خشکسالی در غزنی؛ کوچ اجباری بیش از ۲۵۰ خانواده
غزنی از ولایتهای مهم زراعتی در مرکز کشور به شمار میرود؛ جایی که بخش عمدهی باشندگان ولسوالیهای ۱۸گانهی آن، سرگرم کشاورزی و دامداری اند و هزینههای زندگی خود را از همین طریق تأمین میکنند.
غزنی از ولایتهای مهم زراعتی در مرکز کشور به شمار میرود؛ جایی که بخش عمدهی باشندگان ولسوالیهای ۱۸گانهی آن، سرگرم کشاورزی و دامداری اند و هزینههای زندگی خود را از همین طریق تأمین میکنند.
خشکسالیهای پیدرپی ناشی از تغییرات اقلیمی در سالهای گذشته، سبب افت درآمد اقتصادی کشاورزان و دامداران غزنی شده است. کاهش بارندگی، کمآبی، خشکسالی و رویدادهای زیانبار مانند سیلابها، فشار اقتصادی فراوانی بر این قشر وارد کرده است. در چنین شرایطی، تطبیق پروژههای تابآوری اقتصادی و سازگاری با تغییرات اقلیمی میتواند راهکاری مؤثر برای حفظ و تقویت درآمد و معیشت مردم باشد.
شماری از کشاورزان در کندز، میگویند که تغییرات اقلیمی و استفادهی دوامدار از کودهای کیمیایی، شیوههای سنتی زراعت را با چالش روبهرو کرده است. سهراب، میگوید که در سالهای پسین حاصلدهی زمینهایش نسبت به گذشته کاهش یافته است. او، میافزاید زمینهایی که در گذشته با مصرف محدود کود و آب کافی محصول خوبی میداد، اکنون برای رسیدن به همان میزان حاصل به مصرف بیشتر کود و آبیاری پیهم نیاز دارد. سمیعالله، کشاورز دیگری در کندز، میگوید که کاهش بارندگی در ماههای گذشته سبب شده است زمینها زودتر خشک شوند و نیاز به آبیاری مکرر افزایش یابد.
در سالهای پسین، غزنی به طور فزایندهای زیر تأثیر تغییرات اقلیمی قرار گرفته و افزایش وقوع سیلابها، خانوادههای بسیاری را در مرکز و ولسوالیهای این ولایت متضرر کرده است. مناطق «غیب قلندر، شهرک حکیم سنایی، خیرآباد، دهخدیداد، پیرزاده، قلعهی امیر محمدخان و توحیدآباد» در مربوطات مرکز و نیز بخشهایی از ولسوالیها، بارها گواه سیلابهای ویرانگر بوده اند.
مسئولان در ریاست زراعت، آبیاری و مالداری ننگرهار، میگویند که در ۲۲ ولسوالی این ولایت، برای تغذیهی منابع آبی و رساندن آب به زمینهای زراعتی، شماری از بندهای آبگردان ساخته شده اند و کار روی برخی دیگر نیز جریان دارد. به گفتهی مسئولان، این بندهای آبگردان با هدف مدیریت بهتر آب، پیشگیری از فرسایش خاک و کاهش زیانهای ناشی از سیلابها ساخته میشوند.
لغمان که در شرق کشور موقعیت دارد، از ولایتهایی است که بخش عمدهی باشندگان آن از طریق کشاورزی امرار معاش میکنند. اکنون در منطقهی «بدیعآباد» از مربوطات مرکز این ولایت، کار کشت نهالهای عناب در ۹۰ جریب زمین آغاز شده است؛ پروژهای که بخشی از برنامهی بزرگتر توسعهی جنگلات مصنوعی در این ولایت به شمار میرود. با وجود کشت محصولات متنوع زراعتی در لغمان، در ماههای پسین تمرکز ویژهای بر کشت «عناب تربیوی» صورت گرفته است.
