شماری از جوانان تحصیلکرده در شهر کابل و شماری از ولایتها، میگویند که پس از سالها تحصیل و کسب مهارت، در یافتن شغلی متناسب با رشتهی تحصیلی و تواناییهای شان با مشکل روبهرو و ناگزیر اند در بخشهای خلاف رشتهی تخصصی خود با درآمد پایین کار کنند.
ظریف ابراهیمخیل، باشندهی ناحیهی پانزدهم شهر کابل که از رشتهی خبرنگاری فارغ شده، میگوید با وجود سالها تحصیل و تلاش، نتوانسته کاری متناسب با رشتهی تحصیلیاش پیدا کند. او میافزاید: «با توجه به هزینههای سنگین رفتوآمد از کابل تا کاپیسا و مصارف دانشگاه، فکر میکردم که پس از فراغت، سرانجام در بخشی که تحصیل کردم وظیفهی خوبی پیدا خواهم کرد؛ اما با وجود اینکه اکنون وظیفه دارم، کارم مرتبط با رشتهی تحصیلیام نیست و درآمد آن حتا به اندازهای نیست که بتواند هزینههای زندگی ما را تأمین کند.»
محمدویس احمدی، باشندهی لوگر و دانشآموختهی رشتهی خبرنگاری نیز، میگوید که پس از فراغت با مشکل پایینبودن درآمد و تأمین هزینههای زندگی روبهرو شده است. «سالها وقت، انرژی و عمر خود را برای یادگیری، کسب مهارت و پیداکردن کاری مناسب با رشته و تواناییهای خود سپری کردهایم؛ اما پیداکردن چنین کاری آسان نیست. اکنون مصروف کار هستم، اما درآمدم با هزینههای زندگی تناسب چندانی ندارد.»
در همین حال، فهمیهی ۲۵ساله، باشندهی پروان و دانشآموختهی رشتهی مشاوره و راهنمایی، میگوید: «با وجود داشتن مدرک تحصیلی و برخی مهارتها، نتوانستم کاری با درآمد مناسب پیدا کنم که بتوانم نیازهای روزمرهام را تأمین کنم. افزون بر اینکه نتوانستهام هزینههای زندگیام را تأمین کنم، از این ناحیه با مشکلاتی نیز روبهرو شدهام که برایم بسیار ناراحتکننده است.»
مهناز ۲۶ساله، باشندهی کابل، میگوید که پس از فراغت از رشتهی حقوق نونسته کاری با درآمن مناسب برایش فراهم کند. به گفتهی او، «معاش کم است و هزینههای روزمره به سختی تأمین میشود. یکی از آرزوهای سادهام این است که زندگی مستقل، آرام و بیدغدغه داشته باشم و بتوانم برای آیندهام پسانداز کنم؛ اما درآمد پایین اجازهی چنین کاری را به من نمیدهد.»
در سوی دیگر، ضیا نیکزاد، جامعهشناس، میگوید نبود فرصتهای کاری مناسب پس از فراغت جوانان میتواند بر نگاه آنها به آینده تأثیر منفی بگذارد. «وقتی جوانان سالها تحصیل میکنند، اما پس از فراغت نمیتوانند کاری مناسب و مرتبط با رشتهی خود پیدا کنند، امید شان نسبت به آینده کاهش مییابد. این ناامیدی میتواند انگیزهی ادامهی تحصیل را نیز کم کند و در برخی موارد، زمینهی مهاجرت جوانان تحصیلکرده و از دسترفتن نیروی انسانی برای جامعه را فراهم کند.»
عبدالظهور مدبر، آگاه مسائل اقتصادی نیز، میگوید که پایینبودن درآمد، غیررسمیبودن کار و نبود تناسب میان تحصیلات و نیازهای بازار کار نیز در این وضعیت نقش دارد. او میافزاید: «کمبود شغلهای مولد، پایینبودن درآمد، غیررسمیبودن کار و نبود تناسب میان تحصیلات و نیازهای بازار نیز از چالشهای اساسی است. در بسیاری موارد، تحصیلات بدون مهارت، مهارت بدون سرمایه، سرمایه بدون بازار و بازار بدون تولید نمیتواند به درآمد پایدار منجر شود. برای بهبود این وضعیت، ایجاد فرصتهای کاری مولد و ایجاد پیوند میان آموزش و نیازهای بازار ضروری است.»
با این همه، محمدصدیق، رییس نشرات و اطلاعات وزارت کار و امور اجتماعی، میگوید این وزارت برای همآهنگکردن مهارتهای جوانان با نیازهای بازار کار، آموزشهای فنی و حرفهای و برنامههای کاریابی را توسعه داده است. «در حال حاضر، حدود ۴۵ هزار جوان و بیشتر در بخشهای فنی و حرفهای آموزش میبینند؛ شماری از آنان فارغ شدهاند و شماری دیگر نیز در حال آموزش هستند.»
بر بنیاد گزارش ۲۰۲۵ بانک جهانی، در ۲۰۲۳ نزدیک به یکچهارم جوانان ۱۵ تا ۲۹ساله در افغانستان بیکار بوده اند. در این گزارش آمده که بسیاری از جوانانی که شاغل اند نیز با درآمد ناکافی، ساعات کاری نامناسب و مشاغل کمبازده روبهرو هستند.
