خشکسالیهای پیدرپی ناشی از تغییرات اقلیمی در سالهای گذشته، سبب افت درآمد اقتصادی کشاورزان و دامداران غزنی شده است. کاهش بارندگی، کمآبی، خشکسالی و رویدادهای زیانبار مانند سیلابها، فشار اقتصادی فراوانی بر این قشر وارد کرده است. در چنین شرایطی، تطبیق پروژههای تابآوری اقتصادی و سازگاری با تغییرات اقلیمی میتواند راهکاری مؤثر برای حفظ و تقویت درآمد و معیشت مردم باشد.
در سالهای پسین، عملیشدن برخی پروژهها در غزنی، خوشبینی را نزد کشاورزان و دامداران افزایش داده است. این پروژهها شامل ساخت گلخانهها، ایجاد فارمهای مرغداری، تولید لبنیات، حرفههای خیاطی برای زنان و برگزاری دورههای آموزشی، بوده است و هماکنون در مرکز و برخی ولسوالیهای غزنی جریان دارد.
غلامحضرت، کشاورز در ولسوالی اندر غزنی، میگوید: «من شخصاً از خود میگویم که یک باغ دارم و رو به خشکیدن است. من توان این را ندارم که برمه بزنم، سطح آب پایین رفته است. اگر این پروژهها تطبیق شوند، مشکلات اقتصادی مردم مرفوع میشود؛ زیادتر مردم با مشکلات روبهرو هستند.»
حبیبالله، دامدار در ولسوالی خواجهعمری غزنی، نیز میگوید: «اکنون در بعضی جاهایی که زمینهای شان نزدیک دریاهای سیلبر موقعیت دارد، دیوارهای استنادی ساخته شده است و بعضی میوهجات را که مقاومت نداشتند، هم تغییر داده اند. پروژههای ساخت گلخانهها و ایجاد فارمهای مرغداری هم تأثیرات خوبی بر اقتصاد مردم محل داشته است. اکنون هم مردم از این خدمات خوش هستند.»
در سوی دیگر، نرگس، بانوی دامدار که به دلیل خشکسالی درآمد اقتصادی خود را از دست داده بود، اکنون در یک کارخانهی کوچک تولید لبنیات در ساحهی «حیدرآباد» مرکز غزنی فعالیت میکند و ماهانه پنج هزار افغانی به عنوان معاش دریافت میکند. او، میگوید: «چند ماه میشود که در همین کارخانهی تولید لبنیات کار میکنیم؛ ماست تولید میکنیم، آچار/ترشی تولید میکنیم، پنیر و مسکه تولید میکنیم. هم از لحاظ اقتصادی به ما خوب است و هم کار را یاد میگیریم.»
کارشناسان امور کشاورزی و دامداری، نیز تأکید میکنند که عملیشدن پروژههای تابآوری برای کشاورزان و دامداران متضرر از تغییرات اقلیمی، ضروری است و پایداری آنها باید تضمین شود.
حبیبالله فیضی، استاد دانشگاه و کارشناس امور کشاورزی، میگوید: «نظر من این است که این پروژهها در تمام ولایتها به شمول غزنی، ثبات داشته باشد؛ یعنی پایدار بماند. دولت باید دهقانان را حمایت کند و تاجران باید سرمایهگذاری کنند. دهقانان هم باید در پروژههای تابآوری علاقهمندی داشته باشند؛ چون ایجاد این فارمها سکتور زراعتی و مالداری را پایدار میکند و سبب بهترشدن وضعیت اقتصادی میشود.»
با این حال، محمدزکریا هوتک، مسئول مطبوعاتی ریاست زراعت، آبیاری و مالداری غزنی، میگوید: «خوشبختانه در سالهای پسین، چندین پروژه در بخشهای فارمهای مرغداری، تولید لبنیات، گلخانهها و دورههای آموزشی راهاندازی شده و دهها دهقان و مالدار به شمول زنان و مردان در این پروژهها دخیل اند. این پروژهها برای رشد اقتصادی مردمی که از اثر خشکسالی و تغییرات اقلیمی متضرر شده اند، بسیار مؤثر است. ما در تلاش گسترش این پروژهها به مرکز و ولسوالیهای غزنی هستیم.»
گفتنی است که کشاورزان و دامداران در غزنی، همواره با مشکلات اقتصادی ناشی از تغییرات اقلیمی روبهرو بوده اند. کاهش بارندگی، خشکسالیهای پیدرپی، کمآبی و رویدادهای طبیعی، توان اقتصادی و امنیت غذایی مردم را تهدید کرده است. امیدواریها اکنون به سمت روآوردن کشاورزان به روشها و پروژههای نوین تابآوری اقتصادی افزایش یافته است؛ برنامههایی که با پشتیبانی دولت و مؤسسههای همکار، زمینهی کاهش زیانهای اقتصادی و افزایش تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی را فراهم میکند.