غور، در غرب افغانستان، امسال با چهرهای خشن از طبیعت روبهرو شده است. شماری از کشاورزان للمیکار در این ولایت، میگویند که امسال باران نبارید، زمینهای شان از شدت خشکی ترک برداشته و دانههایی که با امید و آرزو در دل خاک کاشته بودند، هرگز فرصت جوانهزدن نیافتند. آنان که چشمانتظار بارش رحمت آسمانی بودند، اکنون میافزایند که نه تنها امسال هیچ محصولی برداشت نکردند، بل دانه و سرمایهی اندک شان را نیز از دست داده اند.
مسئولان محلی در پکتیا، میگویند که با خشکشدن چشمهها و کاریزها، منابع آبی برای آبیاری زمینهای زراعتی به شدت کاهش یافته است. در همین حال، کشاورزان برای بیرونکشیدن آبهای زیرزمینی از سیستمهای سولری استفاده میکنند که سبب مصرف بیش از اندازهی آب شده است.
ادامهی خشکسالیها و تغییرات اقلیمی در افغانستان به ویژه غزنی، زندگی هزاران خانواده را زیر تأثیر قرار داده و آنها را مجبور به ترک زادگاههای شان کرده است. با ادامهی این روند، بسیاری از کشاورزان و دامداران به ناچار روستاهای خود را ترک و به شهر غزنی مهاجرت کرده اند؛ جایی که به جای کشاورزی و دامداری، به کسبوکارهای دیگر مشغول شده اند.
هرات، با داشتن زمینهای حاصلخیز و آبوهوای نسبتاً مناسب، همواره یکی از مرکزهای مهم تولیدات زراعتی در افغانستان بوده است. در سالهای گذشته، تلاشهایی برای تقویت خودکفایی غذایی از طریق ترویج تولیدات داخلی انجام شده؛ اما همزمان با شدتگرفتن تغییرات اقلیمی، این دستآوردها با تهدید جدی روبهرو شده اند.
عبدالجبار چرخی، استاد دانشکدهی زراعت دانشگاه پروان، به این باور است که برای مقابله با این چالشها، همه باید دستبهدست هم بدهند. به گفتهی او، تغییرات اقلیمی به قدری شدید و فراگیر است که در صورت بیتوجهی، میتواند به بحران جدیتری در سطح کشور تبدیل شود.
در سه دههی پسین، جنگ، رشد جمعیت، نبود برنامههای دقیق حفظ منابع طبیعی و مشکلات اقتصادی، سبب شده است که جنگلات در مناطق مختلف کشور از جمله ولسوالی نجراب کاپیسا، در معرض نابودی قرار گیرند. باشندگان ولسوالی نجراب که برای تأمین سوخت و هزینههای زندگی…، نگران آیندهی محیط زیست و سرسبزی این منطقه هستند.
ناوقت روز گذشته، بیستوهفتمین نشست تغییرات اقلیمی در شهر شرمالشیخ مصر آغاز شده است. گفته شده که در این نشست، روی پرداخت غرامت از سوی کشورهای توسعهیافته به کشورهای درحال توسعه نیز بحث خواهد شد. وزارت امور خارجه خواستار کمک جامعهی جهانی با افغانستان در بخش کاهش خطرهای تغییرات اقلیمی شده است.
در این بیابان توفانزدۀ بیقانون، مردان برای تریاک و خدا و سوخت جنگیدهاند، اما حالا سید محمد، کشاورز گندمکار، احساس میکند جنگی بر سر آب در پیش است. این مناقشۀ آبی در مرزهای ایران و افغانستان رخ میدهد ـــ جاییکه رودخانۀ هلمند همچون رشتۀ حیات از میان دو سرزمینِ آشوبزده میگذرد. ساختِ سد/بند کمالخان که روبه اتمام است، برای کشاورزان افغانستان آبیاریِ منظمی را در فصول خشک تضمین خواهد کرد. اما ایران مدعیست که این سد میتواند جریان آب پاییندستی را شدیدا کاهش دهد و برای همین همواره سعی کرده مانع اجرای این پروژه شود.