عید همیشه جشنی برای نزدیکی دلها و زدودن کینهها بوده؛ رسمی کهن که در فرهنگ ما از دیرباز تا امروز با احترام گرامی داشته شده است. اما گویا این روزها، دیگر از آن شور و شوق دیرین خبری نیست. شبکههای اجتماعی و مشکلات اقتصادی، آرامآرام صمیمیت را از این جشن کهن گرفته اند.
قصهی آن عیدهای پرشور قدیم
بزرگسالان هنوز با حسرت از روزهایی میگویند که عید رنگوبوی دیگری داشت؛ روزهایی که بوی شیرینیپزی از خانهها بلند بود، لباس نو پوشیدن و نماز عید خواندن لذتی داشت و حناماندن و دیدوبازدیدها.
سیدحسن ۶۰ساله از کابل، در بارهی عید در گذشته و امروز میگوید: «در جوانیهای ما عید رنگ دیگر داشت. صبح عید زود بیدار میشدیم، لباس نو میپوشیدیم و با خوشی به نماز عید میرفتیم. تا شب هم مشغول دیدوبازدید بودیم. آن وقتها امکانات کم بود، اما محبت زیاد. اما حالا عید مزهی قدیم را ندارد؛ مردم بیشتر درگیر موبایل و عکسگرفتن شده اند تا احوالپرسی و صمیمیت. مشکلات اقتصادی هم زیاد شده است.»
نازیه احمدزی ۵۷ساله از کابل، نیز با حسرت از شور آن روزها میگوید: «عید ما خیلی خوشی داشت. چند روز پیش از عید خانهپاکی و خانهتکانی میکردیم، مادرها مشغول پختن کلچه/کلوچه و غذا میشدند و ما دخترها فقط به فکر خینه/حنا و لباس عید بودیم. شب عید تا ناوقت بیدار میماندیم. صبح عید زود بیدار میشدیم، مهمانها میآمدند و دیدوبازدید زیاد بود. حالا عید مثل پیش مزه ندارد؛ مردم صمیمیت را کنار گذاشته و همه درگیر موبایل و عکسگرفتن شده اند.»
روایت نسل امروز؛ عیدی به رنگ خستگی
نسل جوان اما روایتی دیگر دارد. بسیاری از آنها عید را دیگر آن شور و اشتیاق سابق نمیبینند. تغییر هنجارها، فشار زندگی و شبکههای اجتماعی، عید را در نظر آنها به چند روز تعطیلی و استراحت ساده تبدیل کرده است.
ایمان سادات ۲۴ساله از جوزجان، میگوید: «عیدهای امروزی نسبت به گذشته شور و شوق کمتری دارد. قبلاً با هیجان منتظر عید بودیم و بیشتر وقت خود را با فامیل و دوستان میگذراندیم، اما حالا مشغلههای زندگی و استفادهی زیاد از موبایل، دیدوبازدیدها را کم کرده است. حالا تنها با پیامهای مجازی تبریک میگوییم؛ چون اقتصاد خراب است و نمیتوانیم عید را مثل گذشته تجلیل کنیم.»
سحر احمدی ۲۲ساله از کابل، نیز میگوید: «اگر صادقانه بگویم، مثل قدیم اصلاً شوق عید را ندارم. حالا همه چیز عادی و بیحال شده است. عید فقط چند روز رخصتی است که خستگی مان رفع شود؛ حتا رسم حناگذاشتن هم کم شده است. همه در موبایل مصروف هستند؛ پیام میدهند، عکس میگیرند. عید هنوز هست، اما شوق و خوشی قدیمش دیگر نیست.»
کارشناسان: مشکلات اقتصادی و تکنولوژی، قاتل صمیمیت
غفار انیق، کارشناس فرهنگی، یکی از مهمترین دلیلهای کمرنگشدن عید را مشکلات اقتصادی و گسترش تکنولوژی میداند. به باور او، این مسائل نه تنها شادی عید را کاهش داده، بل پیوندهای اجتماعی را نیز تضعیف کرده است.
او، میگوید: «کمرنگشدن عید عوامل دارد. یکی از دلیلهای عمده، مشکلات اقتصادی است که امروزه بخش بزرگی از جامعه از آن رنج میبرد. دلیل دوم، تأثیر تکنولوژی است؛ جوانان به جای دیدار رودررو با دوستان و اقوام، ترجیح میدهند با یک پیام یا تماس کوتاه احوال هم را بپرسند. پیامد این کمرنگشدن، تضعیف هویت فرهنگی و سستشدن روابط اجتماعی در جامعه است.»
عید در فرهنگ ما از دیرباز تا امروز جایگاهی ویژه داشته و فرصتی برای صمیمیت و دیدارهای خانوادگی بوده است. اما تغییر سبک زندگی، پیشرفت تکنولوژی و فشار اقتصادی، آرامآرام آن گرمی و صمیمیت را کمرنگ کرده است. حالا شهروندان میگویند که عید دیگر حالوهوای گذشته را ندارد و برای بسیاری تنها به چند روز مرخصی و استراحت تبدیل شده است.
