فرآوردههای زراعتی و باغداری در فاریاب، همهساله با آغاز فصل برداشت به گونهی انبوه وارد بازار میشوند؛ اما نبود زیرساختهای معیاری برای نگهداری، همواره بخشی از این محصولها را پیش از رسیدن به دست مصرفکننده، نابود کرده است. در چنین شرایطی ایجاد یک سردخانه با ظرفیت نگهداری ۱۰۰ تُن محصول در شهر میمنه، مرکز فاریاب، موجی از خوشبینیها را میان باغداران ایجاد کرده است و به آن همچون نویدی برای کاهش ضایعات زراعتی نگریسته میشود.
شماری از کشاورزان دشت شیوه در ولسوالی ارغنجخواه بدخشان، میگویند که سرمای زودرس، بارشهای نامنظم و کوتاهبودن فصل رشد، سبب شده است که از هر جریب زمین به طور میانگین تنها حدود ۷۵ کیلوگرم گندم برداشت کنند؛ در حالی که به گفتهی کارشناسان امور کشاورزی، در فیضآباد و ولسوالیهای ارگو و برخی مناطق دیگر بدخشان، میزان برداشت از هر جریب حدود ۳۵۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم عنوان میشود. به باور آنان، این تفاوت چشمگیر نه تنها درآمد خانوادهها را کاهش داده، بل بسیاری از کشاورزان را برای تأمین هزینههای زندگی به مهاجرت کاری وابسته کرده است.
پس از ممنوعیت کشت خشخاش در کشور، بسیاری از کشاورزان در نیمروز ناگزیر به انتخاب کشتهای جایگزین شده اند. محصولهایی همچون زعفران، گندم، پنبه، سبزیها و میوههای باغی از سوی حکومت و نهادهای ذیربط به عنوان راهکارهای اقتصادی بدیل معرفی شده اند. مسئولان وزارت زراعت نیز با تأیید این بنبست معیشتی، محدودیتهای مالی و تغییرات اقلیمی را سد راه حمایتهای گسترده از کشاورزان عنوان میکنند؛ چالشی که محصولهای جایگزین مانند پنبه را در آستانهی شکست قرار داده است.
در شرایطی که کشاورزان از کاهش فرآوردههای زراعتی در نتیجهی تغییرات اقلیمی، نوسانهای بارندگی، فرسایش خاک و کاهش بهرهدهی زمینها ابراز نگرانی میکنند، آغاز فعالیت یک کارخانهی تولید کود عضوی و کیمیایی با لابراتوار مجهز زراعتی در بلخ، به عنوان یک اقدام امیدوارکننده برای حمایت از تولیدات زراعتی مطرح شده است.
شماری از کشاورزان در بغلان، میگویند که سیلابهای پسین کشتزارهای آنها را نابود کرده و در آستانهی فصل برداشت محصول شان را از بین برده است.
شماری از کشاورزان در بدخشان، میگویند که بارندگیهای امسال در مقایسه با سالهای گذشته منظمتر بوده و تأثیر مثبت بر زمینهای زراعتی شان گذاشته است. به گفتهی آنان، بیشتر زمینهای زراعتی این ولایت للمی است و در سالهای گذشته، کمبود بارندگی سبب کاهش حاصلدهی این زمینها شده بود.
خشکسالیهای پیدرپی در چند سال گذشته، تأثیرهای منفی گستردهای بر بخش زراعت در پکتیا گذاشته و سبب کاهش محصولات للمی و واردشدن زیانهای مالی به کشاورزان شده است. در برخی مناطق پکتیا، کشت للمی به گونهی گسترده انجام میشد؛ زیرا هزینههای آن کمتر بود و زمینها با آب باران آبیاری میشدند.
کمیتهی بینالمللی صلیب سرخ، اعلام کرده که به ۲۵۰ کشاورز در ولسوالی دولتآباد بلخ، تجهیزات کشاورزی توزیع کرده تا از امنیت غذایی، کاهش ضایعات محصولات و بهبود معیشت آنها حمایت شود.
