کاپیسا ده بوغدای ایکینزارلریده قارچی کسللیکلری تاپیلگنی، دهقانلرنینگ خواطریگه سبب بولگن. اولرنینگ ایتیشلریچه، سونگی ییللرده یاغینگرچیلیک ترتیبی تغییر قیلیشی، نملیک کوپهیشی و هوا اوزگریشلری بیلن بیرگه، ایکینزارلریده قارچی کسللیکلر ترقهلیش میزانی کوپهیب و بوغدای حاصللریدن بیر قسمی اورتهدن کیتگن.
دهقانلرنینگ کوپهیتیریشیچه، «بوغدای قیزهریشی»، «سیاهقاق»، «کفشک» و باشقه بیر قطار اوسیملیک آفتلری، هر ییلی اولرنینگ ایکینزارلریگه زیان ییتیشتیرماقده. کاپیسا ولایتی نجراب تومنیدهگی دهقانلردن رحمالدینگه کوره: «بو ییل و اوتگن ییللر هم قارچی کسللیکلر ایکینچیلیک اینیقسه بوغدای ایکینزارلریگه زیان ییتیشتیرگن. ییلمه-ییل بو آفتلر کوپهیب و اهالی حاصلاتینی کم قیلهدی. مذکور آفتلر بوغدای دانهسینینگ اورتهسینی بوشهتهدی و زیان ییتیشتیرهدی.»
شونینگدیک کاپیسا ولایتی حصهی اول کوهستان تومنیدهگی دهقانلردن سیدعالمنینگ ایتیشیچه، امکانیت کملیگی، ایکینچیلیک دارولریدن آزراق فایدهلنیش و دایمی یاغینگرچیلیکلر، بو کسللیکلر طفیلی زیان کوریش میزانینی کوپهیتیرگن. «ایکینچیلیک ایشلاوچیلری آرقهلی معلومات بیریلدی، بیراق امکانیت و کیرهکلی دارولر یوقلیگی سبب، ینه هم ایکینچیلیک ضرر کورهدی. بو آفتلر درآمد کمهیشی همده بوغداینینگ باشقه فایدهلنمسلیک حالتیگه کیلیشیگه سبب بولهدی که حتا، چاروهلر اوچون هم فایدهلنیلمهیدی. شونینگدیک حددن تشقری یامغیرلر هم ضرر ییتیشتیریب و بو کبی کسللیکلر کوپهیشیگه سبب بولگن.»
شوندهی بیرحالده، ایش بیلرمانلرنینگ ایتیشلریچه، اقلیم اوزگریشلری هوا ترتیبی اوزگریشلری بیلن بیرگه، ایکینزارلرده کسللیکلر کوپهیشی اوچون شرایطنی یرهتگن. ایکینچیلیک مسئلهلر بیلرمانلریدن سیداحمد ملکزادهنینگ ایتیشیچه، اقلیم اوزگریشلری بو کسللیکلر کوپهیشی اصلی عاملی بولیب و دهقانلر زیانلر کمهیشی مقصد، ماسلشوو اسلوبلریدن فایدهلنیشلری کیرهک.
اونینگ کوپهیتیریشیچه، اصلاح بولگن و چیدهملی اوروغلردن فایدهلنیش، ایکیشدن آلدین دارو سیپیلیشی، المشلب ایکیش ترتیبینی رعایت قیلیش، اوسیملیکلرنینگ قالدیقلرینی ییغیش و سووغاریشنی درست مدیریت قیلیش، قارچی کسللیکلر برابریده ایکینچیلیک ضررلری کمهیشی بوییچه اینگ مهم ییچیم یوللریدن دیر. «ساووقلیک، دایمی یاغینگرچیلیکلر، بوران و اینیقسه هوانینگ بیردن اوزگریشی، اوسیملیک کسللیکلری کوپهیشی توغریسیده مهم رول اوینهیدی، ساغلام اوروغلردن فایدهلنیش همده وروغ گه ایکیلیشدن آلدین دارو سیپیلیشی، قارچنی اورتهدن کیتگزه آلهدی. شونینگدیک زراعتی المشلب ایکیش ترتیبی قولی و آز خرهجتلی یول دیر. اوتگن ییللردن ییرلردهگی قالگن نرسهلرنی ییغیش و سووغاریشنی مدیریت قیلیشنینگ کوپ رولی بار.»
شوندهی بیرحالده، کاپیسا ایکینچیلیک ریاستی مسئوللرینینگ ایتیشلریچه، اوتگن ییللرگه قرهگنده جاری ییلده قارچی کسللیکلر میزانی کمهیب و دهقانلر قوللب-قوتلنیشی و آگاهیلیک کوپهیشی بوییچه بیر قطار برنامهلر قولگه آلینگن.
کاپیسا ایکینچیلیک ریاستینینگ زراعتی و باغدارلیک ایشلری بوییچه آمری محمدشفیعنینگ سلاموطندار گه ایتیشیچه، بو ریاست هر ییلی بوغدایگه زیان ییتیشیشی آلدین آلینیشی و کمهیشی مقصد، هر ییلی دهقانلرگه ظرفیت آشیریش برنامهلرنی اوتکزهدی. «اوتگن ییللرگه قرهگنده کاپیسا ده قارچی کسللیکلر میزانی کمهیگن. ایته آلهمیز که ۵ فایز آفت قالیب و ایکینزاریمیزدن ۹۵ فایزیده آفت یوق. بو ییل الحمدالله ایکی باسقیچده ۲۵۰۰ کیشیگه اصلاح بولگن بوغدای اوروغی بیلن کیمیایی کود ترقهته آلدیک. شونینگدیک اولرگه بیر قطار نرسهلرنی اورگتدیک.»
بوغدای، کاپیسا ولایتینینگ اینگ مهم ایکینچیلیک محصوللریدن حسابلهنیب و عایلهلردن کوپ قطارینینگ آوقتی تامینلنیشی بوییچه اصلی منبع دیر. ایش بیلرمانلرنینگ آگاهلنتیریشیچه، اقلیم اوزگریشلری جریانی، توستدن یاغینگرچیلیکلر کوپهیشی و هوا حرارتی اوزگریش دوام قیلگنی صورتده، قارچی کسللیکلر کوچهیش خوفینینگ کوپهیشی ممکن. اولرنینگ اورغولشیچه، اقلیم اوزگریشلری بیلن ماسلشوو برنامهلری رواجلنیشی، چیدهملی اوروغلر و زراعتی خذمتلردن دهقانلر فایدهلنه آلیشی، بوغدای حاصلاتی و قیشلاق یشاوچیلرینینگ آزیق-آوقت خوفسیزلیگی سقلهنیشیده مهم رول اوینه آلهدی.
