با آغاز عید قربان، تغییر ناگهانی در الگوی غذایی بسیاری از خانوادهها – به ویژه افزایش مصرف گوشت تازه و غذاهای پرچرب – به یکی از عاملهای اصلی بروز مشکلات گوارشی تبدیل میشود. پزشکان داخلهی عمومی، میگویند که هر سال در جریان عید، شمار مراجعهکنندگان با شکایتهای گوارشی به طور قابل ملاحظهای افزایش مییابد.
آنان، هشدار میدهند که برخی گروهها مانند سالمندان، کودکان، بیماران دیابتی، افراد دارای اضافهوزن و بیماران قلبی و گوارشی، بیشتر در معرض خطر قرار دارند و در صورت رعایتنکردن اعتدال در تغذیه، ممکن است با عوارض جدیتری روبهرو شوند.
حبیبالله شیرزاد، پزشک داخلهی عمومی و استاد دانشکدهی طب، میگوید که مصرف بیش از اندازهی گوشتهای سرخشده به ویژه در وعدههای پیاپی، سبب واردشدن فشار بر معده و رودهها میشود و روند طبیعی هضم را مختل میکند. این وضعیت، بیشتر با نشانههایی چون نفخ، سنگینی معده، دلدرد، تهوع و اسهال همراه است.
شیرزاد، میافزاید: «پرخوری و مصرف زیاد گوشت میتواند در بیماران باعث سوءهاضمه، نفخ معده، اسهال، درد معده یا شکم، سنگینی، دلبههمخوردگی، استفراغ، ترشکردن، ایجاد حالت گاز در معده و تنگی سینه شود. مصرف مواد پروتئینی و گوشت را بر اساس تقسیم زمانی مناسب تنظیم کنید، از سبزیها و آب استفاده کنید، به معدهی خود فرصت استراحت بدهید، مایعات بنوشید و در صورت تداوم درد، حتمی به پزشک متخصص مراجعه کنید.»
در همین حال، نویده و سهراب، دو تن از باشندگان پروان و کاپیسا که در عید گذشته به دلیل پرخوری اعضای خانوادهی شان راهی شفاخانه شده بودند، میگویند.
نویده، میگوید: «شوهرم در عید پارسال خیلی پرخوری کرد – میوهی خشک و گوشت – تا این که او را به شفاخانه بردیم. در بخشها جای خالی نبود، بیماران زیاد بودند. معدهاش دچار اختلال شده بود. خودش و ما در عذاب بودیم. پرخوری زیاد اصلاً خوب نیست.»
سهراب، نیز میگوید: «اول پسرم بود، بعد دخترم. بر اثر پرخوری در عید قبلی – میوهی خشک و گوشت و این چیزها – دچار دلبههمخوردگی، درد شدید شکم و اسهال شدند. سرانجام به شفاخانه رساندیم شان. پزشکان معاینه و دارو تجویز کردند.»
باید خاطرنشان کرد که مصرف متعادل گوشت، استفادهی همزمان از سبزیهای تازه، نوشیدن آب کافی و پرهیز از پرخوری، از مهمترین راههای پیشگیری از مشکلات گوارشی در این روزها است.
سونم، بانوی دیگری از پنجشیر که با سرنوشت مشابهی روبهرو شده بود، میگوید: «در عید قربان گذشته، خواهرم بر اثر پرخوری زیاد دچار مشکل معده شد؛ هم اسهال داشت، هم دلبههمخوردگی. او را به شفاخانه بردیم. هزینهی زیادی هم کردیم تا دوباره صحتیاب شد. بسیاری از مردم را دیدم که بر اثر پرخوری بیش از حد به اسهال و دلبههمخوردگی مبتلا شده بودند. پیامم این است که کمتر بخوریم، بهتر است.»
مرکزهای بهداشتی نیز از افزایش مراجعهی بیماران در روزهای عید نگران اند؛ وضعیتی که به گفتهی مسئولان، در بسیاری موارد قابل پیشگیری است و تنها با رعایت اصول سادهی تغذیهی سالم میتوان میزان مراجعان را کاهش داد.
با این حال، نیازمحمد مخلص، رییس صحت عامهی پروان، ضمن تأکید بر آمادگی مرکزهای بهداشتی این ولایت از شهروندان میخواهد که در روزهای عید قربان از پرخوری پرهیز کنند تا سالم بمانند. «ریاست صحت عامهی پروان در تمامی بخشها آمادگیهای لازم را دارد. اگر شهروندان به مشکلی بهداشتی دچار شوند، میتوانند به نزدیکترین مراکز بهداشتی مراجعه کنند؛ پرسنل ما در خدمت هستند. در شبوروزهای عید از خوراک زیاد خودداری کنید تا عیدی خوب و خوش داشته باشید.»
خواجهآقا غفوری، آمر شفاخانهی ۵۰ بستر ولسوالی رخهی پنجشیر، نیز میگوید: «بیشترین مراجعان به شفاخانه در روزهای عید، افرادی هستند که از مشکلاتی مانند سوءهاضمه، دردهای معده، تشدید بیماریهای دستگاه گوارش، فشار خون بالا، اسهال، استفراغ و مشکلات قلبی رنج میبرند. این بیماران در ردههای سنی مختلف قرار دارند و تعداد آنان نسبت به روزهای عادی در روزهای عید به مراتب بیشتر است. اگر شهروندان ما در روزهای عید به چنین مشکلاتی دچار شوند، میتوانند به مرکزهای بهداشتی مراجعه کنند تا سلامت خود را دوباره به دست آورند. همچنین، باید از پرخوری بیش از اندازه پیشگیری کنند.»
به باور کارشناسان بهداشتی، بیتوجهی به اصول تغذیه در روزهای عید قربان میتواند به افزایش بیماریهای گوارشی، تشدید وضعیت بیماران و فشار مضاعف بر مرکزهای درمانی منجر شود.