هجوم گستردهی آفت «کفشک» بر گندمزارها در فاریاب، موجی از نگرانیهای جدی را میان کشاورزان محلی ایجاد کرده است. بر بنیاد گزارشهای میدانی، گسترش این آفت در سال روان نسبت به سالهای گذشته افزایش چشمگیری داشته و ولسوالیهای پشتونکوت، المار، شیرینتگاب، چهلگزی، خواجهناموسی و قیصار را، به شدت زیر تأثیر قرار داده است.
شماری از کشاورزان در شهر پلعلم، مرکز و شماری از ولسوالیهای لوگر، به سلاموطندار میگویند که در مقایسه با گذشته، سطح آبهای سطحی و زیرزمینی در این مناطق به گونهی قابل توجهی کاهش یافته است.
شماری از کشاورزان در بلخ، میگویند که در کنار خشکسالیهای پیاپی و کمبود آب ناشی از تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر، هجوم ملخهای مراکشی نیز، به تهدیدی جدی برای محصولات کشاورزی آنها تبدیل شده است.
خشکسالیهای پیدرپی ناشی از تغییرات اقلیمی در سالهای گذشته، سبب افت درآمد اقتصادی کشاورزان و دامداران غزنی شده است. کاهش بارندگی، کمآبی، خشکسالی و رویدادهای زیانبار مانند سیلابها، فشار اقتصادی فراوانی بر این قشر وارد کرده است. در چنین شرایطی، تطبیق پروژههای تابآوری اقتصادی و سازگاری با تغییرات اقلیمی میتواند راهکاری مؤثر برای حفظ و تقویت درآمد و معیشت مردم باشد.
شماری از کشاورزان در کندز، میگویند که تغییرات اقلیمی و استفادهی دوامدار از کودهای کیمیایی، شیوههای سنتی زراعت را با چالش روبهرو کرده است. سهراب، میگوید که در سالهای پسین حاصلدهی زمینهایش نسبت به گذشته کاهش یافته است. او، میافزاید زمینهایی که در گذشته با مصرف محدود کود و آب کافی محصول خوبی میداد، اکنون برای رسیدن به همان میزان حاصل به مصرف بیشتر کود و آبیاری پیهم نیاز دارد. سمیعالله، کشاورز دیگری در کندز، میگوید که کاهش بارندگی در ماههای گذشته سبب شده است زمینها زودتر خشک شوند و نیاز به آبیاری مکرر افزایش یابد.
مسئولان ریاست زراعت، آبیاری و مالداری پکتیا، میگویند که برای نخستین بار در این ولایت روند پرداخت قرضههای کوچک به دامداران و کشاورزان به شکل مرابحه توسط مؤسسهای به نام «حاصل» آغاز شده است؛ نهادی که زیر چتر صندوق انکشاف زراعتی فعالیت میکند.
کامران، باشندهی ولسوالی قرغهای لغمان، در سهونیم جریب زمین خود زیر پلاستیک گونههای سبزی کشت کرده است. او، میگوید که با وجود بالابودن هزینههای کشت در این روش، درآمد حاصل از برداشت محصولات قناعتبخش است. به گفتهی او، در این روش کشت، بوتههای سبزی از یخزدگی محفوظ میمانند و رشد آنها نیز سریعتر میشود.
شماری از باشندگان و کشاورزان در ولسوالیهای مختلف کندز، میگویند که سطح آب چاهها در مقایسه با سالهای گذشته به گونهی بیپیشینه پایین رفته است. نجیبالله، یکی از کشاورزان در کندز، میگوید که سطح آب چاه در منطقهی شان نسبت به چند سال پیش به گونهی چشمگیری کاهش یافته است و چاهی که پیشتر با عمق کم آب میداد، اکنون یا خشک شده است یا آب آن برای آبیاری زمینها کافی نیست.
