شماری از زنان، میگویند که به دلیل ناباروری، از سوی خانوادهی همسر و جامعه با فشارهای شدید روانی روبهرو هستند؛ وضعیتی که به تدریج سبب ناامیدی، کاهش اعتمادبهنفس و احساس خودکمبینی در آنها شده است.
فخریه، ۲۹ساله و باشنده کابل، میگوید که پس از چند سال زندگی مشترک و باردارنشدن، از سوی خانوادهی همسرش با فشار و سرزنش روبهرو شده است؛ وضعیتی که به گفتهی او، سبب ناراحتی، گریههای مکرر و کاهش امید و علاقهاش به زندگی شده است. «خسرانم همیشه به دلیل نداشتن فرزند مرا سرزنش میکنند. هر بار که در خانه در بارهی کودک صحبت میشود یا مرا با زنان دیگر مقایسه میکنند، از درون میشکنم؛ زیرا دیگران مرا قضاوت میکنند. این وضعیت تأثیر عمیقی بر روحیه و روانم گذاشته است. زود ناراحت میشوم، زود گریه میکنم و امید و علاقهام به زندگی بسیار کم شده است.»
سمیه، ۳۵ساله و باشندهی جوزجان، میگوید که پس از هفت سال زندگی مشترک، به دلیل ناباروری همسرش از او طلاق گرفته است. او میافزاید که پس از جدایی، دچار غم، اضطراب و احساس تنهایی شدید شده و این تجربه تأثیر منفی بر سلامت روان و اعتمادبهنفسش گذاشته است. «پس از طلاق، وضعیت روانیام بسیار بدتر شد. برای مدت طولانی دچار غم، اضطراب و تنهایی بودم. حتا اکنون نیز وقتی به آن روزها فکر میکنم، احساس درد و فشار در دلم زنده میشود. این رویدادها بر سلامت روان، اعتمادبهنفس و احساس امنیت من تأثیر عمیقی گذاشته و هنوز نتوانستهام از این وضعیت رهایی یابم.»
پروین، ۳۷ساله و باشندهی کابل نیز، میگوید که با وجود تشخیص پزشکان مبنی بر این که دلیل نداشتن فرزند، مشکل باروری همسرش است، خانواده شوهرش همچنان او را سرزنش میکنند.«خانواده شوهرم این مسئله را نمیپذیرند و همیشه مرا سرزنش میکنند. شبها خواب درست ندارم و زیاد گریه میکنم. گاهی فشار روانی به اندازهای شدید میشود که حتا به خودم آسیب میزنم و خودم را میزنم؛ زیرا دیگر توان تحمل این همه حرف و فشار را ندارم.»
در همین حال، ملالی بریمخیل صبوری، پزشک متخصص نسایی و ولادی، میگوید که ناباروری در زنان میتواند دلیلهای گوناگونی، از جمله عفونتها، اختلال در عملکرد تخمدانها و مشکلات هورمونی داشته باشد.
به گفتهی او، بسیاری از موارد ناباروری قابل درمان است؛ اما در برخی موارد، مانند نبود رحم یا رشدنکردن تخمدانها، درمان امکانپذیر نیست. «ناباروری در زنان دلیلهای مختلفی دارد؛ از جمله عفونتها و میکروبهای موجود در مجرای تناسلی، اختلال در تخمکگذاری، ضعیفبودن تخمکها و گاهی نیز، تغییرات هورمونی ناشی از کمکاری یا پرکاری غده تیروئید. ناباروری در زنان و مردان در بسیاری از موارد قابل درمان است؛ به استثنای مواردی که زن رحم نداشته باشد یا تخمدانهایش رشد نکرده باشند.»
در سوی دیگر، روانشناسان میگویند که ناباروری میتواند زنان را با فشارهای روانی، احساس ناکامی، اضطراب، افسردگی و کاهش اعتمادبهنفس روبهرو کند. این وضعیت گاهی با نشانههایی مانند تپش قلب، بیخوابی و اندوه نیز همراه است.
عبدالجلیل امرخیل، روانشناس، میگوید: «وقتی این زنان با جامعه، همسر و خشو روبهرو میشوند، حرفها و فشارهای آنها به طور طبیعی در وجود شان ناامیدی ایجاد میکند. برای نمونه، ممکن است از این بترسند که شوهر شان زن دیگری بگیرد یا دیگران به آنها طعنه بزنند. این مسائل باعث میشود احساس ناکامی، ناقصبودن، خودکمبینی و حتا حسادت نسبت به مادران دیگر در آن هاشکل بگیرد. تپش قلب، عرقکردن و احساس بیارزشی نیز ممکن است در میان این زنان افزایش یابد.»
زحل امیرزاده، دیگر روانشناس نیز، میگوید که ناباروری برای برخی زنان تجربهای همراه با رنج و سوگ است. به گفتهی او، دیدن خانوادههای دارای فرزند میتواند این احساس را دوباره در آنها زنده کند و زمینه مقایسهی خود با دیگران را فراهم کند. «ناباروری برای برخی زنان میتواند مانند یک رنج شدید باشد. زنانی که باردارنشدن را همچون سوگ تجربه میکنند، وقتی خانوادههایی را میبینند که فرزند دارند، این احساس سوگ در آنها دوباره زنده میشود و ناخودآگاه خود را با دیگران مقایسه میکنند. در نتیجه این مقایسه، احساس شدید غم، حسادت و حتا شرم در آنها به وجود میآید.»
در همین حال، عبدالغفار غفارزاده، عالم دین، میگوید که هدف از ازدواج تنها فرزندآوری نیست، بل ایجاد آرامش، تفاهم و همدلی میان زن و شوهر نیز از هدفهای مهم زندگی مشترک است. «هدف ازدواج تنها فرزنددارشدن نیست، بل ایجاد نوعی آرامش قلبی نیز است. در چنین شرایطی، اگر مرد همسرش را زیر فشار قرار میدهد، باید صبر و شکیبایی داشته باشیم. در گام نخست باید مشکل را تشخیص دهیم که از زن است یا مرد. وقتی همسر خود را سرزنش میکنیم، هم به او آسیب میرسانیم و هم به خودمان.»
بر بنیاد گزارش سازمان جهانی بهداشت که در ۲۰۲۳ منتشر شده است، از هر شش تن در جهان، یک تن در طول زندگی خود ناباروری را تجربه میکند. بر اساس گزارش، شیوع ناباروری در طول زندگی در میان بزرگسالان کشورهای با درآمد بالا ۱۷.۸ درصد و در کشورهای با درآمد متوسط و پایین ۱۶.۵ درصد برآورد شده است.






