افغانستان جمعیتیدن قریب اوچدن بیری مهاجرت تجربهسیگه ایگه بولیب و شونینگدیک حاضر ایسه میلیونلب کیشی قوشنی مملکتلردن باشلب، منطقه و دنیانینگ تورلی حدودلریگچه ترقهلیب کیلگن؛ لیکن شوندهی کیشیلر هم بار که اولر هیچ قچان مهاجرت یولینی تنلمهی و افغانستاننی ترک ایتیش نیتیده هم ایمس.
اوشبو یشاوچیلردن قطارینینگ سلاموطندار گه ایتیشلریچه، قیینچیلیکلر بولسهده افغانستان ده قالیشگه قرار آلگنلر. اولر عایلهدن اوزاق بوله آلمسلیک، اولکهگه قرهملیک تویغوسی و فرهنگی ارزشلرگه توختهشنی، بو قرارنینگ اینگ مهم سببلریدن بیلهدیلر.
کابل شهری ۱۷-ناحیه یشاوچیسی بولمیش ۲۳ یاشر ذبیحاللهنینگ ایتیشیچه، عایلهگه بولگن سیوگی، اوز مملکتده ایرکینلیک حسی و اولکه گه بولگن قدر-قیمت، اونی مهاجرت قیلمسلیگیگه سبب بولگن. «افغانستان دن کیتمهگنیم سببی ایسه عایلهم و باشقهسی ایسه ایرکینلیک دیر. مملکتیمیزنینگ هر تامانیده بولگن آزادلیک باشقه هیچ بیر مملکت توپراغیده یوق. هر کیم اوچون اوز مملکتی حرمتلی دیر و مملکتیمیزدهگی قدر-قیمت باشقه هیچ بیر مملکتده تاپیلمهیدی.»
اولکه گه بولگن باغلیقدن تشقری، یشاوچیلردن قطارینینگ ایتیشلریچه، باشقه مملکتلرده حیات کیچیریش تجربهسی همده اجتماعی و فرهنگی فرقلیکلر، اولرنینگ افغانستان ده قالیش اوچون قرار آلیشلریگه تاثیر قویگن.
کابل شهری ۱۷-ناحیه یشاوچیسی عظیم جوینده و ۸-ناحیه یشاوچیسی ایملنینگ ایتیشلریچه، مهاجرت امکانیتی یرهتیلگنی بیلن مملکتده قالیشنی تنلهگن. اونینگ ایشانچیگه کوره، اولکهنی ترک قیلیش برچه قیینچیلیکلر ییچیم یولی بولمهی، باشقه مملکتلرده فرهنگ و قانون-قاعدهنینگ فرقلیگی، عایلهوی تیریکچیلیک و بالهلر تربیهسیگه تاثیر قویه آلهدی.
عظیم جویندهنینگ کوپهیتیریشیچه: «نیچه مرته امکانیت یرهتیلگن ایدی، بیراق اوزیم کیتمهدیم، چونکه اولکه اوییمیز کبی دیر و حتا بوزیلسه هم اوزیمیزنینگ اویمیز دیر. قوییب کیتیش ییچیم یول ایمس. حقی بولگن ییر اولکه دیر و اولکه بیزلر اوچون بیر آنه کبی دیر.»
بوتوغریده ایملگه کوره: «بوتون عایله بیلن کیتیش اوچون مینگه امکانیت یرهتیلدی، کیتمهدیم و اولکهده قالیشنی ایستهدیم. هر اولکهنینگ فرهنگی فرقلی دیر و مینی قیز و اوغلیم بار و باشقه اولکه گه کیتیب اولرنینگ میندن اوزاق بولیشلرینی ایستمهدیم.»
شونینگدیک جمعیتشناسلرنینگ ایتیشلریچه، قالیش یا-ده مهاجرت قیلیش اوچون قرار آلیش یالغیز اقتصادی وضعیتگه تیگیشلی ایمس؛ عایلهوی، اجتماعی و فرهنگی عامللر هم بو قرارده تعیین قیلووچی رولی بار.
جمعیتشناسلردن راشد صدیقینینگ ایتیشیچه، عایلهوی باغلیقلر، اجتماعی و فرهنگی مسئلهلر همده مهاجرت یوللری قیینچیلیکلریدن خواطرلنیش، یشاوچیلردن قطارینینگ افغانستان ده قالیشنی تنلشلریگه سبب بولهدیگن اینگ مهم عامللردن دیر. «یشاوچیلردن کوپ قطاری افغانستان ده قیینچیلیک بولگنی بیلن ینه هم قالگنلر. بیر کیشیدن باشقه بیر کیشیگه قالیش سببی فرق قیلهدی؛ بیراق عایلهوی باغلیقلر، اجتماعی و فرهنگ مسئلهلر و شونینگدیک مهاجرت قیینچیلیکلریدن خواطرلنیش، بیر قطار کیشینینگ مهاجرتنی تنلمسلیگی بوییچه اینگ مهم سببلردن دیر.»
خلقارا مهاجرت تشکیلاتینینگ گزارشی اساسیده، ۲۰۲۰-ییلدن حاضرگچه افغانستان یشاوچیلریدن قریب سکیز میلیونی قوشنی و اروپا مملکتلریگه مهاجرت قیلگن. بو تشکیلاتنینگ اعلام قیلیشیچه، ۱۴۰۲-ییل سنبله آیینینگ اوچینچی اون کونیلیگیدن ۱۴۰۵-ییل جوزا آیینینگ ۹ تاریخیگچه، آلتی میلیون ۴۰ مینگ افغانستانلیک، ایران و پاکستان دن مملکت گه قیتگن.
مهاجرت جریانی دوام قیلیشی بیلن یشاوچیلردن قطارینینگ ایتیشلریچه، عایلهوی باغلیقلر، فرهنگی ایشانچلر و اولکهگه بولگن مهر-محبت، شونینگدیک اولرنینگ افغانستان ده قالیشگه تشویق قیلهدی.
