قوروقچیلیک و اقلیم اوزگریشی سببلی سوو تنقیصلیگی سونگی ییللرده غزنی ولایتینینگ ایریم تومنلریده دهقانچیلیک و چارواچیلیککه سلبی تأثیر قویگن. غزنی مرکزی همده خواجهعمری، مالستان، دهیک، قرهباغ و جغتوی تومنلریدهگی دهقان و باغدارلرنینگ ایتیشیچه، سونگی بیر نیچه ییل ایچیده ییر آستی سوولری سطحی سیزیلرلی درجهده پسهیگن. بیراق پسهیش درجهسی حدودلر گه قرهب فرق قیلهدی.
مالستان تومنی شینده حدودی یشاوچیسی و دهقان شاهولینینگ ایتیشیچه، تومننینگ ایریم حدودلریده سوو سطحی ۲۰ متردن ۳۰ مترگچه پسهیگن. او شوندهی دییدی: «افسوس کی، قودوقلر سووی ۲۰-۳۰ متر گه پس توشگن. اوتگن ییلگه نسبتن بو ییل قودوقلرنی ینه سکیز متر چقور قازیشگه مجبور بولدیک. آدملرنینگ ۵۰ فایز زراعت حاصلی کمهیگن، باغدارلیک و چارواچیلیک ساحهسیده سلبی تأثیر قویگن و ایکینچیلیک ییرلریمیزدن کوپ قسمیده هیچ نرسه ایکه آلمهدیک.»
ایریم دهقانلرنینگ ایتیشیچه، سوودن قیته فایدهلنیش اوچون کوپ پول صرفلب و قودوقلرینی چقورراق قازیشگن مجبور بولگنلر، بیراق ایریملرنینگ قودوقلرینی چقور قازیش گه قوربی ییتمهیدی
غزنی ولایتی قرهباغ تومنیده محنتکار حکمتالله و خواجهعمری تومنیده دهقان حمیدالله، سوو کمهیشی سببلی اولر ایکینچیلیک و چارواچیلیک فعالیتلرینی محدود قیلیشیگه آلیب کیلگنینی ایتهدیلر.
قرهباغ تومنی یشاوچیسی و دهقان حکمتالله شوندهی دییدی: «کوپراق سوو گه احتیاجیمیز بولگنی اوچون قودوقلرنی ینهده چقورراق قازیش گه مجبورمیز. بو ایش بیز اوچون قیمتراق توشهدی و اکثریت دهقانلرنینگ بونگه امکانیتی ییتمهیدی. سوو آزلیگی سببلی ایلگری ایکیب کیلگن ییرلریمیزنینگ کوپ قسمینی حاضر ایکیش گه امکانیمیز یوق.»
غزنی ولایتی خواجهعمری تومنیده محنتکار حمیداللهنینگ ایتیشیچه: «سونگی ایکی-اوچ ییل ایچیده خواجهعمری تومنیده سوو سطحی پسهیب کیتدی. آدملر قودوقلرنی چقورراق قازیش گه حرکت قیلدی، اما بری-بیر نتیجه بیرمهدی. اینیقسه یاز فصلیده آدملر بو معما گه کوپراق دوچ کیلهدی. ایریم جایلرده سوو تنقیصلیگی سببلی زراعت ییرلری قوریب قالگن.»
دهقانلرنینگ اساسی طلبی – سوونی سقلش و باشقریش آست قوریلمهلرینی یرهتیش، کم سوو طلب قیلهدیگن ایکینلرنی ییتیشتیریشنی ترغیب قیلیش همده قوروقچیلیک که چیدهملی تخملردن فایدهلنیشی دیر.
غزنی ولایتی جغتوی تومنی سراب حدودیدن بولگن و دهقان نجیبالرحمان شوندهی دییدی: «بیزنینگ حکومتدن طلبیمیز – بو ساحه گه اعتبار قرهتیش، سوو منبعلری و کیچیک توغانلر قوریش دیر. ینگی تامچیلتیب سووغاریش تیزیمینی عملی قیلیش همده دهقانلر گه اصلاح قیلینگن تخملر و دارولرنی ییتکزیب بیریش گه اعتبار قرهتیش دیر.»
شو بیلن بیرگه، غزنیده زراعت متخصصلری اقلیم اوزگریشی و سوو منبعلریدن حددن تشقری فایدهلنیشنی ییر آستی سوولری سطحینینگ پسهیشیگه آلیب کیلهیاتگن اساسی عامللردن دیب حسابلشهدی. اولر بو جریان دوام ایتسه، کیلگوسی ییللرده دهقانچیلیک، چارواچیلیک و قیشلاق عایلهلرینینگ اقتصادی حیاتی جدی ضرر کوریشی ممکنلیگیدن آگاهلنتیریشهی.
