برای شماری، شبکههای اجتماعی تنها وسیلهای برای سرگرمی اند؛ اما برای شماری از دختران بازمانده از آموزش، این فضا به ابزاری برای ساختن آینده و رسیدن به استقلال مالی تبدیل شده است.
مریم شیرزاد 21ساله، باشندهی کابل، با یک ایدهی ساده کارش را آغاز کرد و اکنون توانسته گامهای مهمی را در مسیر رسیدن به استقلال مالی بردارد.
یافتههای گفتوگوی سلاموطندار با ۱۳ دختر در هفت ولایت نشان میدهد که فرزندخواندگی، بیشتر به دلیل ناداری، بیاولادی یا مشکلهای اجتماعی انجام شده است؛ روندی که برای برخی از این دختران با پیامدهایی چون تبعیض، سردرگمی هویتی و چالشهای روانی همراه بوده است.
دختری در شهر میمنه، مرکز فاریاب، با راهاندازی یک کارگاه کلوچهپزی زمینهی درآمدزایی را به خود و دیگر دختران فراهم کرده است.
در دل کوههای سربهفلککشیدهی بدخشان، دختری با ابتکاری تازه کارگاه زرگری ایجاد کرده و امید را در دل دخترانی زنده نگه داشته که میان افسردگی و آرزوهای نیمهتمام، هنوز برای ساختن آیندهی بهتر تلاش میکنند.
سانجی ویجسکرا، مدیر منطقهای یونیسف برای جنوب آسیا، خواستار بازگشایی مکتبها به روی دختران در افغانستان شده است.
ویجسکرا، امروز (پنجشنبه، ۶ حمل/۲۶ مارچ) در حساب کاربری خود در اکس نوشته که آغاز سال تعلیمی جدید باید برای هر کودک نویدبخش امید باشد.
او، افزوده که دختران در افغانستان بیشتر از حدانتظار منتظر بازگشت به مکتب مانده اند و اکنون زمان آن رسیده است که دروازههای مکتبها دوباره گشوده شود.
حامد کرزی، رییسجمهور پیشین افغانستان، گفته که محرومیت دختران و زنان از آموزش و کار، پیامدهای جبرانناپذیری به ثبات و توسعهی افغانستان به همراه دارد.
حقوقدانان و عالمان دین، تأکید میکنند که بر بنیاد قانون، فقه حنفی و شریعت اسلامی، زنان از حقوق آموزش، کار و انتخاب همسر برخوردار اند. به گفتهی آنان، محرومیت زنان از این حقوق بر بنیاد عرف و رسمورواجها در اجتماع جواز ندارد و این گونه عرفها در تعارض با شریعت قرار دارد.
در اتاق کوچکی در حاشیهی شهر هرات، صدای بههمخوردن میلهای بافندگی با سکوت خانه درهم میآمیزد. نخهای رنگی آرام میان دستان زنی میچرخند که بیش از دو دهه است با بافندگی، بار زندگی را بر دوش میکشد.
همزمان با گسترش استفاده از شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک، انستاگرام و تیکتاک، ساخت حسابهای جعلی به نام دختران نیز افزایش یافته؛ اقدامی که به گفتهی دختران، پیامدهای روانی و اجتماعی گستردهای به همراه داشته است.
شماری از این دختران میگویند که این وضعیت آنها را دچار شوک، نگرانی شدید و فشار روانی کرده است.
شماری از دختران، میگویند که پس از بازماندن از آموزش، خانوادههای شان آنها را به ازدواجکردن وادار کرده اند. زینب ۲۲ساله که در هنگام آغاز ممنوعیت تحصیل دختران، دانشجوی سمستر سوم رشتهی حقوق در دانشگاه بلخ بود، میگوید که پس از بازماندن از تحصیل، خانوادهاش او را به ازدواج با پسری که نمیخواست، مجبور کرده است.
همزمان با ۱۱ فبروری، «روز جهانی دختران و زنان در علم»، دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، خواستار لغو ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم شد.
یوناما، امروز در اکس نوشته که با گذشت هزار و 607 روز از بستهماندن مکتب دختران بالاتر از صنف ششم، این روز را با «اندوه» گرامی میدارد.
همزمان، اتحادیهی اروپا نیز خواستار توجه ویژه به آموزش دختران شده و گفته که آنها باید در مرکز توجه قرار بگیرند.
در گوشهای از شهر میمنه، مرکز فاریاب و در اتاقی که چراغهایی از سقف آن آویزان است، شماری از دختران سرگرم خیاطی استند. این کارگاه
چرخ خیاطی آرام میچرخد و صدای یکنواخت آن در فضای کارگاه میپیچد؛ صدایی که برای نازنین رسولی تنها صدای یک چرخ نیست، بل امیدیست که فرصت کار را فراهم کرده و برای او و کارمندان این کارگاه، منبع درآمد شده است.
همزمان با ۲۴ جنوری، روز جهانی آموزش، شماری از خانوادهها در افغانستان از ادامهی ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم ابراز نگرانی کرده و میگویند که در انتظار روزهایی استند که دختران شان به مکتب بازگردند.
آنها، میگویند که دختران شان به امید آیندهای بهتر درس خوانده، اما اکنون در بارهی آیندهی شان نگران استند.
رخشانهی ۲۵ساله، باشندهی ولسوالی آبکمری بادغیس که اکنون شش سال از ازدواجش میگذرد، میگوید که در سهسالگی به نام پسر کاکایش شده و سرنوشت ازدواجش بدون رضایت او رقم خورده است. او، میافزاید که در برابر تصمیم خانوادگی حق مخالفت نداشته و پس از رسیدن به سن بلوغ مطابق همان تعهد مجبور به ازدواج شده است.
به دنبال وضع محدودیتها بر کار و آموزش زنان، شماری از زنان در هرات با راهاندازی کارگاههای قالینبافی زمینهی اشتغال را برای زنان و دخترانی فراهم کرده اند که نانآور خانوادههای شان اند. این کارگاهها نه تنها به تأمین معیشت خانوادهها کمک میکنند؛ بل فضای امن برای زنان و دختران محروم از کار و آموزش است تا با یادگیری مهارتهایی مانند قالینبافی از آسیبهای روحی ناشی از انزوا رهایی یابند.
