ایتیلهدی. نسب و مالیهوی امکانیتلرده هم تینگلیک مهم دیر.»
اونینگ ایتیشیچه، عایلهلرنینگ خبردارلیگی همده اخلاق، مسئولیتلیک، تعلیم، خُلق-اطوار، ساغلاملیک و معتاد بولمسلیک کبی خصوصیتلر گه اعتبار بیریش، نکاحدن کیینگی کوپلب معمالرنینگ آلدینی آلیشی ممکن.
او شوندهی دییدی: «عیاللر نکاحدن آلدین کفائت مسئلهسیده اوز شرطلرینی ایلگری سوریشلری ممکن، مثلاً اخلاق، دیندارلیک، کسب، تعلیم، معتاد ایمسلیک و مالیهوی حالت. اگر عیال نکاحدن کیین ایرینینگ اخلاقیده سلبی جهتلرنی سیزسه، او شریعت محکمهلریگه مراجعت قیلیب نکاحنی بیکار قیلیشی یا کی ایرینی اوز اخلاقینی توزهتیشگه مجبور قیلیشی ممکن. ینه بیر یول منبرلر، مکتبلر و تورلی کنفرانسلر آرقهلی آنگینی آشیریش دیر.»
شو بیلن بیرگه، عیال حقوقی فعالی تهمینه منگل گه کوره، نکاحده تینگلیک رعایه قیلینمسلیگی عایلهوی کیلیشماوچیلیک، ایکی تامانلمه حرمت کمهیشی و ایر-خاتین همده بالهلرنینگ روحیگه سلبی تأثیر قوییشیگه آلیب کیلهدی. او شوندهی دییدی:«نکاحده تینگلیک رعایه قیلینمسه، ناراضیلیک، کمچیلیک حس قیلیش و ایکی تامانلمه حرمت کمهیشیگه سبب بولهدی بولر کیسکینلیک و کیلیشماوچیلیککه آلیب کیلهدی. بولر روحی سلامتلیککه تأثیر قویهدی.»
ایریم عیاللر و ایرککلر نکاحده کفائت اعتبار بیریلمسلیگینی عایلهوی کیلیشماوچیلیکلرنینگ اساسی سببی دیب بیلهدیلر همده قوشمه حیاتلریده اخلاقی، فکری و اقتصادی جهتدن اوزارا توشونیش یوقلیگیدن شکایت قیلهدیلر. اولرنینگ ایتیشیچه، نکاح پیتیده تینگلیک و ماسلیک تمایلیگه رعایه قیلینمهگنی حیاتلرینی جدی معمالر گه دچار قیلگن.
مریمنینگ ایتیشیچه، اویلنگنیگه ۲ ییل بولگن و تورموش قوریشدن آلدین ایرینینگ اخلاقی و مالیهوی امکانیتلریدن خبری بولمهگن. تورموش اورتاغی اوزی و بالهلرینینگ مصرفینی تولشگه قوربی ییتمهیدی او دنگسه و معتاد ایکنینی ایتهدی. حال بوکی، مریم اوزی اورته درآمدلیک و اسلامی اخلاق اساسیده تربیهلنگن عایلهده وایه گه ییتگن.
او شوندهی دییدی: «ایریم مینینگ خرهجتلریمنی تولهی آلمهیدی. او هم دنگسه هم معتاد (چرسی). ایریمنینگ ایشسیزلیگی اورتهمیزده جنجل و اوروش تاپیلیشیگه سبب بولدی و مین آتهمنینگ اویی گه کیتدیم. تخمیناً بیر آیدن کمراق یا کی کوپراق ارهزلب یوردیم. کیین آقسقاللرنی چقیریب مسئلهنی حل قیلیشدی. گرچی معما حل قیلینگن بولسه هم، بیزنینگ جنجللریمیز دوام ایتهیپتی. اگر اولراق ایریم و اونینگ عایلهسی حقیده ییترلی معلوماتیم بولسه ایدی اصلا او بیلن تورموش قورمسدیم.»
باشقه تاماندن، کاپیسا ولایتی حصه اول کوهستان یشاوچیسی عبدالرحیمنینگ ایتیشیچه، اویلنگنیدن تورت ییل اوتگن و ۲ بالهسی بار، بیراق خاتینی بیلن بیلیم و یاش جهتدن تینگ ایمس. اونینگ ایتیشیچه، خاتینی مالیهوی یخشی شرایطی بولگن عایلهده وایه گه ییتگن، عینحالده اوزی تکسی هیداوچی بولیب و یخشی درآمدی یوق. اونگه کوره: «موتر هیداوچی من خاتینیم اوقیمیشلی دیر. او دییرلی ۱۰ ییل میندن کیچیک. اساسی معما عایلهده هردایم مالیهوی قرار قبول قیلیشده جنجل قیلهمیز. مین پول ییغیب و کیلهجکده کیرهک بولیشینی ایتهمن بیراق خاتینیم اونی نااورین صرفلهیدی و طلبی کوپ. او مینگه خسیس سنگ دییدی و بیر نیچه بار حرمتسیزلیک هم قیلگن. انسان تورموش قوریشدن آلدین ایکینچی تاماننینگ طلب و کوتیشلرینی کوریب چیقیشی کیرهک، اولر اوزیگه ماس کیلهدیمی یوق می – شونده کیینچهلیک حیاتلری بوزیلیب کیتمهیدی.»
متخصصلر ایسه شونی تأکیدلهیدیلر کی، تینگلیک بیر تاماننینگ باشقهسیدن اوستون بولیشی دیگنی ایمس، بلکی عایلهوی حیاتنینگ اساسی مسئلهلریده ماسلیک و اویغونلیک موجود بولیشینی انگلتهدی. بو ایسه اوزارا توشونیشنی آشیریش، کیلیشماوچیلیکلرنی کمهیتیریش و عایله پایدیوارینی مستحکملشگه یاردم بیریشی ممکن.
