حنفی فقه گه کوره، هبه بیرار مالنی عوض آلمسدن باشقه کیشی گه بیریش دیر. هبه عملگه آشیب اونی قبول قیلووچی آلگچ، مال-ملککه ایگهلیک حقوقی اصلیده آلوچیگه اوتهدی. دین علمالری و حقوقشناسلرنینگ تأکیدلشیچه، ایریم استثنا حالتلرده هبهدن قیتیش امکانیتی موجود بولسه-ده، اساسی قاعده – ملک حقوقینینگ اوتیشی دیر. هبهدن قیتیش ایسه دینی و اخلاقی جهتدن معقوللنمهیدی.
سلاموطندار، هبه بیلن باغلیق حکملر حقیده آدملرنینگ خبردارلیک درجهسینی اورگنیش مقصدیده بیر گروه عیاللر بیلن صحبت قیلگن. اولرنینگ حکایهلری شونی کورستهدی کی ایریم عایلهلرده هبهنینگ شرعی و حقوقی مسئلهلری حقیده آز خبر بولیش سببلی، بعضاً بیریلگن هبهلرنینگ مالکیتی یا کی اولردن فایدهلنیش ترتیبی بارهسیده تورلی قرهشلر و عایله اعضالری اورتهسیده کیلیشماوچیلیکلر یوزه گه کیلگن.
دایکندیدن بولگن فاطمهنینگ ایتیشیچه، تورموش قورگنیگه اون ییل بولگن. بو وقت دوامیده ایری تامانیدن هییتلر و تورلی خورسندچیلیک مراسملری مناسبتی بیلن جمعی ۲۰۰ مینگ افغانی مقداریده آلتین بویوملر ساوغه قیلینگن. بیراق آلینگن ساوغهلر عایلهنینگ اقتصادی معمالری سببلی ایریم مالیهوی احتیاجلرنی قاپلش اوچون ساتیلگن. او شوندهی دییدی: «تورلی مناسبتلرده ایریم تامانیدن ساوغه قیلینگن آلتین سیرغه و بیلَک اوزوکلریم بار ایدی. کیینچهلیک عایلهدهگی اقتصادی قیینچیلیکلر سبب بو آلتینلر بعضی مالی احتیاجلرنی قاندیریش اوچون ساتیلدی. اوشه پیتده عایله گه عاید هر قندهی قرار همه اوچون فایدهلی بولهدی دیب اویلردیم. بوندن تشقری، هبه بیلن باغلیق شرعی حکملری و حقوقی مسئلهلر حقیده معلوماتیم یوق ایدی. فقط مینگه بیریلگن هدیه اوزیمگه تیگیشلی دیب اویلردیم. کیینچه بو مسئله حقیده سوریشتیرگنیمده هبه بوییچه انیق حکملر موجودلیگینی بیلدیم، بیراق اوندن آلدین ییترلی معلوماتیم یوق ایدی.»
باشقه تاماندن، بغلانلیک نجیبه هم نکاح ساوغهسی صفتیده قیناتهسی (ایرینینگ آتهسی) تامانیدن ۱۴ ییل اول ایکی جریب ییر آلگنینی ایتهدی. بیراق حاضرده قیناتهسی وفات ایتگنیدن کیین اونینگ میراثخورلری اوشبو ساوغهنی قیتریشنی طلب قیلماقده. اونینگ ایتیشیچه: «بیر نیچه ییل اول قیناتم مینگه ایکی جریب ییرنی هدیه صفتیده بیردی و حجتلر هم مینینگ نامیمگه رسمیلشتیریلگن ایدی. او وفات ایتگنیدن کیین بو ییر مسئلهسیده عایلهده تورلی قرهشلر تاپیلدی و میندن حجتنی اولر گه بیریشیم سورهلدی. چونکی مین هم شرعی حکملر حقیده ییترلیچه معلوماتیم یوق ایدی.»
شونینگدیک سرپلدن بولگن انیلا، توغیلگن کونی مناسبتی بیلن «آلتین اوزوک» ساوغه آلگنینی ایتهدی. بیراق ییتی آی اوتگچ، ایرینینگ اقتصادی معمالری سببلی اونینگ ناراضیلیگی بیلن اوزوک ینه قیتریب آلینگن. اونینگ ایتیشیچه، او آلگن ساوغهسی اوزیگه تیگیشلی دیب اویلهگن، بیراق بیریلگن هدیه حقیده حقوقی حکم بارلیگینی بیلگن. اونگه کوره: «ایریم توغیلگن کونیم مناسبتی بیلن مینگه قیمتی تخمیناً ۱۵ مینگ افغانی بولگن آلتین اوزوک ساوغه قیلدی. چونکی اولگی ییللرده ساوغه آلمهگن ایدیم، بو ساوغهدن جوده خورسند بولدیم. بیر نیچه آی اوتگچ، عایلهدهگی اقتصادی قیینچیلیکلر سبب خرهجتلرنینگ بیر قسمینی قاپلش اوچون یوزوکنی ساتیش حقیده قرار قیلیندی. اوشه پیتده آلگن ساوغم اوزیمگه تیگیشلی دیب اویلردیم، بیراق هبه بیلن باغلیق شرعی و حقوقی حکملر حقیده ییترلیچه معلوماتیم یوق ایدی. کیینچهلیک بو بارهده انیق حکملر بارلیگینی بیلدیم.»
حقوقشناس ثناالله ایوبینینگ ایتیشیچه، هدیهنی قیتریشده اونی آلوچینینگ (موهوبله) راضیلیگی انابت گه آلینیشی کیرهک. اگر او راضی بولمسه، هدیه بیرگن شخص (موهوب) فقط صلاحیتلی محکمه تامانیدن بوتوغریده معقول عذر تیکشیریلگنیدن سونگ و رجوع توسیقینلیگی بولمسه هدیه قیلینگن مالنی قیتریب آلیشی ممکن. او هدیهنی قیتریش حکمی حقیده شوندهی دییدی: «واهب موهوب لهنینگ راضیلیگی بیلن هبهدن قیتیشی ممکن. اگر موهوب له راضی بولمسه او حالده، محکمهدن قیتیشگه رخصت آلهدی. بونینگ اوچون بو ایش اساسلی عذر گه تیهنیشی و قیتیشگه توسقینلیک قیلووچی سببلر بولمسلیگی شرط.»
دین عالمی قطبالدین مجتهدنینگ ایتیشیچه، حنفی فقهده ایریم شرطلر اساسیده هبهدن قیتیش گه رخصت بیریلگن بولسه-ده، بو ایش دینی و اخلاقی جهتدن نامعقول حسابلنهدی. او شوندهی دییدی: «حنفی مذهبده شرطلریگه رعایه قیلینگن حالده هبهدن قیتیش جایز دیر. بیراق دینی و اخلاقی نقطهی نظردن بو ایش مکروه و یاقیمسیز عمل سنلهدی.»
متخصصلر تامانیدن بیلدیریلگن فکرگه کوره، هبهنی قیتریب آلیش قانون و فقهده انیق بیلگیلنگن شرطلر همده چیکلاولر گه ایگه. شونگه قرهمی ایریم حقوقشناسلرنینگ ایتیشیچه، بعضی عیاللرنینگ اوشبو حکملر حقیده ییترلی معلومات گه ایگه ایمسلیگی، نزاعلر یوزه گه کیلگن پیتلرده اوز حقوقلرینی حمایه قیلیش و طلب قیلیش جریانیده قیینچیلیکلر گه دوچ کیلیشیگه سبب بولگن.
