در سالهای اخیر، نوشیدنیهای گازدار و انرژیزا به یکی از پرمصرفترین گزینهها در میان شماری از جوانان افغانستان تبدیل شده اند. دسترسی آسان و قیمت نسبتاً پایین، از دلیلهایی است که مصرف این محصولات را به بخشی از زندگی روزمرهی بسیاری از آنها تبدیل کرده است.
با آغاز عید قربان، تغییر ناگهانی در الگوی غذایی بسیاری از خانوادهها – به ویژه افزایش مصرف گوشت تازه و غذاهای پرچرب – به یکی از عاملهای اصلی بروز مشکلات گوارشی تبدیل میشود. پزشکان داخلهی عمومی، میگویند که هر سال در جریان عید، شمار مراجعهکنندگان با شکایتهای گوارشی به طور قابل ملاحظهای افزایش مییابد.
پاککاری خانه یا خانهتکانی در شبوروزهای منتهی به عید، یکی از فرهنگهای دیرین افغانستان است. بسیاری از زنان در افغانستان هنوز هم این کار شاق را بدون وقفه انجام میدهند. این فرهنگ میان زنان افغانستان چنان مهم تلقی میشود که حتا زنان باردار با وجود درک خطرهای احتمالی ناشی از آن، بدون هیچ پروایی، سالانه چند بار خانهتکانی میکنند.
شماری از پزشکان، میگویند که آگاهینداشتن خانوادهها در بارهی سرخکان، کماهمیتدانستن واکسین این بیماری و دسترسی محدود به خدمات درمانی به ویژه در بخشهای دوردست، زمینه را برای ابتلای کودکان به سرخکان فراهم میکند.
شماری از پزشکان نسایی-ولادی در کابل، میگویند که انجامنشدن آزمایشهای پیش از ازدواج از سوی زوجها و توجهنکردن به توصیههای بهداشتی، پیامدهای خطرناک از جمله ناباروی را به دنبال دارد. همزمان با این، شماری از زنان، میگویند که به دلیل انجامندادن آزمایشهای پیش از ازدواج، اکنون خود یا فرزندان شان با مشکلات بهداشتی روبهرو اند.
در دوران بارداری، توجه به سلامت مادر یکی از مهمترین اولویتها به شمار میرود؛ اما در میان همهی این مراقبتها، سلامت دهن و دندان هنوز هم برای بسیاری از زنان، موضوعی کماهمیت تلقی میشود؛ در حالی که به گفتهی پزشکان، مشکلات دندان میتواند فراتر از یک درد ساده، سلامت جنین را نیز با خطر روبهرو کند.
شماری از پزشکان در کندز، میگویند که استفادهی بیرویهی زنان از شیرینیها، سبب بروز بیماریهای گوناگون میان آنها میشود. این پزشکان، تأکید میکنند که مصرف بیش از اندازهی شیرینیها، تعادل هورمونی زنان را برهم زده، سبب افزایش هورمونهای مردانه میان زنان میشود.
شماری از خانوادهها در ولایتهای گوناگون، میگویند تا زمانی که بیماری کودکان شان به مرحلهی جدی نرسد، آنها را به مرکزهای درمانی نبرده و خود به درمان میپردازند.
بارداری، دوران حساسی است که مراقبتهای تغذیهای مناسب، نقش مهمی در سلامتی مادران و نوزادان دارد؛ اما برخی زنان باردار به علت نگرانی از افزایش وزن در دوران بارداری، رژیمهای غذایی سختی میگیرند که این کار سبب کاهش مواد مغذی لازم در بدن و کموزنی جنین میشود. پزشکان متخصص، میگویند که رژیمگرفتن در دوران بارداری برای زنان توصیه نمیشود؛ زیرا سلامت جنین به تغذیهی درست مادر بستگی دارد.
آغامحمد 23ساله، باشندهی سرپل، هنوز لحظهای را که زندگیاش در چند ساعت دگرگون شد، با صدای لرزان روایت میکند. پدرش نکرالدین و تنها نانآور خانوادهاش، ۳۵ روز پیش برای جمعآوری شالی به بغلان رفته بود تا نیازهای زمستان خانوادهی ۹نفرهاش را فراهم کند؛ اما روز بازگشت او همزمان با زلزله و ریزش سنگ در تنگی تاشقرغان، به تراژدی بدل شد؛ رویدادی که شماری از رهگذران را شهید و زخمی کرد.
زرغونه محبت، پزشک متخصص نسایی_ولادی، میگوید که حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از زنان بادار مراجعهکننده به معاینهخانهاش، به دیابت بارداری مبتلا اند. او، پیامدهای ابتلا به دیابت بارداری را ازدستدادن نوزاد پیش از زایمان یا در جریان زایمان، «صدک»، چاقی، فشار بلند خون و چندگانگی بارداری، عنوان میکند.
پزشکان در برنامهی ملی کنترل سرطان در شفاخانهی صدری ابن سینا در کابل، میگویند که آگاهینداشتن زنان، مراجعهنکردن به موقع آنها به مرکزهای درمانی و کمبود خدمات درمانی، سبب شده اند زنان در کشور به گونهی پنهان قربانی سرطان سینه شوند. به گفتهی آنان، سبک زندگی ناسالم، شیردهی نامنظم، اضافهوزن، استفاده از داروهای هورمونی، ژنتیک و استرس بیش از اندازه، از عاملهایی اند که زنان را به سرطان سینه مبتلا میکند.
پزشکان در کنر، میگویند که کمبود کلسیم در بدن سبب ضعف استخوانها، خرابشدن دندانها و بروز مشکلات مختلف صحی میشود. به گفتهی آنان، این کمبود به ویژه برای زنان میتواند پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد. سمیعالله، پزشک متخصص ارتوپدی در کنر، در بارهی اهمیت کلسیم میگوید که کمبود آن استخوانها را ضعیف میکند.
پزشکان متخصص نسایی_ولادی در فاریاب، میگویند که بارداری پس از ۴۰سالگی به دلیل تغییرهای فیزیولوژیکی بدن زنان، نیازمند مراقبتهای تخصصی است. این دوره، چالشهای جسمی و روانی خود را به همراه دارد و بدون حمایتهای اجتماعی و پزشکی، میتواند فشار بسیاری بر زنان وارد کند.
شماری از پزشکان متخصص نسایی_ولادی در بادغیس، از گسترش آرام اما نگرانکنندهی ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در میان زنان هشدار میدهند و میگویند که نبود آگاهی و دسترسینداشتن به واکسین این ویروس، زمینهساز افزایش موارد سرطان دهانهی رحم شده است.
شماری از پزشکان در کنر، میگویند که استفادهی زیاد از موبایل در دوران بارداری، سلامت مادر و جنین را با خطر روبهرو میکند. آنها، هشدار میدهند که این کار میتواند سبب بیخوابی، پایینآمدن فشار خون و دردهای عضلانی در مادر شود. پلوشه، پزشکی که در شفاخانهی ولایتی کنر در شهر اسعدآباد، مرکز این ولایت وظیفه دارد، میگوید که استفادهی بیش از اندازه از موبایل در دوران بارداری، رشد جنین و سلولهای او را آسیب میزند و این مسئله تأثیرهای منفی بر سلامت مادر و جنین دارد.
