سلام‌وطندار برای بررسی برنامه‌های مالی جوانان با ۲۹ جوان شاغل شامل ۱۳ دختر و ۱۶ پسر در ۱۲ ولایت گفت‌وگو کرده است. از میان گفت‌وگوشوندگان این گزارش، ۱۴ تن شامل ۱۰ دختر و چهار پسر در فعالیت‌های اقتصادی و کسب‌وکارهای کوچک سرمایه‌گذاری کرده و ۱۵ تن دیگر شامل سه دختر و ۱۲ پسر در هیچ بخشی سرمایه‌گذاری نکرده اند.
این سرمایه‌گذاری‌ها که از هزار و ۵۰۰ افغانی تا ۱۵۰ هزار افغانی شروع شده در بخش خرید ماشین خیاطی، خریدوفروش موبایل و کچالو، فروش آنلاین، رزین و شمع‌سازی و راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک انجام شده است. از نظر نوع اشتغال نیز ۱۵ تن از این جوانان شامل ۱۰ پسر و پنج دختر در بخش‌های خیاطی، تکسی‌رانی، صرافی و دکان‌داری کار می‌کنند. ۱۴ تن دیگر شامل ۱۳ دختر و یک پسر در رسانه‌ها، مکتب‌ها و کلینیک‌ها مصروف کار هستند.
مریم حسینی 23ساله، باشنده‌ی غور، می‌گوید که دو سال پیش کار در بخش خیاطی را با سرمایه‌ی ۱۵ هزار افغانی آغاز و اکنون فعالیت رشد کرده است. «ابتلا یک ماشین خیاطی نو خریدم؛ خدا را شکر خوب نتیجه داد و مشتری‌هایم زیاد شد؛ سرمایه‌گذاری خوب نتیجه داده، چون با خرید ماشین خیاطی نو کارم زیاد و درآمدم بهتر شد.»
سیدعبدالخالق اعظیمی، باشنده‌ی بادغیس که ۲۹ سال دارد، می‌گوید که در یک‌سال‌ونیم گذشته بخشی از پولش را در چندین فعالیت سرمایه‌گذاری کرده است. «سرمایه گذاری کردم که چندین جا نتیجه خوبی داشت؛ یک دکان مبایل‌فروشی و یک نمایندگی وایفا دارم؛ فعلا شکر شکست نخوردم؛ چون تمام پلان‌هایی که گرفتم پیشاپیش طرح‌ریزی شده و از روی پلان کار کردم.»
یافته‌های این گفت‌وگوها نشان می‌دهد که ۱۶ تن از گفت‌وگوشوندگان شامل نُه دختر و هفت پسر به گونه‌ی منظم پس‌انداز می‌کنند، شش تن شامل دو دختر و چهار پس به گونه‌ی غیرمنظم پس‌انداز دارند و هفت تن شامل دو دختر و پنج پسر پس‌اندازی ندارند.
لینای 30ساله، باشنده‌ی سمنگان که سه سال از آموزگاری‌اش می‌گذرد، می‌گوید: «ماهانه حدود ۵۰۰۰ افغانی درآمد دارم معمولاً هر ماه میان ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ افغانی پس‌انداز دارم. پس‌انداز برایم نتیجه خوب داده است، زیرا توانسته‌ام بدون قرض‌گرفتن نیازهای ضروری خود را برطرف کنم.»
حیات‌الله 25ساله، باشنده‌ی غور که فروش‌گاه مواد خوراکی دارد، می‌گوید که در سه سال گذشته ماهانه به گونه‌ی منظم بیش از دو هزار افغانی پس‌انداز کرده است. «ماهانه نزدیک ۱۰ هزار افغانی عاید دارم؛ اگر مصرف زیاد نباشد ماهانه دو تا سه هزار افغانی پس‌انداز می‌کنم؛ پس‌انداز خوب بوده چون از همان پول یک لپ‌تاپ خریدم که کارهای درسی من را آسان کرد.»