زراعت متخصصی صالحمحمد غزنوی شوندهی دییدی: «سوو پمپلری آرقهلی حددن تشقری فایدهلنیش و هوانینگ ایسیشی سوونینگ بخار گه ایلنیشیگه سبب بولهدی و اقلیم اوزگریشیده کتته رول اوینهیدی. قار قتلمی تیز ییریدی، سوو سیل کبی آقیب کیتهدی یا کی بخار گه ایلنهدی. اگر وضعیت شوو طرزده دوام ایتسه، چقور قودوقلر، کاریزلر و بولاقلر قوریب قالهدی. اکثریت آدملرنینگ ایسه شونچهلیک چقورلیکدن سوو چیقریشگه امکانیتی ییتمهیدی.»
شو بیلن بیرگه، غزنی ولایتی توختهب تورگن سوولرنینگ فرعی حوزه ریاستی مسئوللری، ولایتنینگ ایریم تومنلریده ییر آستی سوولری سطحی سیزیلرلی درجهده پسهیگنینی تصدیقلب، ایریم حدودلرده سوو سطحی تخمیناً ۱۰-۱۲ متردن ۳۰-۳۲ مترگچه توشگنینی معلوم قیلهدیلر.
مذکور ادارهنینگ تخنیک بوییچه مصلحتچیسی محمدنذیر سهار شوندهی دییدی: «غزنی مرکزی و ایریم تومنلریده سوو سطحی هر کونی پسهیب بارهیاتگنینی کورسهتووچی معلوماتلریمیز بار. ایلگری سوو سطحی ۱۰-۱۲ متر بولگن ییرلرده حاضر بو کورستکیچ ۳۰-۳۲ متر گه ییتگن. سوو سطحی ایکی-اوچ متر بولگن حدودلرده ایسه حاضر ۱۵-۱۶ متر گه توشگن. سوو سحطی کوندن-کونگه ینهده پسهیماقده. اگر سوودن شو طرزده فایدهلنیش دوام ایتسه، یقین کیلهجکده دهقانلریمیز جدی ضرر کورهدی.»
سهار، ییر آستی سوولریدن حددن تشقری فایدهلنیشنینگ آلدینی آلیش مقصدیده اوشبو اداره بیلگیلنگن ترتیب اساسیده اوز باشیمچهلیک بیلن قودوق قزیشنی چیکلهگنینی قوشیمچه قیلهدی. اونینگ ایتیشیچه، ییر آستی سوولرینی قیته تولدیریش مقصدیده ایریم تومنلرده چکدملر قوریلگن، شونینگدیک بیر نیچته ییریک سوو توغانینی قوریش بوییچه تدقیقاتلر اوتکزیلیب، لایحهلر مرکزی ادارهلر گه تقدیم ایتیلگن. او شوندهی دییدی: «اوز باشیمچهلیک بیلن برمهلش ایشلرینی منع قیلگنمیز. قیسی ییرلرده رخصت بیریش یا کی بیرمسلیک بوییچه برنامه بار. بو یونهلیشده ییر آستی سوولرینی قیته تولدیریش اوچون لایحهلرنی هم عملگه آشیردیک. تورلی تومنلرده چکدملر قوردیک و ایریملری حاضر هم قوریلیش جریانیده. شونینگدیک، ییریک سوو توغانلرینی قوریش بوییچه تدقیقاتلر اوتکزیلیب، اولرنی مرکز بیلن شریک قیلگنمیز.»
بیراق، غزنی ولایتی زراعت ریاستی مسئوللری، سوو تنقیصلیگی و قورغاقچیلیک زراعت محصولاتلری ییتیشتیریش گه تأثیر کورستگنینی بیلدیرهدی. غزنی ایکینچیلیک، سووغاریش و چارواچیلیک ریاستینینگ مطبوعات مسئولی محمد ذکریا هوتک شوندهی دییدی: «بیز گه کیلیب توشگن گزارشلر گه کوره، کاریزلر و باشقه سوو منبعلریدن فایدهلنهدیگن حدودلر افسوس کی ضرر کورگن. اما یخشی تامانی شونده کی، ییتی تومنده جمعی ۳۵ ته چکدم قوریلگن. ایریم تومنلرده سووغاریش کاناللری برپا ایتیلگن و آدملر تامچیلتیب سووغاریش تیزیملریگه اوته باشلهگن. اساسی معما للمی حدودلرده کوزهتیلماقده. ایلگری ایکیلگن ایریم میوهلر، دانلی ایکینلر و سبزهواتلر ضرر کورگن.»
غزنی، افغانستاننینگ زراعتی ولایتلریدن بیری بولیب، مرکز و تومنلر اهالیسینینگ کتته قسمی دهقانچیلیک و چارواچیلیک آرقهلی تیریکچیلیک قیلهدی. بوندهی شرایطده ییر آستی سوولرینینگ برقرار روشده کمهیشی نهفقط یشش محیط اوچون معما بلکی ایکینچیلیک محصولاتلری، عایلهلر درآمدی و آزیق-آوقت خوفسیزلیگیگه هم بیواسطه تأثیر کورسهتیشی ممکن. اگر بو حالت دوام ایتسه، قیشلاق حدودلریده اهالینینگ یشب قالیشی و برقرار حیات کیچیریشی هم جدی خوف آستیده قالیشی ممکن.
