بازماندن کودکان مهاجر افغان در پاکستان از آموزش، خانوادههای آنها را از آیندهی کودکان شان نگران کرده است. مغفرت سحر امینی و شمس، دو مهاجر افغان در پاکستان، میگویند که مشکلات اقتصادی، نداشتن مدرکهای قانونی اقامت، بستهشدن مکتبها ویژهی مهاجران و محدودیتهای مهاجرتی، هزاران کودک افغان را از حق آموزش محروم کرده است. به گفتهی آنها، این وضعیت سبب نگرانی خانوادهها از آیندهی کوکان شان شده است.
مغفرت سحر امینی، میگوید: «مشکل کودکان افغان در پاکستان، نداشتن اجازه و اسناد قانونی برای شاملشدن در مکتبها است. خانوادههای مهاجر، به دلیل مشکلات اقتصادی، ترس از اخراج و شرایط دشوار مهاجرت، نمیتوانند فرزندان خود را به مکتب بفرستند. این وضعیت سبب شده هزاران کودک افغان از حق اساسی آموزش محروم بمانند و آیندهی شان در هالهای از نگرانی قرار گیرد.»
شمس، نیز میگوید: «مکتبهای مهاجرین اکنون بسته شده و کودکان از درس و تعلیم محروم مانده اند. نه تنها مکتبها، بل که مدرسهها و مرکزهای آموزشی دیگر نیز اکنون بسته اند و خانوادهها نگرانی زیادی نسبت به آیندهی فرزندان شان دارند.»
بازماندن کودکان افغان از آموزش در پاکستان، تنها به دورماندن آنها از مکتب خلاصه نمیشود؛ بل این وضعیت سلامت روان آنها را نیز متأثر کرده است. نوید سروری و محمدصابر شیرزاد، دو تن دیگر از مهاجران افغان در پاکستان، میگویند که محرومیت از آموزش و افزایش فشارها بر مهاجران، سبب شده است که کودکان شان دچار افسردگی و ناامیدی شوند.
نوید سروری، میگوید: «این جا طفلهایی را میبینم که ۱۳، ۱۴ یا ۱۵ سال دارند و از لحاظ روحی کامل افسرده و ناامید شده اند. متأسفانه دولت پاکستان نیز همکاری لازم را با کودکان افغان انجام نداده و بسیاری از آنان اکنون از درس و آموزش محروم مانده اند.»
محمدصابر شیرزاد، نیز میگوید: «این وضعیت تأثیرات بسیار منفی بر کودکان افغان گذاشته است. حتا زمانی که بیرون میرویم، به کودکان گفته میشود که به زبان دری یا فارسی صحبت نکنند؛ چون فشارها و مشکلات بر مهاجران افغان بسیار زیاد شده است. فضای ترس و نگرانی در زندگی مهاجران کامل محسوس است.»
آگاهان امور مهاجرت، میگویند که محرومکردن کودکان افغان از آموزش در پاکستان، خلاف قوانین و اصول بینالمللی مرتبط با حقوق مهاجران و کودکان است. اسپوژمی جبارخیل، آگاه امور مهاجرت، در این باره میگوید: «اطفال یا مهاجرین افغان در پاکستان مورد آزار و اذیت هستند، نیز مخالف با قانون جهانی است؛ چون وقتی یک مهاجر به کشور دیگری پناه میبرد، آن کشور از طرف قانون بینالمللی، یونیسف و کنوانسیونهای بینالمللی مکلف است از حقوق مهاجرین حفاظت کند.»
احمدالله وثیق، سخنگوی کمیسیون رسیدگی به مشکلات مهاجرین، میگوید که مشکلات مهاجران افغان در پاکستان پس از آغاز روند اخراج، افزایش یافته است. او، میافزاید: «این مشکل تازه نیست؛ روزی که پاکستان به مهاجرین افغانستان دستور اخراج اجباری داد، از همان روز تا اکنون مهاجرین افغانستان با آن مشکلات روبهرو هستند. حکومت افغانستان، به شمول رهبری و سفیر افغانستان با جانب پاکستان و با آن نهادها مستقیم در بخش مهاجرین کار و گفتوگو کرده اند؛ اما هیچ نتیجهای به دست نمیآید.»
همزمان، سیدعبدالله هاشمی، عضو ارشد آتشهی مهاجرین سفارت افغانستان در پاکستان، میگوید که افزون بر پشتیبانی از دانشآموزان و دانشجویان، تلاش میشود روند حفاظت از حقوق آموزشی کودکان نیز ادامه یابد. «سفارت کبرای امارت اسلامی افغانستان در اسلامآباد، با اتخاذ تدابیر هدفمند، اقدامات گستردهای را جهت رفع چالشهای آموزشی و تربیتی فرزندان مهاجرین در ایالتهای خیبرپختونخوا، بلوچستان، سند، پنجاب و شهرهای اسلامآباد و راولپندی، به مرحلهی اجرا در آورده است.»
این در حالی است که پاکستان در ماههای پسین روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان را تشدید کرده است. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR)، میگوید که کودکان مهاجر افغان در پاکستان به دلیل نداشتن مدرکهای قانونی اقامت و ترس از اخراج، با محرومیت آموزشی روبهرو اند. بر بنیاد گزارش مشترک کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان با مرکز مهاجرت مختلط، نزدیک به ۷۷ درصد کودکان افغان در پاکستان به مکتبها و مرکزهای آموزشی دسترسی ندارند.
