شماری از کشاورزان در شهر پلعلم، مرکز و شماری از ولسوالیهای لوگر، به سلاموطندار میگویند که در مقایسه با گذشته، سطح آبهای سطحی و زیرزمینی در این مناطق به گونهی قابل توجهی کاهش یافته است.
به گفتهی آنان، پیش از این زمینهای زراعتی و باغهای خود را از طریق کاریزها و کانالها آبیاری میکردند؛ اما اکنون در بسیاری از کاریزها و کانالها آب خشک شده و به همین دلیل شمار بسیاری از کشاورزان مجبور شده اند برای آبیاری زمینهای خود چاههای عمیق حفر کنند.
آنها، از حکومت و نهادهای بینالمللی میخواهند که سیستم آبیاری قطرهای را برای کشتزارها و باغها در افغانستان گسترش دهند.
سیدالله، یک تن از کشاورزان در لوگر، میگوید: «چاهها خشک شده اند. قبلاً در عمق ۱۰ یا ۱۲متری آب پیدا میشد؛ اما اکنون حتا در عمق ۱۰۰متری هم آب پیدا نمیشود. خداناکرده اگر این کمبود آب ادامه پیدا کند، ممکن است یک بحران انسانی به وجود بیاید.»
بهرامخان، یک تن دیگر از کشاورزان در لوگر، نیز میگوید: «به دلیل کمبود آب با مشکلات زیادی روبهرو هستیم. قبلاً سه جریب سبزی کشت میکردیم؛ اما حالا حتا یک جریب هم آبیاری نمیشود. چاههای دستی همه خشک شده اند، کاریزها نیز خشک شده اند؛ یعنی آب روزبهروز به اعماق بیشتری میرود.»
محمد ادریس، دیگر کشاورز در لوگر، میگوید که سطح آب در پنج سال پسین تقریباً به نصف کاهش یافته و به همین دلیل حاصل بسیاری از زمینهای زراعتی نیز کم شده است. او، میافزاید که به دلیل خشکسالی و کمبود آب، برخی کشاورزان زمینهای زراعتی خود را رها کرده اند.
محمد ادریس، میگوید: «سطح آب در پنج سال اخیر بسیار کاهش یافته است. سیلها، کاریزها و چاهها خشک شده اند. بسیاری از کشاورزان اکنون فقط محصولات ضروری را کشت و همان را آبیاری میکنند که این یک مشکل بزرگ برای کشاورزان است.»
در همین حال، عبدالحمید، کارشناس حوزهی آب، میگوید که کمبود آب برای زراعت تنها مشکل کشاورزان در لوگر نیست، بل یک چالش ملی در کشور به شمار میرود. او، میافزاید که در بسیاری از مناطق، کشاورزان به طور بیرویه از آبهای زیرزمینی استفاده میکنند که این امر سبب کاهش ذخیرههای آبی شده است.
او، میگوید: «مشکل کمبود آب یک چالش جدی برای کشاورزان است. بسیاری از مردم بدون برنامه از آب استفاده میکنند و به مصرف و ارزش آب توجه ندارند. به همین دلیل، بسیاری از کانالها و رودخانهها نیز خشک شده اند.»
از سوی دیگر، محمد اسماعیل، رییس آب و انرژی لوگر، میگوید که در سالهای پسین به دلیل خشکسالی در بسیاری از مناطق، سطح آبهای جاری و زیرزمینی کاهش یافته است. به گفتهی او، برای حفاظت از منابع آبی، روند حفر چاههای عمیق در مرکز و ولسوالیها متوقف شده است و در صورت استفادهی غیرقانونی از آبهای زیرزمینی، برخورد قانونی صورت خواهد گرفت.
او، میافزاید: «مشکل کمبود آب در سراسر کشور وجود دارد و بیشتر به دلیل خشکسالی ایجاد شده است. از سوی ریاست ما، برای جلوگیری از کاهش آبهای سطحی و زیرزمینی، حفر چاههای عمیق محدود شده است. اگر کسی برای ضرورت چاه عمیق حفر کند، باید از ریاست ما اجازه بگیرد و در کنار آن چاه جذبی نیز حفر کند.»
همین گونه، مسئولان در ریاست زراعت، آبیاری و مالداری لوگر، میگویند که برای حل مشکلات کشاورزان و صرفهجویی در مصرف آب، طرح ویژهای تهیه کرده اند.
نصرالدین بهیج، آمر جنگلات و منابع طبیعی این ریاست، میگوید بر بنیاد این طرح به کشاورزان توصیه شده است که محصولاتی را کشت کنند که به آب کمتر نیاز دارد. او، میافزاید که برای مدیریت آب در مناطق کوهستانی، تراسها، کانالها و سربندها ساخته شده است و آگاهیدهی در بارهی مزایای سیستم آبیاری قطرهای ادامه دارد.
آقای بهیج، میگوید: «ریاست ما طرحی تهیه کرده که بر اساس آن راههای بدیل برای کمبود آب جستوجو شده است؛ از جمله کشاورزان تشویق شده اند محصولات کمآببر کشت کنند، در مناطق کوهستانی تراسها، کانالها و سربندها ساخته شده است و آگاهیدهی در بارهی سیستم آبیاری قطرهای ادامه دارد.»
لوگر، از ولایتهای نزدیک به کابل است که بیشتر باشندگان آن به کشاورزی و دامداری سرگرم اند. به گفتهی باشندگان، اگر مشکل کمبود آب ادامه یابد، این ولایت در آینده با چالشهای جدی در بخش کشاورزی و دامداری روبهرو خواهد شد. در حالی که با بارندگیهای پسین، بخشی از منابع آب دوباره غنی شده و امیدواری میان کشاورزان افزایش یافته است؛ اما کارشناسان تأکید میکنند که این بهبود موقتی بوده و بدون مدیریت درست آب، خطر بازگشت بحران همچنان وجود دارد.