یافته‌های این گفت‌وگوها نشان می‌دهد که شماری از جوانان با وجود درآمد محدود، از طریق پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری‌های کوچک برای بهبود وضعیت مالی‌شان تلاش می‌کنند؛ اما شماری دیگر، به دلیل پایین بودن درآمد، بدهکاری، درآمد غیرثابت و هزینه‌های زندگی، امکان پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری ندارند.
لطیف 26ساله، باشنده‌ی کابل که در یک رسانه کار می‌کند، می‌گوید که به دلیل پایین‌بودن درآمدش نمی‌تواند پس‌انداز کند. او می‌افزاید: «بزرگ‌ترین چالش من کم‌بودن معاش و نبود منابع عایداتی است. درآمدی که دارم فقط به سختی مخارج روزمره را تأمین می‌کند و چیزی اضافه باقی نمی‌ماند تا بتوانم پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری کنم.»
صبرینا حمیدی 22ساله، باشنده‌ی سرپل نیز می‌گوید: «ماهانه در حدود سه هزار افغانی درآمد دارم به دلیل این که درآمدم کم است؛ پس‌انداز ندارم و تا حال سرمایه‌گذاری خاصی هم انجام ندادم.»
با این همه، شماری ازکارشناسان اقتصادی، می‌گویند که جوانان می‌تواند با مدیریت هزینه‌ها، جلوگیری از مصارف غیرضروری و برنامه‌ریزی برای اهداف بلندمدت شان، سرمایه‌گذاری کنند.
محمدعیسا مبارز، کارشناس مسائل اقتصادی، می‌گوید که که پس‌اندازکردن در میان جوانان باید فرهنگ‌سازی شود. «دولت به مردم کمک کند،افراد که تجارت می‌کنند و مزد خوب دارند باید صرفه‌جویی داشته باشند. جوانان به این خاطر باید پس‌انداز داشته باشند چون در آینده خانواده می‌سازند زمانی که سرمایه داشته باند می‌توانند انکشاف خوب کنند.»
احمدولی سازش، دیگر کارشناس اقتصادی نیز، می‌گوید: «برقراری تعادل نیازمند برنامه‌ریزی‌های مستمر و دوام‌دار است که به صورت روزانه، هفته‌وار،ماهانه برقرار شود؛ امروز باید پول کم مصرف کنیم، لبای شیک کم‌تر بپوشیم در محافل که نیاز نیست پول مصرف کنیم باید چشم‌پوشی کنیم؛ این نگاه می‌تواند ما را جهت ببخشد تا بتوانیم به آینده برسیم.»
ااحسان الله احسان، سخن‌گوی اتاق تجارت و سرمایه گذاری افغانستان، می‌گوید که، جلب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی یکی از اهداف مهم این اتاق است و برای انگیزه‌دهی جوانان برنامه‌های نیز برگزار کرده است.«در جریان این برنامه‌ها برای اشتراک‌کنندگان در مورد فرصت‌های رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری در افغانستان آگاهی‌دهی شده؛ انگیزه لازم برای راه‌اندازی کسب‌وکارها و استفاده از فرصت‌های موجود فراهم گردیده است؛ این برنامه‌ها زمینه را برای ایجاد و توسعه کسب‌وکارهای جدید مساعد ساخته و می‌تواند در راستای رشد اقتصادی کشور نقش مؤثری ایفا کند.»
توانایی جوانان برای پس‌انداز و سرمایه‌گذاری تنها به تصمیم‌های فردی آنان وابسته نیست، بلکه وضعیت کلی اقتصاد، فرصت‌های کاری و دسترسی به منابع مالی نیز در این زمینه نقش دارد.
بانک جهانی در تازه‌ترین گزارش خود که در می ۲۰۲۶ منتشر شد، گفته است که با وجود رشد اقتصادی، افزایش سریع جمعیت، سرمایه‌گذاری ضعیف و چالش‌های ساختاری، بر بهبود سطح زندگی مردم تأثیر منفی گذاشته است. بر بنیاد این گزارش، جمعیت افغانستان در ۲۰۲۵ حدود ۱۱ درصد افزایش یافته و درآمد سرانه نیز کاهش داشته است.
