بیرقطار یاشلر خارجی تیللر و دیجیتال کونیکمهلرنی اورگنیشگه قیزیقیش بیلدیرهیاتگن بولسه-ده، خصوصی تعلیم مرکزلریدهگی تولاولرنینگ یوقاریلیگی ایریملرنینگ تعلیمنی دوام ایتتیریش امکانیتلرینی چیکلهگن. بعضی یاشلرنینگ ایتیشیچه، مالیهوی امکانیتنینگ آزلیگی سببلی اولر اوقوو کورسلرینی وقتینچه توختهتیشگه یا کی تولاولرنی قیینچیلیک بیلن تولش گه روپهره بولگن.
سمنگاندن بولگن ۲۵ یاشلی لایقداد، ایکی ییل اول انگلیس تیلینی اورگنیشنی باشلهگن. بیراق تولاولرنینگ یوقاریلیگی سببلی اوقیشنی دوام ایتیره آلمهگن. او، یقینده کابلدهگی خصوصی تعلیم مرکزلریدن بیریگه ینه مراجعت قیلگن، بیراق هنوزگچه تعلیم خرهجتلرینینگ یوقاریلیگیدن شکایت قیلهدی. او شوندهی دییدی: «آلتی آیدن بیری انگلیس تیلی کورسی گه قتنهیپمن و هر آی ۱۰۰۰ افغانی تولهیمن. بعضی پیتلرده معمالر سببلی تولاونی تیارلهی آلمهیمن. ایکی ییل اول هم کورس تولاوی یوقاری بولگنی اوچون انگلیس تیلی درسلریمنی یخشی دوام ایتیره آلمهگن ایدیم.»
کونیکمهلرنی اورگنیش شخصی و اجتماعی رواجلنیشنینگ مهم یوللریدن بیری بولیشیگه قرهمهی، اقتصادی معمالر ایریم یاشلرنی حتا قیسقه مدتلی تعلیمنی دوام ایتیریشده هم قیینچیلیکلر گه دچار قیلماقده.
۱۲-صنف بیتیروچیسی ۲۰ یاشلی احمد حکیمی هم انگلیس تیلینی اورگنیش گه حرکت قیلهیاتگن یاشلردن بیری دیر. اونینگ ایتیشیچه، کورس تولاوی، کتاب و اوقوو اوسکونهلری کبی قوشیمچه خرهجتلر اونگه کتته مالیهوی باسیم کیلتیرگن. او شوندهی دییدی: «آلتی آیدن بیری بیر کورسده انگلیس تیلینی اورگنهیپمن. سمستر تولاوی آشیب بارهدی. دستلب ۵۰۰ افغانی تولاو آلهدیلر، ۵۰-۱۰۰ افغانی ایچکی کارته، ۱۰۰ افغانی کتاب، دفتر و باشقه اوقوو موادی اوچون صرفلنهدی. عموماً آلگنده، دستلبکی خرهجتلر جوده کوپ بولهدی. هر سمستر اوزگرگنده، کتابلرنینگ نرخی هم آشهدی.»
اقتصادی معمالردن تشقری، ایریم قیزلر هم خصوصی تعلیم مرکزلریدهگی امکانیتلردن فایدهلنیشگه حرکت قیلماقده.
پروان ولایتیدن بولگن ۲۲ یاشلی نوریه احمدی، تعلیم خرهجتلرینی کشتهچیلیک (موره دوزلیک) آرقهلی تأمینلهیدی. او، انگلیس تیلینی اورگنیشگه جوده قیزیقیشینی، بیراق کورس پولینی بیر آز قیینچیلیک بیلن تولهشینی ایتهدی. اونینگ ایتیشیچه: «تخمیناً بیر یا کی بیر یریم ییلدن بیری تعلیم مرکزی گه قتنب انگلیس تیلینی اورگنهیپمن. انگلیس تیلیگه جوده قیزیقهمن. پولنی کتابلر اساسیده تولهیمیز. درسلرنی باشلهگنیمیزده دستلب ۵۰۰ افغانی تولهگنمن، کیینگی کتاب اوچون ۱۰۰۰ افغانی، حاضر باشلهگن کتابیمیز اوچون ایسه ۱۵۰۰ افغانی تولهدیم.»
