تخار ده سوو تنقیصلیگی انقراضی دوامی بیلن، اوشبو منطقهنینگ اصلی زراعتی محصوللریدن حسابلنهدیگن شالی ایکینی، بو ییل جدی شکلده کمهیگن. تخار دهگی دهقانلر، شالی ایکینینینگ قریب یریمگه ییتیگنینی بیان قیلیب و ایتیشلریچه، سوو تنقیصلیگی، یاغینگرچیلیک کمهیگنی و اقلیم اوزگریشلری شالی ایکیلیشی پروسهسینی تاثیر آستیده قوییب و بو وضعیتنینگ اقتصادی و اطراف-محیط عاقبتیلری، خواطرلرنی کوپهیتیرگن.
تخار ولایتی «گنجلبیک» قیشلاغیدهگی دهقانلردن محمد اماننینگ ایتیشیچه، بو ییل فقط تورت جریب ییرگه شالی ایککن، بیراق جدی شکلده سوو تنقیصلیگی بیلن روپهره دیر. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «بو ییل تورت جریب ییرگه شالی ایکدیم، بیراق سوو تنقیصلیگی بیلن روپهرهمیز. شالی ایکیلمسه، بازاردن برنج ساتیب آلیشگه مجبور بولهمیز که بو بیزلر اوچون بویوک قیینچیلیک بولهدی. سوو تنقیصلیگی سبب شالی اورنیده، ماش، جواری یا-ده لوبیا ایکیشگه مجبورمیز. سوو تنقیصلیگی دهقانلر آرهسیده اختلافلر و اجتماعی قیینچیلیکلر چیقیشیگه سبب بولهدی. دولت و همکار نهادلردن دهقانلر قیینچیلیگی حلی اوچون سوونینگ مدیریت بولیشینی ایستهیمیز.»
بیزلرنینگ «ایکس» ترماغی ده هم تعقیب قیلینگ!
تخار ولایتی «نهرچمن» قیشلاغیدهگی دهقانلردن عبدالحفیظ احمدینینگ ایتیشیچه، مذکور ولایتنینگ قیشلاقلریدن قطاریده، دهقانلر جدی شکلده سوو تنقیصلیگی و جویچهلر بوزیقلیگی قیینچیلیگی بیلن روپهرهلر. اونگه کوره، سوو منبعلرینینگ درست مدیریت بولمسلیگی و مسئول نهادلرنینگ توجهسیزلیگی، شالی ایشلب چیقریلیشی صفتی و مقداری کمهیشیگه سبب بولگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «سوو ییتیشمهیدی، جویچهلر بوزیلگن دیر و سبزهوات ایکیلگن ییرلرنی سووغاره آلمهیمیز. شالیلر صفتسیزلیک و سوو تنقیصلیگی بیلن روپهره دیر. درست مدیریت بولمسه، دهقانلر آرهسیده جدی اختلافلر یرهتیلهدی. دولت کیلیب و ییرلرنینگ تیکشیریشی و قیینچیلیکلریمیزنینگ حل قیلیشینی ایستهیمیز.»
باشقه بیر تاماندن، اوتگن قیش ده یاغینگرچیلیک کمهیشی و سوو تنقیصلیگی، دهقانلردن قطارینینگ شالی ایکمسلیکلریگه سبب بولگن. تخار دهگی دهقانلردن باشقه بیری سراجالدین یادگارنینگ ایتیشیچه: «بو ییل یالغیز ایکی جریب ییرگه شالی ایکدیک، بیراق اوتگن قیشده قار یاغمسلیگی سبب، ییترلی سوو یوق. شالی کوپینچه سوو گه نیازی بار. انه شوو سبب، سوو بولمسه شالی ایکینی هم بولمهیدی. دهقانلردن قطاری شالی اورنیده ماش یا-ده جواری ایکهدیلر.»
