میلادی ۲۰۲۶-ییلده افغانستان گه انسانسیورلیک یاردملر کمهیشی و انسانی بحران توغریسیده خلقارا تشکیلاتلردن قطارینینگ خواطری بیلن بیرگه، اسلام امیرلیگی سوزلاوچیسی ذبیحالله مجاهدنینگ ایتیشیچه، افغانستان یشاوچیلری یشش وضعیتی یخشیلنیشی بوییچه حکومتنینگ بیر قطار برنامهلری بار.
اسلام امیرلیگی سوزلاوچیسی ذبیحالله مجاهدنینگ کوپهیتیریشیچه، ایشخانهلر آچیلیشی، ایکینچیلیک مکانیزهلنیشی، سوو منبعلری مدیریت بولیشی و ایچکی تولیدلر کوپهیشی، افغانستان اقتصادی رواجلنیشی بوییچه حکومتنینگ اینگ مهم برنامهلریدن دیر.
جناب مجاهدنینگ سلاموطندار بیلن اوتکزگن صحبتلریده ایتیشیچه، افغانستان اقتصادی وضعیتی یخشیلنیشی اوچون اسلام امیرلیگی بیلن دنیانینگ اقتصادی، دیپلماتیک و سوداگرلیک یخشی همکارلیگی بولیشی کیرهک. «دنیا ایکی یونهلیشدن همکارلیک قیلیشی ممکن؛ برق ایشلب چیقریش-بو ییرلرنی تیکلش و ایکینچیلیک یخشیلنیشیگه هم یاردم بیرهدی و بو توغریده سعیوحرکتلریمیز هم دوام ایتماقده. مملکتلردن دیپلماتیک، تجارتی و اقتصادی یخشی همکارلیکلری بولیشینی ایستهیمیز که قیینچیلیکلردن چیقیش اساسی یولی دیر.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نهادلری و یاردم بیرووچی نهادلردن قطاری، جاری میلادی ییلده افغانستاننینگ نیچهتورلی بحرانلر بیلن روپهرهلیگیدن آگاهلنتیرگنی بیرحالده، بو ایستهکلر بیان بولگن.
خلقارا آزیق-آوقت دستوری، ینگی گزارشیده آگاهلنتیریشیچه، افغانستان ده ۱۷ میلیون کیشی آزیق-آوقت خوفسیزلیگی بیلن روپهره دیر. بو نهاد، بالهلر و عیاللر آرهسیده توییب آوقتلنمسلیک کوپهیشینی بودجه کمهیشی و اولرنینگ دوالنیش مرکزلریدن فایدهلنه آلمسلیگی دیگن.
شونینگدیک بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ بالهلرنی قوللب-قوتلاوچی صندیغی یا-ده یونیسف، ییللیک گزارشیده بالهلر اوچون ساغلیقنی سقلش خذمتلری کملیگی و بالهلر همده عیاللر آرهسیده توییب آوقتلنمسلیک کوپهیگنیدن خبر بیریب و ایتیشیچه، ۲۰۲۶-ییلده ۱۲ میلیون کیشینینگ انسانسیورلیک نیازلری تامینلنیشی اوچون ۹۵۰ میلیون دالرگه نیازی بار.
غور یشاوچیسی سیمانینگ ایتیشیچه، اقتصادی قیینچیلیکلر و یشش محللریده ساغلیقنی سقلش مرکز یوقلیگی سبب، کسل بولگنی پیتده شفاکار گه مراجعت قیله آلمهیدی. «دوالنیش مرکزلریدن فایدهلنه آلمهیمیز. اوییمیز دوالنیش مرکزلردن اوزاق دیر و وضعیتی آغیر بولگن بیر کسلنینگ دوالنیش مرکزگه آلیب باریش بیزلرگه قیین دیر. نقلیه واسطهمیز یوق و اقتصادیمیز هم یخشی ایمس.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی معلوماتی اساسیده، افغانستان ده ۵ یاشنی تولدیرمهگن ۳.۵ میلیون باله جدی توییب آوقتلنمسلیک خوفی آستیده بولیب، ۱.۲ میلیون حامله و سوت بیرهدیگن عیال ایسه جدی شکلده آزیق-آوقت کملیگی بیلن روپهره دیر.