بلخ ولایتی یشاوچیسی بولگن ۲۰ یاشلی معصومه هم، دیجیتال کونیکمهلر و کمپیوتر بوییچه تعلیم آلهیاتگنینی ایتهدی؛ بیراق رویخطدن اوتیشنی ینگیلش اوچون هر آی ۱۰۰۰ افغانی تولش حاضرگی اقتصادی شرایطده اونی قیینچیلیکه روپهره قیلگن. او شوندهی دییدی: «تخمیناً ۳ یا کی ۴ آیدن بیری دیجیتال کونیکمهلر و کمپیوتر کورسلریده تعلیم آلهیپمن. هر آی اوشبو کورسلرده رویخطدن اوتیشیمنی ینگیلش اوچون ۱۰۰۰ افغانی تولهیمن و بو مین اوچون سیزیلرلی مقدار دیر.»
شو بیلن بیرگه، ایریم خصوصی تعلیم مرکزلری مسئوللری، اوقووچیلر گه مالیهوی باسیمنی کمهیتیریش اوچون چیگیرمه (تخفیف) نظرگه آلینگنینی ایتهدیلر.
کابلده بیر خصوصی تعلیم مرکزی اساسچیسی بولگن فرهاد سیرت شوندهی دییدی: «ایلگری، مثلاً ۱۰۰۰ افغانی بولگن تولاونی حاضر اوقووچیلر ۳۰۰ افغانی تولهیدی. بونینگ سببی اهالینینگ آغیر اقتصادی احوالی دیر. تولاونی عملگه آشیریشگه امکانیتی بولمهگنلر اوچون ۵۰ فایزلیک چیگیرمه بیلگیلنگن.»
شونینگدیک، کابل شهریده تعلیم مرکزلریدن بیرینینگ بولیم آمری زهرا خواجه، تعلیم خرهجتلرینی کمهیتیریشدن تشقری، احتیاجمندلر گه قرطاسیه بویوملری هم ترقهتیلهیاتگنینی ایتهدی. او بوتوغریده فکر-ملاحظهسینی شوندهی بیان قیلهدی: «فکر روشن اکادمیهسیده تولاولر اولگی ییللرده یوقاریراق ایدی، بیراق حاضر اهالینینگ اقتصادی احوالی یامانلشگنی و یاشلرنینگ اوقیش همده تعلیمگه بولگن قیزیقیشی سببلی تولاولر کمهیتیریلدی. هه، کم تأمینلنگن یاشلر و عایلهلر اوچون مخصوص چیگیرمهلر همده بیپول قرطاسیه بویوملری و بیپول تعلیم کبی قوللب-قوتلش دستورلرینی نظرگه توتگن میز.»
باشقه تاماندن، تعلیم و تربیه بوییچه بیلرمان جمالالدین سلیمانی، کونیکمهلرنی اورگهتیش بوییچه دولت دستورلری موجودلیگینی، بیراق بو دستورلر چیکلنگن بولیب، برچه یاشلرنینگ احتیاجلرینی قاندیره آلمهیاتگنینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «تخنیکی تعلیمات ریاستیده تشکیل ایتیلگن دستورلر بیپول. بو یونهلیش اوچون مبلغ هم اجرهتیلگن. بیراق او چیکلنگن و طبیعی کی برچه اوچون ییترلی ایمس. امید قیلهمن کی دولت، خصوصی تشکیلاتلر و خیریه قیلوچی شخصلر همکارلیک قیلیب، اوقووچیلر اوچون بیپول کورسلر تشکیل ایتسهلر.»
یاشلرنینگ کسبی کونیکمهلرنی اورگنیشگه قیزیقیشی آرتیب بارهیاتگن بیر پیتده، خصوصی تعلیم مرکزلری بیلیم و کونیکمه آلیشنینگ اساسی امکانیتلریدن بیریگه ایلنگن. بیراق. اوشبو مرکزلردهگی تولاولرنینگ یوقاریلیگی ایریم یاشلرنینگ تعلیم آلیش امکانیتلرینی چیکلهگن.
تعلیم و تربیه بوییچه بیلرمانلرنینگ فکریچه، تعلیم آلیشده تینگ امکانیتلرنی یرهتیش اوچون دولت و خصوصی تشکیلاتلر ارزان همده بیپول تعلیم دستورلرینی کینگهیتیریش بارهسیده ینهده کوپراق همکارلیک قیلیش ضرور.