شوندهی بیرحالده، تخار ده ایکینچیلیک ایش بیلرمانلریده زبیر رحیمی، سوو تنقیصلیگی سببینی قاری یاغیشی کمهیگنی، ییرنینگ ایسیق بولگنی و سوودن ناتوغری فایدهلنیش دیب و اورغولشیچه، سوو منبعلرینینگ یخشیراق مدیریت بولیشی و بدیل محصوللرنینگ ایکیش بیلن، کوپینچه زیان آلدینی آلیش ممکن. «اوتگن ییللرده سوو منبعلری کمهیگن. ییر ایسیق بولیشی، یاغینگرچیلیک کمهیشی و سوونینگ مدیریت بولمسلیگی، اصلی سببلردن دیر. منظم برنامه توزهتیش و سوونینگ مناسب شکلده بولیش بیلن سوو تنقیصلیگینی کنترول قیلیش ممکن. سووی کوپ بولگن منطقهلرده، شالی ایکیلیشنینگ دوام قیلیشی کیرهک و سوو کم منطقهلرده جواری، ماش و لوبیا کبی بدیل محصولر ایکیلیشی کیرهک که بو رقم سوو منبعلری مدیریت بولسین.»
تخار اقلیم اوزگریشی و اطراف-محیط بیلرمانلریدن عبدالبصیر بیژننینگ آگاهلنتیریشیچه، یاغینگرچیلیک کمهیشی و ایسیق درجهسی آشیشی، سوو منبعلری و زراعت بولیمینی تاثیر آستیده قرار بیرگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «اقلیم اوزگریشلری یاغینگرچیلیک کمهیشی و ایسیق درجهسی آشیشی بیلن، تخار ده سطحی و ییر آستی سوو منبعلرینی کمهیتیرگن. بو پروسه کوچلی و نامنظم یاغینگرچیلیکلر گه سبب بولهدی که مستقیم شکلده ایکینچیلیک و آزیق-آوقت خوفسیزلیگیگه سلبی تاثیری بار. زیانلر کمهیشی اوچون حوضچهلر و سوو ذخیرهسی قوریلیشی، چقور قودوقلر قوریلیشی آلدین آلینیشی و فایدهلی سووغاریش پروسهلری رواجلنیشی کیرهکلی دیر. دهقانلرگه تعلیم بیریلیشی مسجدلر، مدرسهلر و محلی ییتکرمهلر آرقهلی آگاهیلیگ بیریش، اهمیت گه ایگه دیر.»
بیزلرنینگ فیسبوک صحیفهمیزگه باش اورینگ!
بولرگه علاوه، تخار ایکینچیلیک ریاستینینگ رواجلنتیریش عمومی مدیری عبدالعلا رادمردگه کوره، بو ییل قریب ۵۰ مینگ هکتار ییرگه شالی ایکیلگن. «بهارک و خواجهغار کبی بیر قطار تومنلرده شالی ییرلری قوریگن. اونینگ اصلی سببی قندوز ولایتیگه سوونینگ انتقال تاپیشی دیر. خوشبختانه، منظم سوو توغانلری قوریلگن، بیراق یولده سوو ضایع بولیشی حاضرگچه بیر قیینچیلیک دیر. تیمیرلی ایشیکلر قوریلیشی و نهرلر مستحکملنیشی، قیینچیلیکنینگ بیر قسمینی کمهیتیرگن و دهقانلر آرهسیده اختلافلرنی کمراق قیلگن.»
مملکت شمالشرقیده جایلشگن تخار ولایتی مهم ایکینچیلیک منطقهلرده بولیب و اونینگ یشاوچیلریدن کوپ قطاری شالی ایکینیگه تیگیشلی دیر. شوندهی بیرحالده، قیشده یاغینگرچیلیکلر کمهیشی، ایسیقلیک درجهسی آشیشی و سوو منبعلرینینگ فایدهلی شکلده مدیریت بولمسلیگی، شالی ایکینینی جدی قیینچیلیک بیلن روپهره قیلگن. بو وضعیت نهفقط برنج ایلشب چیقریلیشینی کمهیتیرگن، بلکیم محلی اقتصاد و آزیق-آوقت خوفسیزلیگیگه هم سلبی تاثیر قویگن.