کابل یشاوچیسی و قشاقلیک سبب شهر سطحیده پلاستیک ساتهدیگن ۱۲ یاشر مصورنینگ ایتیشیچه، کمبغللیک سبب بو ایشگه یوز کیلتیرگن. «آزیق-آوقتیمیز یوق. اوزیم عایله سرپرستیمین. مکتب گه کیتیشیم پیتده بعضا اویده نان بولمهیدی و بولگنیده هم نان و چای بار. مکتبدن رخصت بولگنیمدن کیین عایلهم گه نان تاپیش اوچون ایشلشگه کیتهمن.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی قاچقینلر ایشلری بوییچه عالی کمیساری و خلقارا مهاجرت تشکیلاتی آماری اساسیده، ۲۰۲۵-ییلده ایران و پاکستان دن ایکی میلیون ۸۰۰ مینگدن آرتیق افغانستانلیک قاچقین مملکت گه قیتگن که اوشبو کیشیلردن قطاری جدی انسانسیورلیک احتیاجلر بیلن روپهره دیر.
تورت آی آلدین ایران دن چیقریلگن پروان یشاوچیسی ۲۸ یاشر نقیبنینگ ایتیشیچه: «آرام بیر حیاتگه ایگه بولیش و حیاتیمیزنینگ اوزگریشی اوچون مهاجرت قیلگن ایدیک که، قیغو بیلن عایلهم بیلن بیرگه چیقریلدیک. برچه نرسهمیز ایران ده قالدی و بیرمقدار یاردم قولگه کیلتیردیک، بیراق بو هم ییترلی ایمس.»
صفاکارلیک قیلهدیگن غور یشاوچیسی بولمیش لیلانینگ ایتیشیچه، درآمدی آز دیر و عایله نیازلریدن برچهسینی تامین امکانیتیگه ایگه ایمس. اونگه کوره، ایش فرصتلری یانیده انسانسیورلیک یاردملر هم کمهیگن. «هیچ نرسهمیز یوق، موسسهلر هم بای کیشیلرگه یاردم بیرهدی و کمبغل عایلهلرگه یاردم بیرمهیدی. سرپرستیمیز یوق و اوغلیم هم معتاد دیر. اوزیم اهالی اوییگه باریب ایشلهیمن، بیراق تاپهدیگنیم درآمد ییترلی ایمس. ۱۰ یاشر قیزیمنی ساتیشگه قرار آلدیم.»
قشاقلیک و انسانسیورلیک یاردملر کمهیشی یانیده، شونینگدیک هوا اوزگریشلری هم افغانستان یشاوچیلری حیاتینی تاثیرلنتیرگن. معلوماتلر اساسیده، افغانستان جمعیتیدن ۸۰ فایزی ایکینچیلیک و چاروهچیلیک بیلن شغللنگن که قوروقچیلیکلر و سوو کملیگی اولرنینگ یشش وضعیتیگه تاثیر قویگن.
شونینگدیک ینگیلیکده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی آزیق-آوقت و ایکینچیلیک دستورینینگ آگاهلنتیریشیچه، افغانستان ده ۱۷.۴ میلیون کیشی آزیق-آوقت ناتینچلیگی بیلن روپهره دیر.
پروان دهگی دهقانلردن قدرتاللهنینگ ایتیشیچه، هوا اوزگریشلری سبب، ییریدن محصول قولگه کیلیتریش میزانی کمهیگن. «اقلیم اوزگریشلاری سبب، حاصلات کمهیگن. اوتگن ییللر ایکی موسومده ایکین ایکهر ایدیک. حاضر ایسه بیر موسوم ایکین ایکهمیز. سوو سطحی قویی کیتگن و کوز موسومیده سوویمیز یوق. یالغیز محصولیمیزدن یریمینی قولگه کیلتیرهمیز.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسانسیورلیک یاردملرنی هماهنگ قیلووچی ادارهسی (اوچا) گزارشی اساسیده، ۲۰۲۶-ییلده افغانستان ده قریب ۲۲ میلیون کیشینینگ انسانسیورلیک یاردملرگه نیازی بولیب و اوشبو نیازمند کیشیلرگه یاردم بیریش اوچون بیر میلیارد ۷۴۰ میلیون دالرگه نیاز بار.
